Η έντονη πολιτική αντιπαράθεση που ξέσπασε στη συνεδρίαση της ΚΕΔΕ φέρνει στο προσκήνιο μια βαθιά ρωγμή ανάμεσα στην κυβέρνηση και την προοδευτική πλευρά της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η χαρακτηριστική αποστροφή του Δημάρχου Αθηναίων, Χάρη Δούκα, «για να μη βγω δήμαρχος αλλάζετε τον νόμο;», δεν αποτελούσε μια απλή αντίδραση της στιγμής, αλλά την αποτύπωση μιας ευρύτερης καχυποψίας σχετικά με τις πραγματικές στοχεύσεις του Υπουργείου Εσωτερικών πίσω από τη σχεδιαζόμενη εκλογική μεταρρύθμιση.
Το κεντρικό σημείο τριβής εστιάζεται στην πρόθεση της κυβέρνησης να καταργήσει τον δεύτερο γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών, εισάγοντας το σύστημα της «εναλλακτικής ψήφου». Ενώ η πλευρά του Υπουργείου παρουσιάζει το συγκεκριμένο μοντέλο ως ένα εργαλείο για τον περιορισμό της αποχής και την ενθάρρυνση των προγραμματικών συγκλίσεων πριν από την κάλπη, πολλοί αυτοδιοικητικοί το αντιλαμβάνονται ως μια ωμή προσπάθεια πολιτικής χειραγώγησης. Η σύνδεση της μεταρρύθμισης με το αποτέλεσμα των εκλογών του 2033 στην Αθήνα έγινε μάλιστα με ξεκάθαρο τρόπο από τον πρόεδρο της ΚΕΔΕ, Λάζαρο Κυρίζογλου, ο οποίος υποστήριξε ότι δεν είναι δυνατόν να αναδεικνύεται δήμαρχος με χαμηλά ποσοστά στον πρώτο γύρο και περιορισμένη συμμετοχή στον δεύτερο.
Αυτή ακριβώς η τοποθέτηση πυροδότησε την έκρηξη του Χάρη Δούκα, ο οποίος έκανε λόγο για τη διαμόρφωση ενός συστήματος «δημαρχοκεντρικού αλλά όχι δημοκρατικού». Σύμφωνα με τον Δήμαρχο Αθηναίων, η νέα διαδικασία όχι μόνο αλλοιώνει την ισοδυναμία της ψήφου, αλλά ανοίγει παράλληλα την πόρτα σε παρασκηνιακές συναλλαγές και στη χρησιμοποίηση συμπληρωματικών συνδυασμών που θα λειτουργούν ως μηχανισμοί μεταφοράς ψήφων. Το επιχείρημα ότι το νέο σύστημα καταπολεμά την αποχή αντιμετωπίζεται με έντονο σκεπτικισμό, καθώς θεωρείται ότι η κυβέρνηση επιχειρεί ουσιαστικά να εξουδετερώσει τη δυναμική των κοινωνικών συσπειρώσεων που αναπτύσσονται ανάμεσα στις δύο Κυριακές, όπως ακριβώς συνέβη στην περίπτωση της Αθήνας.
Η επίκληση διεθνών παραδειγμάτων, όπως το βρετανικό μοντέλο συμπληρωματικής ψήφου ή η περίπτωση της Νέας Υόρκης, δεν στάθηκε αρκετή για να κάμψει τις αντιδράσεις. Αντίθετα, πολλοί έσπευσαν να υπενθυμίσουν ότι το συγκεκριμένο σύστημα εγκαταλείφθηκε στη Μεγάλη Βρετανία μόλις σταμάτησε να εξυπηρετεί τις ανάγκες του πολιτικού κατεστημένου, γεγονός που εντείνει τα ερωτήματα για τη σκοπιμότητα της εισαγωγής του στην Ελλάδα τη δεδομένη χρονική συγκυρία.
Παράλληλα με το εκλογικό σύστημα, οι δήμαρχοι εκφράζουν σφοδρές αντιρρήσεις και για το άρθρο 730 του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης. Η πρόβλεψη για υποχρεωτική παρουσία υπηρεσιακών στελεχών των Υπουργείων Εσωτερικών και Οικονομικών σε δίκες εργαζομένων των δήμων χαρακτηρίστηκε από τον Χάρη Δούκα ως ευθεία υπονόμευση της διοικητικής αυτοτέλειας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ως μια προσπάθεια ελέγχου των αποφάσεων των δημοτικών συμβουλίων από το κεντρικό κράτος.
Η σύγκρουση στην ΚΕΔΕ ξεπερνά κατά πολύ τις τεχνικές λεπτομέρειες ενός νομοθετήματος. Στην πραγματικότητα, αφορά τον πυρήνα της δημοκρατικής νομιμοποίησης και το ποιος θα έχει τον τελικό έλεγχο των μεγάλων πόλεων. Η δημόσια αντιπαράθεση γύρω από τις κυβερνητικές προθέσεις ανέδειξε την πεποίθηση ότι η τροποποίηση των κανόνων του παιχνιδιού αποτελεί μια πολιτική απάντηση στην απώλεια της Αθήνας, αποδεικνύοντας ότι η ανατροπή των προδιαγεγραμμένων σχεδιασμών από τους ίδιους τους πολίτες παραμένει μια υπαρκτή πιθανότητα.
