Υπάρχει μια παράδοξη σιωπή στην πολιτική συζήτηση των Ηνωμένων Πολιτειών. Την ώρα που ο πλανήτης θερμαίνεται και τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται συχνότερα, οι Δημοκρατικοί αποφεύγουν όλο και περισσότερο να μιλούν για την κλιματική αλλαγή.
Το φαινόμενο έχει ήδη αποκτήσει όνομα: «climate hushing», δηλαδή κλιματική αποσιώπηση. Όπως καταγράφει σε πρόσφατο ρεπορτάζ του το Associated Press, η κλιματική κρίση έχει υποχωρήσει αισθητά στην προεκλογική ατζέντα των Δημοκρατικών. Τη θέση της έχουν πάρει η ακρίβεια, το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης, η στέγη, ο πόλεμος στη Γάζα και, πάνω απ’ όλα, η πολιτική σύγκρουση με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Η αλλαγή είναι εντυπωσιακή. Πριν από έξι χρόνια, το Green New Deal βρισκόταν στο επίκεντρο της προοδευτικής συζήτησης. Κινητοποιούσε νέους ανθρώπους, δημιουργούσε πολιτική δυναμική και συνέδεε την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής με έναν ευρύτερο μετασχηματισμό της οικονομίας. Σήμερα, ακόμη και υποψήφιοι που πρωταγωνίστησαν σε εκείνη τη συζήτηση προτιμούν να δίνουν έμφαση σε άλλα ζητήματα.
Η εξήγηση φαίνεται απλή. Όταν ένα νοικοκυριό δυσκολεύεται να πληρώσει το ενοίκιο, τον λογαριασμό του ρεύματος ή την ασφάλιση του σπιτιού του, μια απειλή που παρουσιάζεται ως μακρινή και παγκόσμια υποχωρεί μπροστά στην αγωνία του τέλους του μήνα. Η κλιματική αλλαγή μπορεί να θεωρείται σοβαρό πρόβλημα, αλλά δεν αποτελεί πάντοτε την πρώτη πολιτική προτεραιότητα.
Εδώ, όμως, βρίσκεται και το μεγάλο λάθος. Η κλιματική κρίση και η κρίση του κόστους ζωής δεν είναι δύο διαφορετικά ζητήματα. Η μία βρίσκεται ήδη μέσα στην άλλη.
Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τις τιμές των τροφίμων, την παραγωγή, τους λογαριασμούς ενέργειας, την αξία των ακινήτων και το κόστος ασφάλισης. Επιβαρύνει την υγεία, περιορίζει την παραγωγικότητα και δημιουργεί νέες ανάγκες για δημόσιες υποδομές. Ένας παρατεταμένος καύσωνας δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό φαινόμενο. Είναι περισσότερη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, μεγαλύτερο κόστος για το νοικοκυριό, δυσκολότερες συνθήκες εργασίας και σοβαρότερος κίνδυνος για όσους ζουν σε σπίτια χωρίς επαρκή μόνωση ή κλιματισμό.
Με αυτή την έννοια, η κλιματική κρίση έχει ήδη μετακινηθεί από τα εργαστήρια των επιστημόνων στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Το επισημαίνει στο ρεπορτάζ του Associated Press και ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Σέλντον Γουάιτχαουζ: το κλίμα δεν είναι πλέον μόνο ζήτημα επιστήμης, αλλά ζήτημα οικονομίας.
Η συζήτηση αυτή αφορά άμεσα και την Ελλάδα. Εδώ η πράσινη μετάβαση παρουσιάστηκε πολλές φορές ως ένα μεγάλο επενδυτικό πρόγραμμα, γεμάτο στόχους, επιδοτήσεις, ενεργειακά έργα και τεχνοκρατικούς όρους. Ο πολίτης, όμως, δεν την κρίνει από τις εκθέσεις και τις κυβερνητικές ανακοινώσεις. Την κρίνει από τον λογαριασμό του ρεύματος, από το κόστος μετακίνησης, από την ενεργειακή αναβάθμιση που δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει και από το εάν η γειτονιά του διαθέτει πράσινο και σκιά όταν η θερμοκρασία ξεπερνά τους 40 βαθμούς.
Όταν η πράσινη μετάβαση εμφανίζεται ως ακόμη μία οικονομική επιβάρυνση, είναι αναμενόμενο να χάνει την κοινωνική της υποστήριξη. Ιδίως όταν τα κέρδη συγκεντρώνονται σε λίγους, ενώ το κόστος μοιράζεται στους πολλούς. Δεν μπορείς να ζητάς από ένα νοικοκυριό που δυσκολεύεται να καλύψει τις βασικές του ανάγκες να σηκώσει μόνο του το βάρος μιας αλλαγής που αφορά ολόκληρη την οικονομία.
Η απάντηση, επομένως, δεν είναι να σταματήσουμε να μιλάμε για την κλιματική κρίση. Είναι να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε γι’ αυτήν.
Η προοδευτική πολιτική οφείλει να συνδέσει την πράσινη μετάβαση με φθηνότερη ενέργεια, καλύτερες δημόσιες συγκοινωνίες, ενεργειακά αναβαθμισμένες κατοικίες και αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας. Με πόλεις που προστατεύουν τους κατοίκους τους από τον καύσωνα και τις πλημμύρες. Με δημόσιες επενδύσεις που δεν αφήνουν πίσω όσους δεν έχουν τη δυνατότητα να αγοράσουν ηλεκτρικό αυτοκίνητο ή να τοποθετήσουν φωτοβολταϊκά στη στέγη τους.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν θα επιλέξουμε ανάμεσα στην προστασία του πλανήτη και στην προστασία του εισοδήματος. Είναι ποιος θα πληρώσει τη μετάβαση, ποιος θα ωφεληθεί από αυτήν και εάν τα οφέλη της θα φτάσουν στην καθημερινή ζωή των πολιτών.
Οι πολίτες δεν έπαψαν να ενδιαφέρονται για το περιβάλλον. Απλώς, όταν αγωνιούν για το τέλος του μήνα, χρειάζονται μια πολιτική που να απαντά ταυτόχρονα στο κόστος ζωής και στην κλιματική απειλή. Η λύση δεν βρίσκεται στην πράσινη σιωπή. Βρίσκεται σε μια πράσινη μετάβαση κοινωνικά δίκαιη, η οποία θα αποδεικνύει στην πράξη ότι η προστασία του κλίματος μπορεί να σημαίνει ασφαλέστερη, καλύτερη και οικονομικά πιο προσιτή ζωή για όλους.
Πηγή και αφετηρία: Associated Press — “The Earth is sizzling, but climate isn’t a hot topic for Democrats in this year’s campaigns”
