Η πολιτική ατμόσφαιρα γύρω από τον ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία έχει θολώσει επικίνδυνα τις τελευταίες ημέρες, με τις εξελίξεις να τρέχουν με ταχύτητα που ξαφνιάζει ακόμη και τους πιο έμπειρους παρατηρητές του κομματικού σκηνικού.
Η προγραμματισμένη για το ερχόμενο Σάββατο συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής δεν αποτελεί πλέον μια απλή τυπική διαδικασία εσωτερικής διαβούλευσης, αλλά έχει μετατραπεί σε ένα πεδίο ανελέητης μετωπικής σύγκρουσης για την ηγεσία και την ίδια την ταυτότητα του κόμματος, με τον ανεξάρτητο βουλευτή Παύλο Πολάκη να βάζει δυναμικά στο τραπέζι τις προθέσεις του, αφήνοντας ανεπιστρεπτί πίσω του οποιαδήποτε αμφιβολία για την επόμενη μέρα της Κουμουνδούρου.
Η παρέμβαση Πολάκη και η οριστική ρήξη με Φάμελλο
Η χθεσινή συνέντευξη του Παύλου Πολάκη στο Navtemporiki tv λειτούργησε ως μια ανοιχτή κήρυξη ανυπακοής και ως μια ξεκάθαρη πρόσκληση για άμεση αναμέτρηση.
Ο ανεξάρτητος βουλευτής των Χανίων, ο οποίος έχει καταγράψει μια μακρά πορεία εσωτερικών αντιπαραθέσεων και ιδεολογικών συγκρούσεων εντός του ευρύτερου αριστερού χώρου, επέλεξε να επιτεθεί κατά μέτωπο στον Σωκράτη Φάμελλο, αμφισβητώντας όχι μόνο τις πολιτικές του επιλογές αλλά και την ίδια τη νομιμοποίηση της ηγεσίας του.
Η φράση του ότι “είναι πρωτοφανές να υπάρχει πρόεδρος κόμματος και απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής που να λέει ότι θα στηρίξει ένα άλλο κόμμα” αποτυπώνει με τον πιο εύγλωττο τρόπο το βάθος της ρήξης που έχει επέλθει στην αντίληψη περί της στρατηγικής κατεύθυνσης του κόμματος.
Ο κ. Πολάκης δεν αρκέστηκε σε γενικόλογες διατυπώσεις, αλλά προχώρησε στην παρουσίαση μιας συγκεκριμένης πολιτικής πλατφόρμας, την οποία θεωρεί ως τη μόνη βάση για προεκλογικές συνεργασίες. Η πρότασή του, η οποία περιλαμβάνει την ενίσχυση του δημόσιου ελέγχου στους στρατηγικούς τομείς της οικονομίας, την επαναφορά της ΔΕΗ υπό ισχυρό δημόσιο έλεγχο, την ενίσχυση του ρόλου του Δημοσίου στην Εθνική Τράπεζα και δραστικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των υπερκερδών στην αγορά καυσίμων, αποτελεί μια ξεκάθαρη επιστροφή στις πιο παραδοσιακές και ριζοσπαστικές θέσεις της αριστεράς, σε μια προσπάθεια να χαράξει ένα σαφές διαχωριστικό τόξο από την πιο μετριοπαθή προσέγγιση που, κατά την άποψή του, ενσαρκώνει η σημερινή ηγεσία.
Η κριτική που άσκησε ο κ. Πολάκης στον Σωκράτη Φάμελλο υπήρξε ιδιαιτέρως δριμεία, υποστηρίζοντας ότι η εντολή που είχε λάβει ο πρόεδρος από το συνέδριο ήταν να προχωρήσει σε ανασυγκρότηση και ανασύνθεση του ΣΥΡΙΖΑ και του προοδευτικού χώρου, με τον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. “Όχι να πούμε ότι κλείνουμε το μαγαζί και πάμε αλλού”, ήταν η χαρακτηριστική φράση που χρησιμοποίησε, δημιουργώντας μια εικόνα ηττοπάθειας και αναδίπλωσης που, κατά την άποψή του, χαρακτηρίζει τη στρατηγική του νυν προέδρου. Η αναφορά του, μάλιστα, στον Αλέξη Τσίπρα και στην ΕΛΑΣ, με την προτροπή προς τον Φάμελλο να παραιτηθεί εάν στηρίζει τον πρώην πρόεδρο και να “πάει στην ΕΛΑΣ να δούμε αν θα τον πάρει”, λειτούργησε ως ένα κορυφαίο συμβολικό χτύπημα, αποκαλύπτοντας την πλήρη αποδόμηση των σχέσεων μεταξύ των δύο ανδρών.
Ο χάρτης των συμμαχιών και οι δυνητικοί συνομιλητές
Η πολιτική ομπρέλα που άνοιξε ο Παύλος Πολάκης για πιθανές συνεργασίες είναι εξαιρετικά ευρεία και, κατά κάποιον τρόπο, εκπλήσσει, καθώς περιλαμβάνει σχηματισμούς που μέχρι πρότινος βρίσκονταν σε ευθεία αντιπαράθεση με τον ΣΥΡΙΖΑ, όπως η Νέα Αριστερά και το ΜέΡΑ25 του Γιάνη Βαρουφάκη. Η ένταξη του ΠΑΣΟΚ, έστω και “κομματιού” του, αλλά και της ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, στην ομπρέλα των δυνητικών συνομιλητών του, υπό την προϋπόθεση ότι συμμερίζονται τις θέσεις που διατύπωσε, αναδεικνύει μια στρατηγική που επιδιώκει να συγκροτήσει ένα ευρύτερο αντινεοφιλελεύθερο μέτωπο, ικανό να αμφισβητήσει την κυριαρχία της ΝΔ και του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Η κίνηση αυτή του κ. Πολάκη ερμηνεύεται από πολλούς ως μια προσπάθεια να δημιουργήσει ένα νέο πολιτικό ρεύμα που θα μπορούσε να λειτουργήσει συμπληρωματικά ή και ανταγωνιστικά προς την υπάρχουσα κομματική δομή, διεκδικώντας την πρωτοβουλία των κινήσεων στην ευρύτερη κεντροαριστερά. Η αναφορά του ότι “χάρισε” την ηγεσία στον Φάμελλο, επειδή δεν υπήρξε δεύτερος γύρος στις εσωκομματικές εκλογές, αποτελεί μια έμμεση αναγνώριση ότι η τρέχουσα κατάσταση συνιστά προϊόν μιας διαδικασίας που ο ίδιος αντιλαμβάνεται ως ελλιπώς νομιμοποιημένη και επομένως ανοικτή σε ανατροπή.
Ο παράγοντας συγκράτησης και η παρασκηνιακή αναταραχή
Παρά την ορμητική διάθεση του Παύλου Πολάκη να διεκδικήσει την ηγεσία του κόμματος, ένα κύμα συγκράτησης φαίνεται να έχει ανακύψει τις τελευταίες ώρες, με βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ που επρόκειτο να παραιτηθούν να το επανεξετάζουν, προκειμένου να μην ανατραπεί πλήρως ο συσχετισμός της προηγούμενης Κεντρικής Επιτροπής και να αρθεί η στήριξη στην ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα. Η κίνηση αυτή αποκαλύπτει την ύπαρξη μιας παρασκηνιακής διαπραγμάτευσης που επιχειρεί να βρει μια μέση οδό, αποτρέποντας μια οριστική ρήξη που θα μπορούσε να οδηγήσει τον ΣΥΡΙΖΑ σε μια παρατεταμένη περίοδο ακυβερνησίας και πολιτικής απαξίωσης.
Ωστόσο, οι πληροφορίες που μεταδίδονται από τα κομματικά γραφεία κάνουν λόγο για τουλάχιστον δύο βουλευτές που είναι έτοιμοι να αποχωρήσουν τις επόμενες ώρες, παρά τις έντονες παρασκηνιακές εισηγήσεις συναδέλφων τους να παρατείνουν την παραμονή τους. Η τάση αυτή, εάν επιβεβαιωθεί, θα αποτελέσει ένα ισχυρό πλήγμα για την εικόνα συνοχής και ενότητας του κόμματος, ενώ θα ενισχύσει το αφήγημα της διάλυσης που καλλιεργούν οι πολιτικοί αντίπαλοι.
Το τοξικό κλίμα και η πιθανή επικράτηση της μειοψηφίας
Η δηλητηριώδης ατμόσφαιρα που έχει διαμορφωθεί εντός του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ, σε συνδυασμό με τις μαζικές αποχωρήσεις στελεχών και μελών της Κεντρικής Επιτροπής, καθιστούν ολοένα και πιο πιθανή την επικράτηση της λεγόμενης “τρόικας” της μειοψηφίας στην ηγεσία του κόμματος. Στελέχη όπως η Ρένα Δούρου και ο Νίκος Παππάς, αν και προκρίνουν ένα μοντέλο “συλλογικής ηγεσίας”, φαίνεται να κινούνται στο ίδιο στρατηγικό πλαίσιο με τον Παύλο Πολάκη, επιδιώκοντας μια αλλαγή πορείας που θα απομακρύνει τον ΣΥΡΙΖΑ από τις επιλογές της σημερινής ηγεσίας.
Ωστόσο, η σπουδή του κ. Πολάκη να δηλώσει “παρών” και να αναλάβει την πρωτοβουλία των κινήσεων θεωρείται από ορισμένους στην μειοψηφία ότι λειτουργεί συσπειρωτικά υπέρ του Σωκράτη Φάμελλου. Η ανάγνωση αυτή βασίζεται στην αντίληψη ότι οι πιο ακραίες τοποθετήσεις του ανεξάρτητου βουλευτή μπορεί να ωθήσουν τα πιο μετριοπαθή στελέχη να συσπειρωθούν γύρω από τον πρόεδρο, αποτρέποντας μια πλήρη κατάρρευση του υπάρχοντος συσχετισμού δυνάμεων.
Το αίτημα Παππά και η ανάγκη διαφάνειας
Σε μια κίνηση που προσδίδει επιπλέον βαρύτητα στην επικείμενη συνεδρίαση, ο Νίκος Παππάς κατέθεσε χθες επίσημο αίτημα προς τον Πρόεδρο του κόμματος και την Αναπληρώτρια Γραμματέα για την άμεση σύγκληση της Πολιτικής Γραμματείας και, κυρίως, για τη δημοσιοποίηση της λίστας με τα ονόματα των μελών της Κεντρικής Επιτροπής, λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες αποχωρήσεις και αντικαταστάσεις. Η απαίτηση αυτή, η οποία συνοδεύεται από τη διάθεση να “μετρηθούν ένας ένας” στην επικείμενη ψηφοφορία, αποκαλύπτει μια στρατηγική που επιδιώκει να αποσαφηνίσει πλήρως τα δεδομένα πριν από την κρίσιμη ψηφοφορία, καθιστώντας σαφές ότι κανείς δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από τη συλλογικότητα των διαδικασιών.
Η κίνηση Παππά ερμηνεύεται ως μια προσπάθεια να αποτρέψει τυχόν αιφνιδιασμούς ή παρατυπίες που θα μπορούσαν να αλλοιώσουν το αποτέλεσμα, αλλά και ως μια ένδειξη ότι η μειοψηφία είναι αποφασισμένη να φτάσει μέχρι τέλους στη διεκδίκηση της εξουσίας εντός του κόμματος.
Τα τρία κλειδιά της συνεδρίασης του Σαββάτου
Η έκβαση της συνεδρίασης της Κεντρικής Επιτροπής θα κριθεί, σύμφωνα με πληροφορίες, από τρία κρίσιμα στοιχεία που θα λειτουργήσουν ως καθοριστικοί παράγοντες. Πρώτον, οι αποχές των μελών της πλειοψηφίας που δεν επιθυμούν να παραστούν στη διαδικασία, θεωρώντας ότι το κλίμα που έχει διαμορφωθεί απομειώνει ακόμη περισσότερο την πολιτική επιρροή του κόμματος. Μια μαζική αποχή θα μπορούσε να αλλοιώσει τη νομιμότητα της διαδικασίας και να ενισχύσει τα επιχειρήματα της μειοψηφίας ότι η σημερινή ηγεσία στερείται πραγματικής στήριξης.
Δεύτερον, η στάση του ίδιου του Σωκράτη Φάμελλου θα είναι καθοριστική. Το ερώτημα που αιωρείται είναι αν ο Πρόεδρος θα προχωρήσει σε ένα “mea culpa” και θα διευκολύνει τη διαδικασία με την παραίτησή του, όπως επιθυμεί η πλευρά Πολάκη, ή θα εμμείνει στην άποψη που έχει διατυπώσει για μη αυτόνομη κάθοδο του κόμματος στις εκλογές, αψηφώντας τις πιέσεις. Η επιλογή του θα προσδιορίσει σε μεγάλο βαθμό τον τόνο και την κατεύθυνση που θα πάρουν οι εξελίξεις.
Τρίτον, οι μετακινήσεις στελεχών που μέχρι πρότινος θεωρούνταν πιστοί στον Πρόεδρο αλλά πλέον έχουν λάβει σαφείς αποστάσεις από αυτόν, αποτελούν ένα ακόμη κρίσιμο δεδομένο. Πρόσωπα με αναφορά στον Σωκράτη Φάμελλο ή με διακριτούς ρόλους στο οργανόγραμμα της Κουμουνδούρου έχουν αρχίσει να εκφράζουν επιφυλάξεις ή ακόμη και να αποστασιοποιούνται ανοιχτά, γεγονός που προοιωνίζει την έκβαση της επικείμενης συνεδρίασης και υποδηλώνει ότι η πλειοψηφία εμφανίζεται ολοένα και πιο ρηγματωμένη.
Συμπερασματικά: Σε αναζήτηση νέας ταυτότητας
Ο ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία βρίσκεται μπροστά σε μια υπαρξιακή κρίση που υπερβαίνει τα απλά ζητήματα ηγεσίας και θέτει σε αμφισβήτηση την ίδια του την ύπαρξη ως αυτοδύναμου πολιτικού φορέα. Η επικείμενη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής δεν θα κρίνει απλώς το ποιος θα καθίσει στην ηγεσία της Κουμουνδούρου, αλλά και αν υπάρχει χώρος για μια ανασυγκρότηση που θα επιτρέψει στον ΣΥΡΙΖΑ να παραμείνει ένας αυτόνομος, αξιόπιστος και μαχητικός πολιτικός σχηματισμός, ή αν θα οδηγηθεί σε μια παρατεταμένη περίοδο εσωστρέφειας και πολιτικής απαξίωσης.
Οι επόμενες ώρες θα είναι κρίσιμες για την τελική διαμόρφωση των συσχετισμών, με τους πάντες να αναμένουν τις κινήσεις τόσο του Παύλου Πολάκη όσο και του Σωκράτη Φάμελλου, με την προσοχή να στρέφεται στα μηνύματα που θα εκπέμψουν και στις αποφάσεις που θα λάβουν οι επίσημοι φορείς του κόμματος. Σε ένα πολιτικό σκηνικό που χαρακτηρίζεται από ρευστότητα και αβεβαιότητα, η λειτουργία του ΣΥΡΙΖΑ ως ενιαίου και συνεκτικού φορέα μοιάζει πιο αμφίβολη από ποτέ, ενώ οι πολιτικοί αντίπαλοι παρακολουθούν με εμφανή ικανοποίηση τις εξελίξεις, επιδιώκοντας να αντλήσουν πολιτικά οφέλη από μια κατάσταση που αποδυναμώνει τη συνολική παρουσία της αριστεράς στο ελληνικό πολιτικό τοπίο.
