Καταλυτικό ρόλο στη δημόσια συζήτηση για τις αιτίες του σιδηροδρομικού δυστυχήματος στα Τέμπη τον Φεβρουάριο του 2023 αναμένεται να έχει η απόφαση 3/2026 της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), που εκδόθηκε στις 15 Ιανουαρίου.
Στο πολυσέλιδο κείμενο καταγράφονται με λεπτομέρεια οι συστημικές αποτυχίες και οι παραβιάσεις κανονισμών που, κατά τη ΡΑΣ, συνέβαλαν στην τραγωδία.
Η ΡΑΣ, λειτουργώντας ως Εθνική Αρχή Ασφάλειας, επέβαλε διοικητικά πρόστιμα στον ΟΣΕ (σήμερα Σιδηρόδρομοι Ελλάδος) και στην Hellenic Train, τεκμηριώνοντας αναλυτικά τις ευθύνες κάθε φορέα. Σύμφωνα με όσα περιγράφονται, το μοιραίο βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου 2023 διαπιστώνονται πολλαπλές αποκλίσεις από το πλαίσιο ασφαλούς λειτουργίας τόσο της υποδομής όσο και της κυκλοφορίας.
Για τον ΟΣΕ, η απόφαση εστιάζει σε ένα πλέγμα παραβάσεων που συνδέονται με την εκπαίδευση και πιστοποίηση προσωπικού, τη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, τη διαχείριση κινδύνων και τη διαχείριση κυκλοφορίας. Στο επίκεντρο τίθενται οι διαδικασίες που αφορούν τον σταθμάρχη υπηρεσίας στη Λάρισα τη νύχτα του δυστυχήματος, με αναφορές σε ελλείψεις τεκμηρίωσης της εκπαίδευσης, προβλήματα στην πρακτική μαθητεία και ζητήματα στην ανάθεση καθηκόντων σε κρίσιμο σταθμό χωρίς την απαιτούμενη σταδιακή ένταξη. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι δεν έγινε ουσιαστική εκτίμηση επικινδυνότητας για την ταχεία ένταξη νέου προσωπικού, ειδικά σε περιβάλλον όπου συστήματα ασφαλείας δεν λειτουργούσαν πλήρως.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η απόφαση αποδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα σε παραλείψεις που αφορούν τη διευθέτηση αλλαγών τροχιάς και τους προβλεπόμενους ελέγχους πριν από την αναχώρηση, περιγράφοντας μια εικόνα κατάρρευσης δικλείδων και ανεπαρκών μηχανισμών ελέγχου. Παράλληλα, γίνεται αναφορά και στο ευρωπαϊκό πλαίσιο επιχειρησιακής διαλειτουργικότητας (OPE TSI), με αιχμή την υποχρέωση παροχής κρίσιμων πληροφοριών κίνησης προς τους μηχανοδηγούς.
Για την Hellenic Train, η ΡΑΣ καταγράφει σωρεία παραβάσεων με κεντρικό σημείο τη μη ενεργοποίηση της «τελευταίας δικλείδας» ασφαλείας από πλευράς προσωπικού έλξης. Η πλέον κρίσιμη επισήμανση αφορά τη συμπεριφορά των μηχανοδηγών της επιβατικής αμαξοστοιχίας IC62, με την απόφαση να υποστηρίζει ότι, μόλις διαπιστώθηκε κίνηση σε αντίθετη γραμμή, θα έπρεπε να υπάρξει άμεση ακινητοποίηση και συνεννόηση με τον σταθμάρχη, όπως προβλέπεται από τον Γενικό Κανονισμό Κίνησης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη διαδικασία επικοινωνίας κατά την αναχώρηση, όπου η απόφαση περιγράφει ότι δεν εφαρμόστηκε το πρωτόκολλο αναγγελίας που λειτουργεί ως μηχανισμός επιβεβαίωσης όταν μια αμαξοστοιχία κινείται σε αντίθετη κυκλοφορία. Κατά τη ΡΑΣ, αυτή η «σιωπή» στέρησε τη δυνατότητα έγκαιρης αντίδρασης που θα μπορούσε να ανακόψει την πορεία προς τη σύγκρουση.
Παράλληλα, η απόφαση «δένει» τις επιχειρησιακές παραλείψεις με το Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας της εταιρείας, σημειώνοντας ότι η μη τήρηση κρίσιμων διαδικασιών δεν αποτυπώνει μόνο μεμονωμένα λάθη, αλλά εγείρει ζητήματα κουλτούρας ασφάλειας, εσωτερικών ελέγχων και προσαρμογής του συστήματος στις πραγματικές συνθήκες του ελληνικού δικτύου. Γίνεται επίσης μνεία σε υποχρεώσεις που απορρέουν από το ευρωπαϊκό πλαίσιο για άμεση ειδοποίηση σε περίπτωση κινδύνου και στην αξιοποίηση μέσων επικοινωνίας, με την Αρχή να υπογραμμίζει ότι το πλαίσιο αυτό υπερέχει των εθνικών κανονισμών.
Τέλος, η ΡΑΣ απορρίπτει τους ισχυρισμούς περί αναρμοδιότητας λόγω εκκρεμούς ποινικής διαδικασίας, τονίζοντας ότι οι διοικητικές κυρώσεις έχουν χαρακτήρα πρόληψης και αποκατάστασης της ασφάλειας και κινούνται ανεξάρτητα από την ποινική διάσταση. Η απόφαση κλείνει με σαφή προειδοποίηση για περαιτέρω μέτρα, εφόσον διαπιστωθεί συνέχιση ή μη άρση των παραβάσεων που καταγράφονται.
