Μετά από δυο δεκαετίες διαπραγματεύσεων με μεγάλα διαλείμματα, η ΕΕ και η Ινδία βρίσκονται πριν ένα βήμα πριν από την πολιτική ολοκλήρωση μιας συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου.
Η επίσημη ανακοίνωση αναμένεται κατά τη Σύνοδο Κορυφής ΕΕ–Ινδίας, που θα πραγματοποιηθεί στο Νέο Δελχί από τις 25 έως τις 28 Ιανουαρίου.
Σύμφωνα με πηγές του ιταλικού πρακτορείου ειδήσεων Ansa, η συμφωνία χαρακτηρίζεται ως ιδιαίτερα ευνοϊκή για τους Ευρωπαίους εξαγωγείς αγροτικών προϊόντων, καθώς προβλέπει σημαντική μείωση δασμών σε προϊόντα όπως το κρασί και το ελαιόλαδο. Την ίδια στιγμή, διασφαλίζεται η προστασία τομέων που θεωρούνται πολιτικά και κοινωνικά ευαίσθητοι για την Ινδία, όπως το βόειο κρέας, τα πουλερικά και η ζάχαρη.
Οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν το 2007, «πάγωσαν» το 2013 και επανεκκίνησαν επίσημα τον Ιούλιο του 2022. Από τότε, οι δύο πλευρές εργάστηκαν πάνω σε ένα ευρύ πλαίσιο που περιλαμβάνει εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών, επενδύσεις και κανονιστική συνεργασία. Το τελευταίο διάστημα, ευρωπαϊκές και ινδικές πηγές ανέφεραν ότι τα περισσότερα κεφάλαια έχουν είτε ολοκληρωθεί είτε φτάσει σε επίπεδο που επιτρέπει μια πολιτική δήλωση συμφωνίας.
Για τον ευρωπαϊκό αγροδιατροφικό τομέα, η προβλεπόμενη μείωση των ινδικών δασμών σε κρασί και ελαιόλαδο θεωρείται κομβικής σημασίας. Η Ινδία εφαρμόζει σήμερα υψηλούς δασμούς στα εισαγόμενα τρόφιμα, γεγονός που περιορίζει έντονα την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών προϊόντων. Παραγωγοί από χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Γαλλία και η Ισπανία εκτιμούν ότι ανοίγονται προοπτικές μεσομακροπρόθεσμης ανάπτυξης, ιδιαίτερα για προϊόντα μεσαίας και υψηλής ποιότητας.
Στην περίπτωση του ελαιολάδου, ενός προϊόντος που βρίσκεται ακόμη σε φάση σταδιακής διείσδυσης στην ινδική αγορά, η μείωση των δασμών μπορεί να ενισχύσει τη διάδοσή του, αν και το τελικό όφελος θα εξαρτηθεί και από εσωτερικούς φόρους, αλλά και από τη δομή της αγοράς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι κρίσιμο ρόλο παίζουν και τα μη δασμολογικά εμπόδια, όπως οι τελωνειακές διαδικασίες και τα κανονιστικά πρότυπα.
Παρά τις παραχωρήσεις στον αγροτικό τομέα, η Ινδία διατηρεί σαφείς «κόκκινες γραμμές». Το βόειο κρέας, τα πουλερικά και η ζάχαρη εξαιρούνται από ουσιαστική απελευθέρωση, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή στάση του Νέου Δελχί. Παράλληλα, και εντός της ΕΕ υπάρχουν ανησυχίες, ιδίως για τη ζάχαρη, με την Κομισιόν να εξετάζει ρήτρες προστασίας για την αποφυγή στρεβλώσεων στις εσωτερικές αγορές.
Η συμφωνία δεν περιορίζεται στη γεωργία. Περιλαμβάνει δεσμεύσεις για βιομηχανικά προϊόντα, υπηρεσίες και επενδύσεις, με την Ινδία να εξετάζει μειώσεις δασμών σε τομείς όπως η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης σύνθετα ζητήματα, όπως το ψηφιακό εμπόριο, η προστασία επενδύσεων και τα τεχνικά πρότυπα, ενώ η Ινδία έχει εκφράσει επιφυλάξεις για τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Προσαρμογής Άνθρακα στα Σύνορα (CBAM).
Για τις Βρυξέλλες, η συμφωνία με την Ινδία ενισχύει τη στρατηγική διαφοροποίησης εμπορικών εταίρων και τη σύσφιξη σχέσεων με μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες παγκοσμίως. Για το Νέο Δελχί, αποτελεί εργαλείο προσέλκυσης επενδύσεων και πρόσβασης σε ευρωπαϊκές τεχνολογίες, χωρίς να διακυβεύονται κρίσιμοι εσωτερικοί τομείς.
Ακόμη και μετά την πολιτική ανακοίνωση, η εφαρμογή δεν θα είναι άμεση. Στην ευρωπαϊκή πλευρά, το κείμενο θα πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και, εφόσον χαρακτηριστεί ως μικτή συμφωνία, και από τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών. Ευρωπαϊκές πηγές εκτιμούν ότι η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει τουλάχιστον έναν χρόνο, πριν οι προβλέψεις της συμφωνίας μεταφραστούν σε απτά οφέλη για επιχειρήσεις και καταναλωτές.
