Η πρώτη μεγάλη αντικυβερνητική κινητοποίηση μετά τις εκλογές του Φεβρουαρίου. Στο επίκεντρο η ενεργειακή κρίση, η ακρίβεια, η διαφθορά και οι ανεκπλήρωτες μεταρρυθμίσεις της εξέγερσης του 2024.
Χιλιάδες υποστηρικτές της αντιπολίτευσης κατέβηκαν στους δρόμους του Μπανγκλαντές το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου, συμμετέχοντας σε μεγάλη πορεία από την πρωτεύουσα Ντάκα προς το λιμάνι του Τσιταγκόνγκ.
Πρόκειται για την πρώτη μεγάλης κλίμακας κινητοποίηση κατά της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Ταρίκ Ραχμάν, μόλις έξι μήνες μετά την άνοδό της στην εξουσία. Οι διαδηλωτές καταγγέλλουν τις σοβαρές ελλείψεις ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, καυσίμων και λιπασμάτων, καθώς και την ακρίβεια, τη διαφθορά και την επιδείνωση της καθημερινής ζωής.
Η πορεία οργανώθηκε από συμμαχία έντεκα κομμάτων υπό την ηγεσία του ισλαμιστικού Jamaat-e-Islami. Ξεκίνησε από την πλατεία Shapla Chattar στην Ντάκα και κατευθύνθηκε προς το Τσιταγκόνγκ, με ενδιάμεσες συγκεντρώσεις σε διάφορες πόλεις.
«Το κίνημα αυτό έχει στόχο να εξασφαλίσει φυσικό αέριο για το μαγείρεμα και ηλεκτρικό ρεύμα σε κάθε σπίτι», δήλωσε ο ηγέτης του Jamaat-e-Islami και επικεφαλής της αντιπολίτευσης Σαφικέρ Ραχμάν.
Ενέργεια, ακρίβεια και διαφθορά
Η νέα κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρή ενεργειακή κρίση, η οποία έχει επηρεάσει τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και την αγροτική παραγωγή. Οι ελλείψεις αποδίδονται εν μέρει στις διεθνείς εξελίξεις και στην αναταραχή στη Μέση Ανατολή, ωστόσο η αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση ότι δεν πήρε εγκαίρως τα απαραίτητα μέτρα.
Οι διαδηλωτές ζητούν:
- άμεση αντιμετώπιση των ελλείψεων σε ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο, καύσιμα και λιπάσματα
- συγκράτηση των τιμών των βασικών αγαθών
- πάταξη της διαφθοράς και των εκβιαστικών πρακτικών
- βελτίωση της δημόσιας ασφάλειας
- εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που εγκρίθηκαν με το δημοψήφισμα του Φεβρουαρίου
- απονομή δικαιοσύνης για τους νεκρούς της εξέγερσης του 2024
Η αντιπολιτευόμενη συμμαχία προειδοποίησε ότι θα κλιμακώσει τις κινητοποιήσεις εάν η κυβέρνηση δεν ανταποκριθεί. Έχει ήδη ανακοινώσει ανάλογες πορείες προς το Ρανγκπούρ στις 19 Σεπτεμβρίου, την Κούλνα στις 31 Οκτωβρίου και το Σιλέτ στις 21 Νοεμβρίου.
Η βαριά κληρονομιά της εξέγερσης του 2024
Η νέα αναμέτρηση στους δρόμους αποκτά ιδιαίτερη σημασία εξαιτίας της πρόσφατης πολιτικής ιστορίας του Μπανγκλαντές.
Το καλοκαίρι του 2024, οι φοιτητικές κινητοποιήσεις εναντίον του συστήματος ποσοστώσεων στις προσλήψεις του Δημοσίου εξελίχθηκαν σε ευρύτερη λαϊκή εξέγερση κατά της αυταρχικής διακυβέρνησης της Σεΐχ Χασίνα.
Η βίαιη καταστολή δεν κατάφερε να ανακόψει το κίνημα. Αντίθετα, διεύρυνε την κοινωνική οργή και μετέτρεψε τα αρχικά αιτήματα σε απαίτηση πολιτικής αλλαγής. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΟΗΕ, έως και 1.400 άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων και της καταστολής.
Τον Αύγουστο του 2024, έπειτα από δεκαπέντε χρόνια στην εξουσία, η Χασίνα αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα. Ακολούθησε μεταβατική περίοδος δεκαοκτώ μηνών υπό την κυβέρνηση του νομπελίστα Μουχάμαντ Γιούνους.
Στις εκλογές του Φεβρουαρίου 2026, τις πρώτες μετά την εξέγερση, το Εθνικιστικό Κόμμα του Μπανγκλαντές —BNP— και οι σύμμαχοί του πέτυχαν σαρωτική νίκη, κατακτώντας 212 έδρες. Το Jamaat-e-Islami και η δική του συμμαχία έλαβαν 77 έδρες. Λίγες ημέρες αργότερα, ο Ταρίκ Ραχμάν ορκίστηκε πρωθυπουργός.
Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία για τη νέα εξουσία
Η κινητοποίηση της 5ης Σεπτεμβρίου αποτελεί την πρώτη μεγάλη δοκιμασία για την κυβέρνηση Ραχμάν έξω από το κοινοβούλιο.
Η εκλογική νίκη του BNP δημιούργησε προσδοκίες για αποκατάσταση της δημοκρατικής ομαλότητας, αντιμετώπιση της διαφθοράς και εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που γεννήθηκαν μέσα από την εξέγερση. Έξι μήνες αργότερα, όμως, η ενεργειακή κρίση και η ακρίβεια τροφοδοτούν την κοινωνική δυσαρέσκεια.
Πρόσθετη ένταση προκάλεσε η σύλληψη ενός φοιτητή, ο οποίος φέρεται να προσέβαλε κυβερνητικά στελέχη εκφράζοντας την αγανάκτησή του για τους υψηλούς λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Η αντιπολίτευση παρουσίασε την υπόθεση ως ένδειξη περιορισμού της ελευθερίας έκφρασης.
Για μια χώρα που πριν από μόλις δύο χρόνια πλήρωσε βαρύ τίμημα για να ανακτήσει τη δημόσια φωνή της, η ανοχή της κυβέρνησης απέναντι στην κριτική αποτελεί κρίσιμο μέτρο της δημοκρατικής αλλαγής.
Δεν είναι απλή συνέχεια του φοιτητικού κινήματος
Η σημερινή κινητοποίηση δεν πρέπει, ωστόσο, να παρουσιάζεται ως αυτονόητη ή μονοσήμαντα προοδευτική συνέχεια της εξέγερσης του 2024.
Η διαδήλωση οργανώθηκε από κομματική συμμαχία υπό το Jamaat-e-Islami, ένα ισλαμιστικό και κοινωνικά συντηρητικό κόμμα. Στη συμμαχία συμμετέχει και το National Citizen Party, το οποίο προέκυψε μέσα από το φοιτητικό κίνημα, αλλά η πολιτική και ιδεολογική σύνθεση του σημερινού μετώπου είναι διαφορετική από εκείνη της εξέγερσης κατά της Χασίνα.
Αυτό που συνδέει τις δύο περιόδους δεν είναι απαραίτητα οι ίδιοι πολιτικοί στόχοι. Είναι η επιστροφή του δρόμου ως πεδίου διεκδίκησης και ελέγχου της εξουσίας.
Η κυβέρνηση του Ταρίκ Ραχμάν εξελέγη ελεύθερα και διαθέτει ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι έχει λάβει λευκή επιταγή. Οι πρώτες μεγάλες διαδηλώσεις δείχνουν ότι ένα μέρος της κοινωνίας και της αντιπολίτευσης απαιτεί άμεσα αποτελέσματα — τόσο στην καθημερινότητα όσο και στην υλοποίηση των δεσμεύσεων που ακολούθησαν την εξέγερση.
Το μήνυμα των δρόμων είναι σαφές: η ανατροπή της παλιάς εξουσίας δεν αρκεί, εάν η νέα δεν μπορεί να δώσει ηλεκτρικό ρεύμα, προσιτά αγαθά, δικαιοσύνη και πραγματική δημοκρατική αλλαγή.
Πηγές
- AFP — Bangladesh opposition launches protest march over energy crisis — https://www-pp.afp.com/en/bangladesh-opposition-launches-protest-march-over-energy-crisis
- Dhaka Tribune — 11-party opposition alliance launches Dhaka-Chittagong march — https://www.dhakatribune.com/bangladesh/politics/419171/11-party-opposition-alliance-launches
- The Guardian — Bangladesh election: BNP wins historic first vote since overthrow of Hasina — https://www.theguardian.com/world/2026/feb/13/bangladesh-election-bnp-wins
