Η σύγκρουση με το Ιράν φέρνει στο προσκήνιο μια πλευρά του Ντόναλντ Τραμπ που σπάνια έχει εκτεθεί τόσο έντονα. Ο Αμερικανός πρόεδρος κινείται σε ένα πεδίο όπου το παρορμητικό του στιλ συναντά τη σκληρή πραγματικότητα των στρατιωτικών επιχειρήσεων υψηλού κινδύνου. Οι τελευταίες εβδομάδες αποκαλύπτουν έναν ηγέτη που ταλαντεύεται ανάμεσα στην επιθετικότητα και την ανησυχία, ενώ ο Λευκός Οίκος αντιμετωπίζει διαδοχικές κρίσεις που απειλούν να αποσταθεροποιήσουν ολόκληρη την περιοχή.
Η κρίσιμη απόφαση που άφησε τον Τραμπ στο περιθώριο
Ένα απόγευμα Παρασκευής στη σχεδόν έρημη Δυτική Πτέρυγα του Λευκού Οίκου σηματοδότησε μια καμπή στη διαχείριση της κρίσης. Λίγο μετά την είδηση ότι αμερικανικό μαχητικό είχε καταρριφθεί στο ιρανικό έδαφος και δύο αεροπόροι αγνοούνταν, ο Τραμπ εκδήλωσε την απογοήτευσή του με τρόπο που αποκάλυψε το βάθος της ανησυχίας του. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η Wall Street Journal, ο Αμερικανός πρόεδρος εξέφραζε επί ώρες τη δυσαρέσκειά του προς τους συνεργάτες του, επικρίνοντας την έλλειψη ευρωπαϊκής υποστήριξης.
Εκείνη τη στιγμή, η τιμή της βενζίνης είχε αγγίξει τα 4,09 δολάρια, ενώ στο μυαλό του κυριαρχούσαν οι μνήμες από την ιρανική κρίση των ομήρων του 1979. Η αποτυχία του Τζίμι Κάρτερ να διαχειριστεί εκείνη την κατάσταση τον στοίχισε την επανεκλογή, κάτι που ο Τραμπ είχε αναφέρει ήδη από τον Μάρτιο με χαρακτηριστικό τρόπο: «Αν δείτε τι συνέβη με τον Τζίμι Κάρτερ, με τα ελικόπτερα και τους ομήρους, τους κόστισε τις εκλογές. Τι χάος».
Η επιχείρηση διάσωσης που κρατήθηκε μυστική από τον Τραμπ
Υπό την πίεση αυτών των ιστορικών αναλογιών, ο Τραμπ απαίτησε άμεση επιχείρηση εντοπισμού και διάσωσης. Το εγχείρημα όμως ήταν εξαιρετικά περίπλοκο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν αναπτύξει στρατιωτικές δυνάμεις στο ιρανικό έδαφος από την ανατροπή της κυβέρνησης που οδήγησε στην κρίση των ομήρων. Οι επιτελείς έπρεπε να σχεδιάσουν μια αποστολή σε δύσβατο έδαφος, αποφεύγοντας τις ιρανικές δυνάμεις.
Για ένα ολόκληρο 24ωρο κατά τη διάρκεια του πασχαλινού σαββατοκύριακου, η ομάδα του Τραμπ παρέμεινε συνδεδεμένη με την Αίθουσα Επιχειρήσεων. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς από το Καμπ Ντέιβιντ, η Σούζι Γουάιλς από τη Φλόριντα, όλοι παρακολουθούσαν τις εξελίξεις σχεδόν λεπτό προς λεπτό. Οι ενημερώσεις αφορούσαν την είσοδο των αμερικανικών δυνάμεων στο Ιράν, τα αεροσκάφη διάσωσης που αντιμετώπισαν προβλήματα στην άμμο, τις προσπάθειες αντιπερισπασμού για να παραπλανηθούν οι Ιρανοί.
Ο Τραμπ όμως δεν συμμετείχε σε εκείνη τη σύσκεψη. Ενημερωνόταν μόνο τηλεφωνικά, καθώς οι συνεργάτες του εκτιμούσαν ότι η ανυπομονησία του θα επιδείνωνε την κατάσταση. Ο πρώτος αεροπόρος εντοπίστηκε γρήγορα, αλλά μόλις αργά το βράδυ του Σαββάτου ήρθε η επιβεβαίωση ότι και ο δεύτερος είχε διασωθεί. Μια κατάσταση που θα μπορούσε να εξελιχθεί στη χειρότερη στιγμή των δύο θητειών του τελικά αποφεύχθηκε. Μετά τις 2 τα ξημερώματα, ο Αμερικανός πρόεδρος αποσύρθηκε για ύπνο.
Από τη διάσωση στην πρόκληση προς την Τεχεράνη
Έξι ώρες μετά, ο Τραμπ επέστρεψε με έναν ακόμη τολμηρό ελιγμό που στόχευε να αποδυναμώσει το ισχυρότερο διαπραγματευτικό όπλο του Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ. Το πρωί της Κυριακής του Πάσχα, από την προεδρική κατοικία, δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Ανοίξτε τα καταραμένα Στενά, τρελοί μπάσταρδοι, αλλιώς θα ζείτε στην κόλαση», συνοδεύοντας το μήνυμα με ισλαμική προσευχή.
Αυτή η ακραία εκδοχή της ανορθόδοξης προσέγγισής του μεταφέρεται πλέον σε ένα νέο και επικίνδυνο πεδίο: τον πόλεμο. Ο Αμερικανός πρόεδρος, που πολιτικά ευδοκιμεί μέσα στο δράμα, κινείται διαρκώς ανάμεσα στη συγκρουσιακή και τη συμφιλιωτική στάση. Παράλληλα, προσπαθεί να υπολογίσει πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει η κατάσταση.
Οι στιγμές αποσυγκέντρωσης εν μέσω κρίσης
Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις εσωτερικές συζητήσεις, υπάρχουν στιγμές που ο Τραμπ χάνει τη συγκέντρωσή του. Αφιερώνει χρόνο σε λεπτομέρειες για τα σχέδιά του σχετικά με την αίθουσα χορού του Λευκού Οίκου ή για εκδηλώσεις χρηματοδότησης ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Λέει στους συμβούλους του ότι θέλει να προχωρήσει και σε άλλα θέματα, ενώ η σύγκρουση με το Ιράν παραμένει ανοιχτή.
Ο πρόεδρος αντιμετωπίζει επίσης τον προσωπικό του φόβο μπροστά στην προοπτική να διατάξει την αποστολή στρατιωτών σε επιχειρήσεις όπου κάποιοι θα τραυματιστούν και κάποιοι δεν θα επιστρέψουν. Είναι ένα βάρος που έχουν σηκώσει και άλλοι πρόεδροι σε καιρό πολέμου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αντίστασή του στην αποστολή δυνάμεων για την κατάληψη του νησιού Χαργκ, από όπου αναχωρεί περίπου το 90% των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου. Παρότι ενημερώθηκε ότι η επιχείρηση θα πετύχαινε και θα έδινε στις ΗΠΑ πρόσβαση στα Στενά, ανησυχούσε ότι οι αμερικανικές απώλειες θα ήταν απαράδεκτα υψηλές.
Ριψοκίνδυνες δηλώσεις χωρίς συντονισμό
Παρά τις επιφυλάξεις, ο Τραμπ έχει προχωρήσει σε εξαιρετικά επικίνδυνες δημόσιες τοποθετήσεις χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με την ομάδα εθνικής ασφάλειας. Μεταξύ άλλων, ανάρτησε μήνυμα στο οποίο έκανε λόγο για σχέδιο καταστροφής του ιρανικού πολιτισμού, εκτιμώντας ότι η εικόνα ενός απρόβλεπτου ηγέτη ίσως ωθήσει την ιρανική πλευρά σε διαπραγματεύσεις.
Είχε εκλεγεί υποσχόμενος τον τερματισμό των ξένων πολέμων. Πόνταρε όμως ότι θα μπορούσε, με τη δύναμη της αμερικανικής αεροπορίας και του ναυτικού, να επιλύσει ένα πρόβλημα εθνικής ασφάλειας που είχε βασανίσει επτά προκατόχους του. Τώρα, η εκεχειρία παραμένει αβέβαιη, μια κρίσιμη εμπορική δίοδος έχει παραμείνει κλειστή επί εβδομάδες και το καθεστώς του Ιράν έχει αντικατασταθεί από νέους, ακόμη πιο ριζοσπαστικούς ηγέτες.
Οι προθεσμίες που δεν τηρήθηκαν και το αβέβαιο μέλλον
Αυτές οι εξελίξεις απειλούν να παρατείνουν μια επιχείρηση για την οποία ο Τραμπ επέμενε επανειλημμένα ότι θα διαρκούσε μόλις έξι εβδομάδες. Η προθεσμία έχει ήδη ξεπεραστεί από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου. Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου υποστηρίζουν ότι θεωρούν πιθανή μια σημαντική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν μέσα στις επόμενες ημέρες και εξετάζουν το ενδεχόμενο νέου κύκλου συνομιλιών στο Πακιστάν.
Το παρορμητικό στυλ του προέδρου όμως δεν έχει ξαναδοκιμαστεί υπό συνθήκες παρατεταμένης στρατιωτικής σύγκρουσης. Σε αντίθεση με την επιτυχημένη επιχείρηση στη Βενεζουέλα που ενίσχυσε την αυτοπεποίθησή του, τώρα βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν πολύ πιο σκληρό και ανθεκτικό αντίπαλο. Το Ιράν δεν δείχνει, μέχρι στιγμής, διατεθειμένο να υποχωρήσει στις απαιτήσεις του Τραμπ, καθιστώντας το μέλλον της σύγκρουσης απρόβλεπτο και γεμάτο κινδύνους.
