Ο υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένες Πολιτείες, Μάρκο Ρούμπιο, φέρεται να έχει πραγματοποιήσει μυστικές επαφές με τον Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκεζ Κάστρο, εγγονό και στενό συνεργάτη του Ραούλ Κάστρο. Οι επαφές, σύμφωνα με τρεις πηγές που επικαλείται το Axios, πραγματοποιούνται την ώρα που η Ουάσινγκτον εντείνει την πίεση προς το καθεστώς της Αβάνα.
Οι συνομιλίες μεταξύ του Ρούμπιο και του Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκεζ Κάστρο πραγματοποιούνται, παρακάμπτοντας τα επίσημα κυβερνητικά κανάλια της Κούβας και, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, αντανακλούν την εκτίμηση της κυβέρνησης Τραμπ ότι ο 94χρονος επαναστάτης Ραούλ Κάστρο παραμένει ο πραγματικός ηγέτης και ο άνθρωπος κινεί τα νήματα στο κομμουνιστικό νησί.
«Δεν θα τις χαρακτήριζα “διαπραγματεύσεις”, όσο “συζητήσεις” για το μέλλον» δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ.
Σύμφωνα με πηγές, ο Ρούμπιο και η ομάδα του θεωρούν ότι ο 41χρονος εγγονός και ο κύκλος του εκπροσωπούν μια νεότερη γενιά Κουβανών με επιχειρηματικό προσανατολισμό, για τους οποίους ο επαναστατικός κομμουνισμός έχει αποτύχει και οι οποίοι διακρίνουν αξία σε μια προσέγγιση με τις ΗΠΑ.
«Η θέση μας, η θέση της κυβέρνησης των ΗΠΑ, είναι ότι το καθεστώς πρέπει να φύγει» ανέφερε ο ίδιος ανώτερος αξιωματούχος. «Αλλά το πώς ακριβώς θα μοιάζει αυτό, εξαρτάται από τον πρόεδρο Τραμπ και δεν έχει ακόμη αποφασίσει. Ο Ρούμπιο συνεχίζει τις συνομιλίες με τον εγγονό».
Ο νεότερος Κάστρο, γνωστός ως «Ραουλίτο», αποκαλείται στους πολιτικούς κύκλους «El Cangrejo» («Το Καβούρι»), λόγω παραμόρφωσης σε ένα από τα δάχτυλά του.
Ύστερα από 67 χρόνια αμερικανικών κυρώσεων και κακοδιαχείρισης, η ολοκληρωτική κυβέρνηση της Κούβας φαίνεται πιο κοντά από ποτέ σε κατάρρευση, καθώς το νησί βρίσκεται στο χείλος ανθρωπιστικής κρίσης. Το ηλεκτρικό δίκτυο καταρρέει, τα νοσοκομεία περιορίζουν τα χειρουργεία, τρόφιμα και καύσιμα σπανίζουν ολοένα και περισσότερο, ο τουρισμός υποχωρεί, ενώ σε ορισμένες γωνιές δρόμων σχηματίζονται… λόφοι σκουπιδιών.
Τα προβλήματα επιταχύνθηκαν μετά την εντολή του Ντόναλντ Τραμπ, στις 3 Ιανουαρίου, για απαγωγή και έκδοση του κατηγορούμενου σοσιαλιστή ηγέτη της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, ο οποίος ουσιαστικά προμήθευε την Κούβα με δωρεάν πετρέλαιο. Στις 29 Ιανουαρίου, ο Τραμπ απείλησε με κυρώσεις και τον άλλο μεγάλο προμηθευτή πετρελαίου του νησιού, το Μεξικό. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η επιτυχία και η τεχνολογική υπεροχή του αμερικανικού στρατού στην επιχείρηση κατά του Μαδούρο συγκλόνισαν την ηγεσία της Κούβας, καθώς οι αμερικανικές δυνάμεις δεν είχαν απώλειες και σκότωσαν τουλάχιστον 32 Κουβανούς αξιωματούχους πληροφοριών και στρατιωτικούς, που φρουρούσαν τον Μαδούρο.
Ωστόσο, η απόφαση των ΗΠΑ να διατηρήσουν στην εξουσία συνεργάτες του Μαδούρο -ιδίως την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκεζ, η οποία πλέον ασκεί χρέη προέδρου- έστειλε μήνυμα σε κύκλους της Κούβας ότι ο Τραμπ και ο Ρούμπιο είναι διατεθειμένοι να συνάψουν συμφωνίες με αντιπάλους. Πριν από τη σύλληψη του Μαδούρο, ο Ρούμπιο και άλλοι αξιωματούχοι και σύμβουλοι της κυβέρνησης Τραμπ βρίσκονταν σε επαφή με ελίτ της Βενεζουέλας, όπως πράττουν τώρα με την Κούβα, ανέφεραν πηγές στο Axios.
«Ψάχνουν την επόμενη Ντέλσι στην Κούβα» δήλωσε πηγή με γνώση των συνομιλιών.
Σύμβουλοι του Τραμπ έχουν συνομιλήσει και με άλλους Κουβανούς, ωστόσο ο νεότερος Κάστρο θεωρείται η σημαντικότερη προσωπικότητα στο νησί για καλλιέργεια σχέσεων. «Είναι το καμάρι του παππού του», έχει διατελέσει σωματοφύλακας του δικτάτορα και διαθέτει συμμάχους που διοικούν τον γιγαντιαίο στρατιωτικο-επιχειρηματικό όμιλο GAESA, ανέφερε πηγή, χαρακτηρίζοντας τις συνομιλίες Ρούμπιο – Κάστρο… «παραδόξως» φιλικές.
«Δεν υπάρχουν πολιτικές καταγγελίες για το παρελθόν. Πρόκειται για το μέλλον» δήλωσε η ίδια πηγή, επισημαίνοντας την κοινή κουβανική καταγωγή και την προφορά που κυριαρχεί στο Μαϊάμι και τις γύρω πόλεις. «Ο Ραουλίτο θα μπορούσε να είναι από το Χιάλεα. Θα μπορούσε να είναι μια συζήτηση μεταξύ απλών ανθρώπων στους δρόμους του Μαϊάμι».
Αναλυτές εκτιμούν ότι, όπως και στη Βενεζουέλα, ο Τραμπ ενδέχεται να διατηρήσει ορισμένους αξιωματούχους στην εξουσία στην Κούβα και να μην επιδιώξει πλήρη αλλαγή καθεστώτος. Ορισμένα μέλη της οικογένειας Κάστρο, συμπεριλαμβανομένου του Ραούλ Κάστρο, ενδέχεται να μην εξαναγκαστούν σε εξορία στο πλαίσιο συμφωνίας με τον Τραμπ, γεγονός που θα προκαλούσε οργή στους Κουβανούς εξόριστους στο Μαϊάμι.
Ο Ρούμπιο δεν έχει συνομιλήσει με τον επίσημο ηγέτη της Κούβας, πρόεδρο Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ Μπερμούδες, ούτε με άλλους υψηλόβαθμους αξιωματούχους, οι οποίοι, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τη σκέψη της ομάδας Τραμπ, θεωρούνται από τις ΗΠΑ ανίκανοι να οραματιστούν και να διαπραγματευτούν αλλαγή στην Κούβα.
Ερωτηθείσα για τις συνομιλίες, η κυβέρνηση της Κούβας απέστειλε στο Axios ανακοίνωση που είχε δοθεί σε Μεξικανό δημοσιογράφο, διαψεύδοντας φημολογούμενες επαφές υψηλού επιπέδου με άλλο μέλος της οικογένειας Κάστρο, τον Αλεχάντρο Κάστρο Εσπίν, ανώτερο αξιωματούχο πληροφοριών.
«Δεν υπάρχει διάλογος υψηλού επιπέδου μεταξύ της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κούβας. Δεν υπάρχει ούτε διάλογος σε ενδιάμεσο επίπεδο. Υπήρξαν ανταλλαγές μηνυμάτων» ανέφερε η ανακοίνωση. «Υπάρχουν οι συνήθεις συνομιλίες που πραγματοποιούνται εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα -ή και λιγότερο. Μέχρι πριν από έναν χρόνο, είχαμε τακτικούς διαλόγους σε επίπεδο ανώτερων αξιωματούχων με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Σήμερα, αυτό δεν υφίσταται».
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν διέψευσε ότι ο Ρούμπιο έχει συνομιλήσει με τον Ραουλίτο Κάστρο, ωστόσο εκπρόσωπος αρνήθηκε να σχολιάσει.
Η μετατροπή της Κούβας σε πιο στενό σύμμαχο των ΗΠΑ εκτιμάται ότι θα είναι δυσκολότερη υπόθεση από τη Βενεζουέλα, η οποία διαθέτει ενεργή πολιτική αντιπολίτευση και πιο ανθεκτική οικονομία, σε σύγκριση με τον εξαθλιωμένο κρατικό μηχανισμό κεντρικού ελέγχου της Κούβας. Η αμοιβαία εχθρότητα μεταξύ σκληροπυρηνικών στην Αβάνα και στο Μαϊάμι είναι βαθιά ριζωμένη και στις δύο πλευρές των Στενών της Φλόριντα.
Ο Ρούμπιο έχει μιλήσει ελάχιστα δημόσια για τις επαφές του, ωστόσο σε ακρόαση στη Γερουσία τον περασμένο μήνα υπενθύμισε ότι η αμερικανική νομοθεσία επιδιώκει αλλαγή καθεστώτος, εάν η Κούβα δεν απελευθερώσει πολιτικούς κρατουμένους, δεν λάβει μέτρα για την ελευθερία του Τύπου και δεν κάνει εκλογές.
Ο Τραμπ δεν έχει ακόμη αποφασίσει ποια πορεία θα ακολουθήσει έναντι της Κούβας. Στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων αναθέτει σε έμπιστους συμβούλους του, όπως ο Ρούμπιο, να του παρουσιάσουν εναλλακτικές επιλογές. Σύμφωνα με πηγή προσκείμενη στον πρόεδρο των ΗΠΑ, δίνει μεγαλύτερη προσοχή στη διευθέτηση των πολέμων στο Ιράν και στην Ουκρανία παρά στη διαχείριση της Κούβας, όπου ο Αμερικανός ΥΠΕΞ εξακολουθεί να διαμορφώνει επιλογές.
«Η Κούβα αυτή τη στιγμή είναι ένα αποτυχημένο έθνος (σ.σ. «failed state») και δεν έχουν καν καύσιμα αεροσκαφών, για να απογειώνονται τα αεροπλάνα» δήλωσε ο Τραμπ τη Δευτέρα το βράδυ, μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Air Force One. «Συνομιλούμε με την Κούβα αυτή τη στιγμή… και θα πρέπει οπωσδήποτε να κάνουν μια συμφωνία».
