Ένα νέο, τεράστιο σκάνδαλο γύρω από τις αγροτικές επιδοτήσεις στην Ελλάδα φέρνει στο φως μια αποκαλυπτική ανάλυση του Politico. Σύμφωνα με τα στοιχεία, Έλληνες κτηνοτρόφοι φέρονται να έχουν εισπράξει ευρωπαϊκά κονδύλια για δεκάδες χιλιάδες «φανταστικά» ζώα το 2024.
Η διασταύρωση των επίσημων καταγραφών της ΕΛΣΤΑΤ με τα δεδομένα των επιδοτήσεων αποκαλύπτει ένα αγεφύρωτο χάσμα: την ώρα που το εθνικό ζωικό κεφάλαιο συρρικνώνεται, οι επιδοτούμενες αγελάδες και τα αιγοπρόβατα πολλαπλασιάζονται.
Η υπόθεση βρίσκεται ήδη στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), με την έρευνα να αγγίζει στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ, κτηνιάτρους, ακόμη και πολιτικά πρόσωπα.
Διαβάστε αναλυτικά τι αποκαλύπτει το Politico:
Ένα ευρύτερο σκάνδαλο αγροτικών επιδοτήσεων κινδυνεύει να πυροδοτήσει η διαπίστωση ότι Έλληνες κτηνοτρόφοι διεκδίκησαν και έλαβαν κονδύλια από την Ευρωπαϊκή Ένωση για δεκάδες χιλιάδες περισσότερα ζώα το 2024, σε σχέση με όσα μπορούν να δικαιολογήσουν τα επίσημα κρατικά αρχεία. Σύμφωνα με ανάλυση του Politico σε κυβερνητικά δεδομένα, η κατάσταση αυτή δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.
Το χάσμα των στοιχείων και οι κυβερνητικές δεσμεύσεις
Η έρευνα αποκαλύπτει σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ της συρρίκνωσης του εθνικού κοπαδιού βοοειδών, όπως καταγράφεται από την ΕΛΣΤΑΤ, και των επιδοτήσεων που δηλώνονται στο ελληνικό υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης.
Τα πρόσφατα αγροτικά σκάνδαλα έχουν ωθήσει την κυβέρνηση να υποσχεθεί σαρωτικές αλλαγές και αυστηρότερους ελέγχους. «Η ελληνική κτηνοτροφία γυρίζει σελίδα», δήλωσε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Μαργαρίτης Σχοινάς σε συνέντευξη Τύπου τον Ιούνιο. «Εκπληρώνει τις δεσμεύσεις της προς την ΕΕ και εισέρχεται σε μια νέα εποχή στον αγροτικό τομέα μια εποχή που διέπεται από κανόνες, διαφάνεια και αξιοπιστία».
Ωστόσο, οι αναντιστοιχίες στα δεδομένα υποδηλώνουν ότι υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος μέχρι η κυβέρνηση να αποκτήσει επαρκείς πληροφορίες για να ελέγξει πλήρως το ζήτημα.
Για το 2024, τα στοιχεία του υπουργείου δείχνουν ότι οι ελληνικές αρχές κατέβαλαν ευρωπαϊκές επιδοτήσεις για περίπου 260.000 γαλακτοπαραγωγικές αγελάδες, σύμφωνα με αριθμούς που επικαλείται ελληνική ειδησεογραφική ιστοσελίδα και τους οποίους επιβεβαίωσε το Politico μέσω του υπουργείου.
Τα μαθηματικά που δεν βγαίνουν
Επειδή μια γαλακτοπαραγωγική αγελάδα παράγει γενικά ένα μοσχάρι τον χρόνο, τα ζώα αυτά θα έπρεπε να έχουν προσθέσει σχεδόν τον ίδιο αριθμό μόσχων στο εθνικό κοπάδι. Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι το 2024 σφάχτηκαν για κρέας περίπου 70.000 βοοειδή, τα οποία επίσης δικαιούνται επιδότηση.
Η Ελλάδα δεν δημοσιεύει συγκεντρωτικά στοιχεία για τα βοοειδή που θανατώνονται λόγω ηλικίας, μειωμένης παραγωγικότητας ή ασθενειών. Όμως, τρεις Έλληνες εκτροφείς βοοειδών ανέφεραν στο Politico ότι αυτές οι απομακρύνσεις ανέρχονται περίπου στο 20% του κοπαδιού ετησίως. Με δεδομένο ότι υπήρχαν περίπου 600.000 κεφάλια βοοειδών στην Ελλάδα το 2024, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, αυτό θα σήμαινε μια μείωση της τάξης των 120.000 ζώων.
Σε συνδυασμό με τα δεδομένα των επιδοτήσεων, η εκτίμηση αυτή υποδηλώνει ότι το εθνικό κοπάδι θα έπρεπε να έχει αυξηθεί κατά περίπου 70.000 εκείνη τη χρονιά.
Αντ’ αυτού, τα στοιχεία που συγκεντρώνει η ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι το εθνικό κοπάδι συρρικνώνεται, πέφτοντας από περίπου 640.000 το 2023 σε 600.000 το 2024 και στις 520.000 το 2025.
Η απόκλιση θα μπορούσε να είναι ακόμη μεγαλύτερη, όπως τόνισε ο Νίκος Δημόπουλος, πρόεδρος του Κτηνοτροφικού Συλλόγου Καβάλας. Για παράδειγμα, ορισμένα από τα ζώα που σφάχτηκαν ενδέχεται να είχαν εισαχθεί και να μην αφαιρέθηκαν από το εθνικό κοπάδι.
«Δεν υπάρχει καμία εποπτεία και δεν μπορούμε να έχουμε ακριβή εικόνα επειδή δεν υπάρχουν σωστά δεδομένα», σημείωσε ο κ. Δημόπουλος. Οι αρχές πραγματοποιούν μόνο δειγματοληπτικούς ελέγχους ή ερευνούν μετά από κάποια καταγγελία.
Αντίστοιχη εικόνα σε πρόβατα και κατσίκια
Παρόμοιες αποκλίσεις εμφανίζονται και στα αρχεία αιγοπροβάτων της Ελλάδας. Η ΕΛΣΤΑΤ ανέφερε πληθυσμό περίπου 8,8 εκατομμυρίων ζώων το 2025, ενώ περίπου 15,7 εκατομμύρια ήταν εγγεγραμμένα στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής.
Δύο αξιωματούχοι του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, οι οποίοι μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, δήλωσαν ότι το υπουργείο δεν είναι υπεύθυνο για την τήρηση των κτηνοτροφικών αρχείων και βασίζεται σε δεδομένα των δήμων. Η χώρα στερείται ενός ασφαλούς μητρώου πάνω στο οποίο θα μπορούσε να βασιστεί η καταβολή των επιδοτήσεων.
«Εκτός κι αν πραγματοποιήσουμε μια πανελλαδική απογραφή του ζωικού κεφαλαίου για να δούμε τι πραγματικά διαθέτουμε, δεν πρόκειται να έχουμε σαφή εικόνα», πρόσθεσε ο κ. Δημόπουλος.
Οι έρευνες της EPPO και ο ρόλος του ΟΠΕΚΕΠΕ
Καταγγελίες σχετικά με την απόκλιση ανάμεσα στις καταγεγραμμένες επιδοτήσεις και το επίσημο μέγεθος του εθνικού κοπαδιού έχουν υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) από το νεοσύστατο κόμμα «ΈΛΑΣ» του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα.
«Έχουν σταλεί καταγγελίες στην EPPO», δήλωσε ο Θωμάς Μόσχος, επικεφαλής αγροτικής πολιτικής του κόμματος.
Η EPPO ήδη διερευνά δεκάδες υποθέσεις που αφορούν άτομα τα οποία φέρονται να έλαβαν αγροτικά κονδύλια της ΕΕ για βοσκοτόπια που δεν τους ανήκαν ή για εργασίες που δεν εκτέλεσαν. Τον Ιούλιο, η υπηρεσία ανακοίνωσε ότι άσκησε διώξεις σε 22 κατηγορουμένους, συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας. Οι δίκες ξεκινούν τον Οκτώβριο και άπαντες αρνούνται τις κατηγορίες.
Κτηνίατροι και στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ φέρεται να έπαιξαν ρόλο στη διόγκωση των αρχείων, σύμφωνα με έγγραφο που κατέθεσε η EPPO στο ελληνικό κοινοβούλιο ζητώντας την άρση της ασυλίας βουλευτών. Σε μία υπόθεση, βουλευτής της ΝΔ φέρεται να πίεσε στέλεχος του ΟΠΕΚΕΠΕ για πληρωμή, αναφέροντας ότι κτηνίατρος είχε ήδη αλλοιώσει τον αριθμό των ζώων.
Το σκάνδαλο έχει αναγκάσει την κυβέρνηση να εισαγάγει νέους ελέγχους, όπως ένα σύστημα ηλεκτρονικής αναγνώρισης για αιγοπρόβατα με τη χρήση καψουλών στομάχου (βώλων).
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι θα συνεργαστεί με την Ελλάδα. «Σημειώνεται καλή πρόοδος», ανέφερε σε δήλωσή του ο Επίτροπος Γεωργίας Κριστόφ Χάνσεν. «Αλλά υπάρχει ακόμη δουλειά που πρέπει να γίνει».
