Σε μία απόφαση-σταθμό, που αποτελεί προηγούμενο και εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας, το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών (Τμήμα Ανακοπών) ακύρωσε την αναγκαστική κατάσχεση και πλειστηριασμό της κύριας κατοικίας μιας οφειλέτιδας, ανακόπτοντας τη διαδικασία εκτέλεσης μόλις λίγες ημέρες πριν από τον προγραμματισμένο πλειστηριασμό.
Η απόφαση, με αριθμό 111/2026, ανατρέπει την προσπάθεια είσπραξης οφειλής ύψους 11.272,56 ευρώ (συν τόκους) μέσω της κατάσχεσης και πώλησης διαμερίσματος με εμπορική αξία τουλάχιστον 122.000 ευρω.
Τα βασικά στοιχεία της υπόθεσης
- Οφειλή προς τράπεζα/Α.Ε.ΔΑ.Π.: 11.272,56 ευρώ.
- Ακίνητο προς κατάσχεση: Διαμέρισμα 105 τ.μ. (ποσοστό κυριότητας 90/000) στην Αθήνα, κύρια και μοναδική κατοικία της οφειλέτιδας.
- Εμπορική αξία ακινήτου: Τουλάχιστον 122.000 ευρώ.
- Προγραμματισμένος πλειστηριασμός: 14 Ιανουαρίου 2026.
- Αίτηση ανακοπής της οφειλέτιδας: Εγείρθηκε λόγω προφανή δυσαναλογίας μεταξύ οφειλής και αξίας ακινήτου, παραβίασης αρχής αναλογικότητας και καταχρηστικότητας.
Το σκεπτικό του Δικαστηρίου: Η αρχή της αναλογικότητας ως ασπίδα
Το Δικαστήριο, στηριζόμενο στα άρθρα 116 ΚΠολΔ και 281 ΑΚ (Καταχρηστικότητα) και ερμηνεύοντάς τα υπό το πρίσμα της θεμελιώδους αρχής της αναλογικότητας, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η διαδικασία ήταν καταχρηστική και άκυρη.
Κεντρικά σημεία του σκεπτικού:
1. Υπέρμετρη Θυσία: Το Δικαστήριο τόνισε ότι η απώλεια περιουσιακού στοιχείου αξίας 122.000 ευρώ για την είσπραξη οφειλής 11.562,56 ευρώ (συν τόκους) αποτελεί δυσανάλογα μεγάλη θυσία για την οφειλέτιδα. Η αξία του ακινήτου είναι περίπου 10,5 φορές μεγαλύτερη από το χρέος, γεγονός που καθιστά την άσκηση του δικαιώματος είσπραξης αντιδεοντολογική και αντίθετη με τις «αντιλήψεις του μέσου εμφρόνως σκεπτόμενου ανθρώπου».
2. Επίπτωση στην Κύρια Κατοικία: Το γεγονός ότι το ακίνητο είναι η κύρια και μοναδική κατοικία της οφειλέτιδας, το «κέντρο των βιοτικών της συμφερόντων», ενίσχυσε ακόμη περισσότερο το συμπέρασμα. Οι συνέπειες της απώλειας της στέγης της κρίθηκαν ιδιαίτερα επαχθείς και δυσανάλογες έναντι του οφέλους της δανείστριας από την είσπραξη του σχετικά μικρού ποσού.
3. Καταχρηστικότητα & Καλή Πίστη: Η διαδικασία κρίθηκε ότι αντιβαίνει στους κανονες ηθικής συμπεριφοράς, την αντικειμενική καλή πίστη και την ευθύτητα που απαιτούνται στις συναλλαγές. Η εκδίκαση του πλειστηριασμού «προκαλεί την εντύπωση έντονης αδικίας» εις βάρος της οφειλέτιδας.
4. Υπέρβαση Ορίων Θυσίας: Το Δικαστήριο σημείωσε ότι η δανείστρια επέλεξε ένα μέτρο ιδιαίτερα επαχθές, σε λογική ανακολουθία με την ωφέλεια της. Η επιλογή να κατασχεθεί και να πλειστηριαστεί ένα ακίνητο τόσο υψηλής αξίας για μια μικρότερη οφειλή, προκαλεί υπέρμετρη βλάβη, υπερβαίνοντας τα ανεκτά όρια.
Η σημασία της απόφασης
Αυτή η απόφαση δεν αφορά απλώς τη διατήρηση ενός ακινήτου, αλλά επισημαίνει τα όρια της δικαιοσύνης στην αναγκαστική εκτέλεση. Υπενθυμίζει δυναμικά ότι:
- Το Δίκαιο και η αρχή της αναλογικότητας πρέπει να επικρατούν έναντι μιας μηχανιστικής και αδίστακτης εφαρμογής των διαδικασιών είσπραξης.
- Η κοινωνική και ανθρώπινη διάσταση (π.χ. η απώλεια της μοναδικής στέγης) είναι καίριος παράγοντας που τα δικαστήρια οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη.
- Η προστασία της κύριας κατοικίας αποτελεί υψηλής σημασίας αξία, ακόμη και σε πλαίσιο εκτελεστικών διαδικασιών.
Η υπόθεση αυτή δείχνει ότι τα ελληνικά δικαστήρια είναι προσανατολισμένα να εφαρμόζουν το δίκαιο με τρόπο που εξισορροπεί τα συμφέροντα των πιστωτών με τη δίκαιη μεταχείριση των οφειλετών, εμποδίζοντας καταχρηστικές πρακτικές που οδηγούν σε εκτεταμένη αδικία.
