Οι έμμεσες επαφές ανάμεσα σε Αμερικανούς και Ιρανούς αξιωματούχους, που ολοκληρώθηκαν χθες στην Ελβετία, κατέληξαν, ύστερα από τρίωρες διαβουλεύσεις, στη διαμόρφωση ενός πλαισίου «κατευθυντήριων αρχών», όπως δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν.
Ο Αμπάς Αραγτσί εμφανίστηκε θετικός αλλά αόριστος, αποφεύγοντας να δώσει λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των συζητήσεων ή για το πότε θα πραγματοποιηθεί ο επόμενος – τρίτος – γύρος. Μιλώντας στην ιρανική κρατική τηλεόραση, χαρακτήρισε τις συνομιλίες «πιο εποικοδομητικές» σε σύγκριση με τον προηγούμενο γύρο στο Ομάν νωρίτερα αυτόν τον μήνα, κάνοντας λόγο για «καλή πρόοδο». «Τώρα έχουμε έναν σαφή δρόμο μπροστά μας, που κατά τη γνώμη μου είναι θετικός», δήλωσε, προσθέτοντας ωστόσο: «Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να καταλήξουμε γρήγορα σε συμφωνία, αλλά τουλάχιστον ο δρόμος έχει αρχίσει».
Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν προχώρησαν άμεσα σε δημόσιες δηλώσεις. Ωστόσο, ένας Αμερικανός αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, ανέφερε ότι σημειώθηκε πρόοδος και ότι η ιρανική πλευρά αναμένεται εντός των επόμενων δύο εβδομάδων να καταθέσει πιο αναλυτικές προτάσεις για να γεφυρωθούν οι διαφορές μεταξύ των δύο χωρών, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.
Αυστηρά στο πυρηνικό πρόγραμμα: Αυτά προσφέρει η Τεχεράνη
Η Τεχεράνη επιμένει ότι οι συνομιλίες πρέπει να περιοριστούν αυστηρά στο πυρηνικό της πρόγραμμα, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν διαμηνύσει ότι θα επιδιώξουν και περιορισμούς στο βαλλιστικό οπλοστάσιο του Ιράν, καθώς και στη στήριξή του σε ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή. Ο κ. Αραγτσί δεν αναφέρθηκε ρητά στα ζητήματα αυτά, σημειώνοντας μόνο ότι υπήρξε «γενική κατανόηση σε ένα σύνολο κατευθυντήριων αρχών» για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων και τη «μετάβαση στη σύνταξη του κειμένου μιας πιθανής συμφωνίας».
Σύμφωνα με τρεις Ιρανούς αξιωματούχους που έχουν γνώση των επαφών, η ιρανική πλευρά φέρεται να άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αναστολής του εμπλουτισμού ουρανίου για τρία έως πέντε έτη — διάστημα που θα κάλυπτε τη διάρκεια της προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ — και στη συνέχεια συμμετοχής σε περιφερειακή κοινοπραξία για εμπλουτισμό ουρανίου σε επίπεδο κατάλληλο για ειρηνική χρήση. Το Ιράν θα μπορούσε επίσης να αραιώσει τα αποθέματά του εντός της χώρας παρουσία διεθνών επιθεωρητών. Σε αντάλλαγμα, ζητεί την άρση των χρηματοπιστωτικών και τραπεζικών κυρώσεων, καθώς και του εμπάργκο στις εξαγωγές πετρελαίου.
Οι ίδιοι αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι η Τεχεράνη προτείνει και οικονομικά κίνητρα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, περιλαμβανομένων επενδυτικών ευκαιριών στους τομείς του πετρελαίου, της ενέργειας, του φυσικού αερίου και των ορυχείων.
Οι συνομιλίες φιλοξενήθηκαν στην κατοικία του πρεσβευτή του Ομάν, με διαμεσολαβητή τον υπουργό Εξωτερικών του σουλτανάτου, Μπαντρ Αλμπουσαϊντί, ο οποίος είχε μεσολαβήσει και στον προηγούμενο γύρο. Μετά την ολοκλήρωση των επαφών, ανέφερε μέσω κοινωνικών δικτύων ότι αυτές ολοκληρώθηκαν «με καλή πρόοδο προς τον προσδιορισμό κοινών στόχων και συναφών τεχνικών ζητημάτων», προσθέτοντας: «Καταβάλαμε σοβαρές προσπάθειες για να ορίσουμε έναν αριθμό κατευθυντήριων αρχών για μια τελική συμφωνία. Απομένει πολλή δουλειά».
Τραμπ: Το Ιράν θέλει συμφωνία
Σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, στις επαφές συμμετείχαν ο ειδικός απεσταλμένος για τη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, καθώς και ο γαμπρός του προέδρου Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ. Ο ίδιος ο κ. Τραμπ, μιλώντας τη Δευτέρα εν πτήσει με το προεδρικό αεροσκάφος, ανέφερε ότι θα εμπλακεί «έμμεσα» στις συνομιλίες, τις οποίες χαρακτήρισε «πολύ σημαντικές», σημειώνοντας ότι το Ιράν επιθυμεί συμφωνία.
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει διατάξει ενίσχυση των αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή, περιλαμβανομένης της ανάπτυξης δύο αεροπλανοφόρων, μετά τη δέσμευσή του τον περασμένο μήνα να στηρίξει αντικυβερνητικούς διαδηλωτές στο Ιράν.
Ο Τραμπ καλεί πλέον το Ιράν να καταλήξει σε συμφωνία για τον περιορισμό των πυρηνικών και στρατιωτικών του δυνατοτήτων, προειδοποιώντας για το ενδεχόμενο επίθεσης σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων. Την περασμένη εβδομάδα ανέφερε σε ανάρτησή του ότι προτιμά μια συμφωνία, αλλά εάν δεν καταστεί εφικτή, «θα δούμε ποιο θα είναι το αποτέλεσμα».
Χώρες της περιοχής εκφράζουν ανησυχία ότι ενδεχόμενο αμερικανικό πλήγμα και πιθανή ιρανική απάντηση, που θα μπορούσε να εμπλέξει και το Ισραήλ, θα αποσταθεροποιούσαν τη Μέση Ανατολή και θα έθεταν σε κίνδυνο συμμάχους των ΗΠΑ στον αραβικό κόσμο.
Κρατά ψηλά τους τόνους ο Χαμενεϊ
Σε ομιλία του την Τρίτη, λίγο μετά την έναρξη των συνομιλιών, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεϊ αντέδρασε στις κινήσεις των ΗΠΑ να αποστείλουν δεύτερο αεροπλανοφόρο στην περιοχή. «Ένα αεροπλανοφόρο είναι ασφαλώς ένα επικίνδυνο κομμάτι εξοπλισμού», δήλωσε. «Αλλά πιο επικίνδυνο από το αεροπλανοφόρο είναι το όπλο που μπορεί να το στείλει στον βυθό της θάλασσας». Χαρακτήρισε επίσης «παράλογες» τις απαιτήσεις περιορισμού της εμβέλειας των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων, υποστηρίζοντας ότι θίγουν το δικαίωμα της χώρας στην αυτοάμυνα. «Κάθε χώρα χωρίς αποτρεπτικά όπλα θα συνθλιβεί κάτω από τα πόδια των εχθρών της», ανέφερε.
Την ίδια ημέρα, οι ιρανικές ναυτικές δυνάμεις έκλεισαν για αρκετές ώρες τμήματα των Στενών του Ορμούζ, βασικής αρτηρίας της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας, στο πλαίσιο δεύτερης ημέρας ναυτικών γυμνασίων, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο Tasnim.
Η ιρανική κυβέρνηση βρίσκεται υπό σημαντική πίεση να καταλήξει σε συμφωνία, καθώς η οικονομία της χώρας δοκιμάζεται από τις διεθνείς κυρώσεις, που συνέβαλαν στην αναζωπύρωση των αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν θα προβούν σε παραχωρήσεις στο ζήτημα του εμπλουτισμού χωρίς άρση των κυρώσεων, ενώ ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι η Τεχεράνη μπορεί να προσφέρει στην Ουάσινγκτον επικερδείς επενδυτικές ευκαιρίες σε τομείς όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τα ορυχεία.
