Αρκετά είναι πλέον τα κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ που έχουν αρχίσει και υιοθετούν τις γραμμές του Χάρη Δούκα, τόσο για τη συμπόρευση των προοδευτικών δυνάμεων όσο και για το καμία συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία.
Η λίστα περιλαμβάνει, μέλη της Κεντρικής Επιτροπής έως σημερινούς βουλευτές και πρώην Υπουργούς ενώ το αποκορύφωμα είναι ότι μέσα είναι ακόμη και ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης.
Αρχικά, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης για το συνέδριο του κόμματος έχει προαναγγείλει τραπεζάκια διαλόγου με τις υπόλοιπες προοδευτικές δυνάμεις. Το διάλογο και τη συμπόρευση των προοδευτικών δυνάμεων το είχε επισημάνει από πολύ νωρίς ο Δήμαρχος Αθηναίων
Αυτό γιατί αρχίζει και γίνεται αντιπληπτό πως η πρωτιά της ΝΔ δεν μπορεί να απειληθεί αν δεν υπάρχει συμπόρευση των προοδευτικών δυνάμεων.
Αυτό εξάλλου δείχνουν και οι δημοσκοπήσεις τους τελευταίους μήνες, όπου η Νέα Δημοκρατία έχει μεγάλο προβάδισμα έναντι του δεύτερου ΠΑΣΟΚ. Αξίζει να σημειωθεί πως το ΠΑΣΟΚ πέρυσι το χειμώνα σε μερικές μετρήσεις είχε πέσει στην τρίτη θέση από την Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου.
Ενώ στην τελευταία δημοσκόπηση το MRB το ΠΑΣΟΚ ήταν ισοπαλία με την Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου για την τρίτη θέση.
Χάρης Κατανίδης: Κοινό ψηφοδέλτιο των προοδευτικών δυνάμεων πριν τις εκλογές
Ουκ εκ λίγες φορές ο πρώην Υπουργός του ΠΑΣΟΚ Χάρης Καστανίδης έχει έρθει στη θέση του Δημάρχου Αθηναίων για την μεγάλη προοδευτική παράταξη. Μάλιστα. σε μια συνέντευξη του είπε ότι θα καλούσε όλες τις προοδευτικές δυνάμεις στο τραπέζι του διαλόγου ακόμη και αυτή και του ΚΚΕ
Ο ίδιος, περιγράφοντας το σκεπτικό του, υπογράμμισε ότι για να ετοιμαστεί μία εναλλακτική προοδευτική λύση υπάρχουν δύο τρόποι. «Ή από μόνο του ένα κόμμα κάνει το άλμα, εκλογικό και δημοσκοπικό και δείχνει ή όχι τη δυνατότητα να αποτελέσει τη δημοκρατική επόμενη διακυβέρνηση της χώρας ή αν αυτό δεν μπορεί να γίνει πρέπει να βρεθεί μία λύση». Σε αυτό το πλαίσιο, εκτίμησε ότι το ΠΑΣΟΚ δεν φαίνεται να μπορεί να υπερβεί τη στασιμότητα για μία σειρά από λόγους.
«Το ΠΑΣΟΚ ή και άλλο κόμμα- εγώ θέλω το κόμμα μου, το κόμμα μου θέλω να το κάνει- δεν φαίνεται να μπορεί να υπερβεί τη στασιμότητα για μία σειρά από λόγους. Αλλά εάν το επείγον για το δημόσιο και εθνικό συμφέρον και για τις ανάγκες της κοινωνίας είναι να φύγει η δεξιά τότε θα πρέπει να βρεθεί μία άλλη λύση» τόνισε. Πάνω στο ίδιο σκεπτικό, διατύπωσε τη θέση ότι, εφόσον το ΠΑΣΟΚ δεν πετυχαίνει τον στόχο του, θα πρέπει να πρωταγωνιστήσει σε μία απόπειρα συνεννόησης. «Άρα, πρέπει να πρωταγωνιστήσει και ελπίζω να ανταποκριθούν όλοι- και πιστεύω ότι θα ανταποκριθούν- σε μια διαδικασία προγραμματικών συγκλίσεων και κοινών δράσεων που στόχο τέλος θα έχει προσανατολισμό να δημιουργηθεί πριν από τις εκλογές ένα πλουραλιστικό, ευρύ ψηφοδέλτιο, εκλογικός συνδυασμός…Μιλώ για κοινό ψηφοδέλτιο» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ως προς το ερώτημα ποια κόμματα θα συμμετέχουν σε αυτή την προσπάθεια δήλωσε ότι δεν αποκλείει κανέναν. «Εγώ δεν αποκλείω κανέναν. Δεν αποκλείω ούτε το ΚΚΕ» είπε, για να προσθέσει «αλλά βεβαίως, αυτοί που αυτοαποκλείονται δεν μπορούν να συμμετάσχουν». Μάλιστα, ο κ. Καστανίδης παραδέχτηκε ότι η συγκεκριμένη θέση περί κοινού ψηφοδελτίου δεν κινείται προς την ίδια κατεύθυνση με αυτή της ηγεσίας του κόμματος του.
Απαντώντας στις επικρίσεις που έχει δεχθεί κατά καιρούς από το εσωτερικό του κόμματός του, με εμφατικό τρόπο, δήλωσε ότι «στα κόμματα δεν υπάρχει σιωπή νεκροταφείου. Κρίνονται οι απόψεις και εγώ δεν είμαι για να συμφωνώ με το αδιέξοδο αλλά για να προτείνω λύσεις και διέξοδο».
Παράλληλα, ο πρώην υπουργός ξεκαθάρισε ότι θα είναι εκ νέου υποψήφιος βουλευτής με το ΠΑΣΟΚ, επισημαίνοντας ότι η «μάχη» του θα συνεχίσει να είναι στο όνομα ολόκληρου του προοδευτικού χώρου ως μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ. «Αν κάποιοι θέλουν ας βγουν δημόσια να πουν ότι δεν με θέλουν» πρόσθεσε. Τέλος, υπενθύμισε ότι έχει μία διαδρομή στην παράταξη, την οποία πάντα θέλει να τιμά και να σέβεται.
Αντίστοιχες θέσεις και στη Νέα Αριστερά για ένωση των προοδευτικών δυνάμεων
H πρόταση του Δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα βρίσκει αντίστοιχο μέσα στη Νέα Αριστερά. Συγκεκριμένα τόσο ο Αλέξης Χαρίτσης όσο και την Έφη Αχτσιόγλου
Έφη Αχτσιόγλου: Πρέπει να συσπειρωθούν οι προοδευτικές δυνάμεις
«Θα πρέπει να υπάρξει η συγκρότηση του ευρύτερου δυνατού πολιτικού μετώπου, το οποίο θα κινείται από την κεντροαριστερά μέχρι τη ριζοσπαστική αριστερά. Στη βάση προγραμματικών αιχμών. Προκειμένου να μπορέσει να εφαρμοστεί μία άλλη πολιτική στο σήμερα, δηλαδή να δοθεί εναλλακτική λύση στις επόμενες εθνικές εκλογές στους πολίτες, όχι σε κάποιο απώτερο μέλλον. Για να μην δοθεί τρίτη θητεία στην κυβέρνηση Μητσοτάκη που έχει επιφέρει μία σειρά από πληγές στην ελληνική κοινωνία», δήλωσε η Έφη Αχτσιόγλου στο ΕΡΤnews.
«Τα κριτήρια των συνεργασιών είναι δύο: Πρώτο, με ποιες θέσεις κατέρχεται στον διάλογο το κάθε κόμμα, τωρινό ή μελλοντικό. Αν έχει πρόγραμμα ανταγωνιστικό προς τη δεξιά. Αν υπάρχουν συγκλίσεις στα μείζονα, στα ζητήματα της εργασίας, των μισθών, του κοινωνικού κράτους, του στεγαστικού, της εξωτερικής πολιτικής. Δεύτερο, αν ο σχηματισμός, υπαρκτός ή μελλοντικός, λειτουργεί στην κατεύθυνση της συσπείρωσης δυνάμεων», πρόσθεσε.
«Η αριστερά δεν πρέπει να κινηθεί σε κατεύθυνση αναδίπλωσης. Το ζήτημα δεν είναι η απόλυτη ιδεολογική καθαρότητα. Η ιδεολογική ταυτότητα υπάρχει, αλλά δεν μπορεί να είναι μπροστά το ταυτοτικό. Το ταυτοτικό γίνεται πράξη μέσα από τις πολιτικές. Μιλώντας επί της ουσίας. Για τη θέση σου για την ακρίβεια. Για το αν πρέπει να φορολογηθεί ο πλούτος. Για το αν πρέπει να μειωθεί ο ΦΠΑ. Για το πώς βλέπεις τους υπέρογκους εξοπλισμούς. Για το αν πρέπει να είναι ο βασικός άξονας η ειρήνη και το διεθνές δίκαιο ή πρέπει να σέρνεσαι πίσω από την υπερδύναμη του Τραμπ, η οποία απειλεί την τάξη πραγμάτων όπως τη γνωρίζαμε μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο», επισήμανε.
«Οι συγκλίσεις διαμορφώνονται όταν μιλάς επί της ουσίας. Η αριστερά, ιδίως αυτή τη στιγμή που είμαστε σε οριακό σημείο για τις εργαζόμενες τάξεις και για την παγκόσμια κατάσταση, πρέπει να κοιτάξει πώς θα εφαρμόσει πολιτική. Άρα, πρέπει να κοιτάξει στην κατεύθυνση της κυβερνητικής προοπτικής. Αυτό αλλάζει τη ζωή των ανθρώπων στο σήμερα. Αυτό κάνει έναν εργαζόμενο να μπορεί να ζήσει καλύτερα, να μην εξαντλείται με 13ωρα, με ελάχιστους μισθούς και με ένα κοινωνικό κράτος στο οποίο δεν μπορεί να ακουμπήσει αν προκύψει ένα πρόβλημα υγείας στην οικογένειά του. Αυτά πρέπει να θες να τα αλλάξεις σήμερα», υπογράμμισε.
Σημείωσε, τέλος, πως «χρειάζεται συσπείρωση δυνάμεων. Κανένα κόμμα του ευρύτερου αριστερού και προοδευτικού χώρου δεν μπορεί από μόνο του να αποτελέσει τον αντίπαλο πόλο στη δεξιά. Στο τέλος της ημέρας αυτή η κατεύθυνση των συμμαχιών πρέπει να προχωρήσει με όποιους θέλουν και όποιους μπορούν».
Αλέξης Χαρίτσης: Λαϊκό Μέτωπο ενάντια στον εγχώριο τραμπισμό
Με ένα λαϊκό μέτωπο έναντι στον εγχώριο λαϊκισμό είναι υπερ ο γραμματέας της Νέας Αριστεράς ο Αλέξης Χαρίτσης, όπως δήλωσε και στην ομιλία του στο συνέδριο της Νέας Αριστεράς.
Συντρόφισσες και σύντροφοι, με νοιάζει και νομίζω ότι πρέπει να μας νοιάζει όλους μας να εξαντλήσουμε κάθε δυνατότητα να εμφανιστεί απέναντι στον τραμπισμό της χώρας ένας ισχυρός πόλος που θα τον αμφισβητήσει ευθέως. Αυτή είναι η δική μου φιλοδοξία: να είναι η Νέα Αριστερά η δύναμη κρούσης, το πιο μαχητικό τμήμα της σύγκρουσης με την ακροδεξιά, με την ολιγαρχία, με την πολεμοκαπηλία, στο Λαϊκό Μέτωπο της εποχής μας. Και αυτή είναι και η πρότασή μου προς το Συνέδριό μας. Να επιλέξουμε ότι παραμένουμε ανοιχτοί απέναντι στις εξελίξεις. Δεν κλείνουμε καμία πόρτα προκαταβολικά. Να επιλέξουμε ότι από το προγραμματικό μας κείμενο θα προκύψουν εκείνες οι αιχμές που καταθέτει η Νέα Αριστερά για το πώς μπορεί να αλλάξει επιτέλους η κατάσταση στη χώρα μας. Να επιλέξουμε ότι από την επόμενη μέρα αναλαμβάνουμε πολιτικές πρωτοβουλίες, όχι ρητορικές εκκλήσεις, πραγματικές πρωτοβουλίες για τη δημιουργία του ενωτικού πόλου της Αριστεράς της εποχής μας. Και αυτές οι πρωτοβουλίες δεν περιορίζονται μόνο σε αυτό το οποίο οι διάφοροι δημοσιολογούντες αποκαλούν πολιτικό σκηνικό. Απευθύνονται και στην κοινωνία. Πρωτίστως πρέπει να απευθύνονται στην κοινωνία. Αναλαμβάνουμε, λοιπόν, την πρωτοβουλία για νέες μορφές ενότητας και περιεχομένου, εκεί που κρίνεται τελικά η υπόθεση: στους χώρους δουλειάς και στα συνδικάτα, στο κίνημα της νεολαίας, στην τοπική αυτοδιοίκηση, στους μαζικούς φορείς, στο αντιπολεμικό κίνημα. Και εκεί δίνουμε τη μάχη. Εκεί πρωτίστως πρέπει να δώσουμε τη μάχη. Η Ομιλία μου στην εναρκτήρια συνεδρίαση του Προγραμματικού Συνεδρίου της ΝΕΑΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ
Συντρόφισσες και σύντροφοι, με νοιάζει και νομίζω ότι πρέπει να μας νοιάζει όλους μας να εξαντλήσουμε κάθε δυνατότητα να εμφανιστεί απέναντι στον τραμπισμό της χώρας ένας ισχυρός πόλος που θα τον αμφισβητήσει ευθέως. Αυτή είναι η δική μου φιλοδοξία: να είναι η Νέα Αριστερά η δύναμη κρούσης, το πιο μαχητικό τμήμα της σύγκρουσης με την ακροδεξιά, με την ολιγαρχία, με την πολεμοκαπηλία, στο Λαϊκό Μέτωπο της εποχής μας. Και αυτή είναι και η πρότασή μου προς το Συνέδριό μας. Να επιλέξουμε ότι παραμένουμε ανοιχτοί απέναντι στις εξελίξεις. Δεν κλείνουμε καμία πόρτα προκαταβολικά. Να επιλέξουμε ότι από το προγραμματικό μας κείμενο θα προκύψουν εκείνες οι αιχμές που καταθέτει η Νέα Αριστερά για το πώς μπορεί να αλλάξει επιτέλους η κατάσταση στη χώρα μας. Να επιλέξουμε ότι από την επόμενη μέρα αναλαμβάνουμε πολιτικές πρωτοβουλίες, όχι ρητορικές εκκλήσεις, πραγματικές πρωτοβουλίες για τη δημιουργία του ενωτικού πόλου της Αριστεράς της εποχής μας. Και αυτές οι πρωτοβουλίες δεν περιορίζονται μόνο σε αυτό το οποίο οι διάφοροι δημοσιολογούντες αποκαλούν πολιτικό σκηνικό. Απευθύνονται και στην κοινωνία. Πρωτίστως πρέπει να απευθύνονται στην κοινωνία. Αναλαμβάνουμε, λοιπόν, την πρωτοβουλία για νέες μορφές ενότητας και περιεχομένου, εκεί που κρίνεται τελικά η υπόθεση: στους χώρους δουλειάς και στα συνδικάτα, στο κίνημα της νεολαίας, στην τοπική αυτοδιοίκηση, στους μαζικούς φορείς, στο αντιπολεμικό κίνημα. Και εκεί δίνουμε τη μάχη. Εκεί πρωτίστως πρέπει να δώσουμε τη μάχη. Η Ομιλία μου στην εναρκτήρια συνεδρίαση του Προγραμματικού Συνεδρίου της ΝΕΑΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ
Συντρόφισσες και σύντροφοι, με νοιάζει και νομίζω ότι πρέπει να μας νοιάζει όλους μας να εξαντλήσουμε κάθε δυνατότητα να εμφανιστεί απέναντι στον τραμπισμό της χώρας ένας ισχυρός πόλος που θα τον αμφισβητήσει ευθέως. Αυτή είναι η δική μου φιλοδοξία: να είναι η Νέα Αριστερά η… pic.twitter.com/GSKzpCl1A6
— Αλέξης Χαρίτσης (@alexischaritsis) January 23, 2026
Ενώ σε ημερίδα που έγινε στη Λέσβο ο Αλέξης Χαρίτσης τόνισε πως είναι πιο επιτακτική από ποτέ, χαρακτήρισε την ανάγκη να υπάρξει πολιτική αλλαγή στη χώρα, ο Αλέξης Χαρίτσης, που συμπλήρωσε ότι για τη συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων, είναι απαραίτητη η προγραμματική σύγκλιση.
«Η συζήτηση για την νησιωτικότητα είναι πολιτική, όχι ουδέτερη. Η κυβέρνηση έχει σχέδιο και το εφαρμόζει με συνέπεια: ενίσχυση μεγάλων οικονομικών συμφερόντων, πλήρης απουσία περιφερειακής πολιτικής, αφανισμός υπαίθρου.
Η πολιτική σύγκλιση έχει ως προϋπόθεση την προγραμματική σύγκλιση, γι’ αυτό έχει μεγάλη σημασία και η σημερινή εκδήλωση που αποδεικνύει ότι υπάρχει κοινός τρόπος. Η κυβέρνηση μετατρέπεται σε καθεστώς – η διαχείριση του Ταμείου Ανάκαμψης και τα σκάνδαλα διασπαθισης δημόσιου χρήματος το αποδεικνύουν. Η πολιτική αλλαγή είναι πιο επιτακτική και αναγκαία από ποτέ», ανέφερε ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς.
Χαρίτσης από Λέσβο: Τα νησιά ζουν με μόνιμους περιορισμούς
Τα νησιά ζουν με μόνιμους περιορισμούς, τόνισε μεταξύ άλλων ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς Αλέξης Χαρίτσης.
Ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας και οι τρεις πολιτικοί αρχηγοί- Σωκράτης Φάμελλος, Αλέξης Χαρίτσης και Πέτρος Κόκκαλης- συμμετείχαν στην ημερίδα με θέμα «Νησιωτικότητα & Εθνική Αναπτυξιακή Στρατηγική» στη Λέσβο, που συνδιοργανώνεται από το τέσσερα προοδευτικά Ινστιτούτα: Το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, του Γιάννη Δραγασάκη, το Ινστιτούτο Ερευνών και Πολιτικής Στρατηγικής – ΙΝΕΡΠΟΣΤ, της Λούκας Κατσέλη και το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς (του ΣΥΡΙΖΑ), σε συνεργασία με το Εργαστήριο Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης του Πανεπιστήμιο Αιγαίου.
Ο κ. Χαρίτσης, στην ομιλία του, τόνισε:
«Κατ’ αρχάς, πρέπει να πω ότι όταν μιλάμε για νησιωτικότητα το μυαλό μου δεν μπορεί να μην πάει σε έναν άνθρωπο, έναν πολύτιμο σύντροφο που δεν είναι πια μαζί μας: τον Νεκτάριο Σαντορινιό. Και δεν χρειάζεται να πω κάτι άλλο για το έργο του, για το ότι υπηρέτησε τη νησιωτικότητα με πίστη και πάθος.
Πιστεύω ότι όλοι θα συμφωνήσουμε στο εξής:
Η νησιωτικότητα, παρότι κατοχυρωμένη στις ευρωπαϊκές Συνθήκες και στο ελληνικό Σύνταγμα, παρότι χιλιοειπωμένη σαν όρος και σαν έννοια, μέχρι σήμερα παραμένει δυστυχώς ένας θεωρητικός κυρίως όρος.
Πολλά λέγονται, λίγα γίνονται – κι αυτά τα λίγα που γίνονται, γίνονται αποσπασματικά.
Στο ερώτημα της Λούκας Κατσέλη, όσον αφορά τις ιδιαιτερότητες των νησιών, θα έλεγα κατ’ αρχάς ότι τα νησιά δεν έχουν απλώς κάποιες ιδιαιτερότητες.
Ζουν με μόνιμους περιορισμούς:
Μικρή αγορά και κλίμακα.
Ακριβά μεταφορικά και διακοπές εφοδιασμού.
Δύσκολη πρόσβαση σε υπηρεσίες και αδύναμες διοικητικά δομές.
Υψηλό κόστος ζωής και παραγωγής.
Ευαίσθητο περιβάλλον που δεν αντέχει υπερφόρτωση.
Και μια οικονομία που λειτουργεί με έντονη εποχικότητα : τέσσερις μήνες υπερφόρτωσης και οκτώ μήνες επιβίωσης ή υπολειτουργίας.
Αυτά δεν είναι συγκυριακά. Είναι δομικά.
Και όταν έχεις δομικά μειονεκτήματα, δεν μπορείς να εφαρμόζεις γενικές πολιτικές, σαν να είμαστε όλοι στο ίδιο σημείο του χάρτη.
Γιατί τότε οι ανισότητες παγιώνονται.
Γι’ αυτό η νησιωτικότητα δεν θέλει ειδικά μέτρα.
Θέλει μόνιμη εθνική στρατηγική.
Θα μου επιτρέψετε, όμως, να παρατηρήσω το εξής: Στο σημείο αυτό γίνεται ένα μεγάλο λάθος.
Μιλάμε για τα νησιά λες και είναι ένα ενιαίο πράγμα. Δεν είναι.
Άλλο μεγάλο νησί με πληθυσμό και υπηρεσίες.
Άλλο μεσαίο που παλεύει να σταθεί οικονομικά.
Άλλο μικρό νησί που παλεύει απλώς να μη σβήσει και δεν βλέπει ούτε γιατρό τον χειμώνα.
Γι’ αυτό η εσωτερική τυπολόγηση των νησιών δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια.
Είναι προϋπόθεση δικαιοσύνης.
Βέβαια, για χρόνια ο σχεδιασμός γινόταν σαν να μην υπάρχουν νησιά.
Νόμοι κομμένοι και ραμμένοι για την ηπειρωτική χώρα, και μετά -ίσως- πρόχειρες εξαιρέσεις, διορθώσεις, μεταβατικές ρυθμίσεις.
Και μέσα σε αυτό το θεσμικό κενό, επικράτησε η εύκολη απάντηση για την άρση του δομικού μειονεκτήματος: ανεξέλεγκτος τουρισμός ως υποκατάστατο στρατηγικής.
Και τι βλέπουμε σήμερα στη Μεσόγειο;
Οριακά συστήματα τους θερινούς μήνες.
Υποδομές που φτιάχνονται για τον επισκέπτη, όχι για τον κάτοικο.
Ακίνητα που μετατρέπονται σε βραχυχρόνια μίσθωση, και κάτοικοι που δεν βρίσκουν σπίτι για να μείνουν.
Ο υπερτουρισμός ως κοινωνικό πρόβλημα.
Άρα έχουμε πια μια επιπλέον αιτία –πέρα από τις δομικές– εκτοπισμού των κατοίκων.
Υπάρχει, όμως, και ένα ακόμη στοιχείο που έχει πλέον αποκτήσει δομικά χαρακτηριστικά και δεν μπορούμε να αγνοούμε.
Κι αυτό δεν είναι άλλο από την κλιματική κρίση.
Τα νησιά είναι από τη φύση τους πιο ευάλωτα και πιο εκτεθειμένα.
Περιορισμένοι υδάτινοι πόροι.
Ενεργειακή εξάρτηση.
Ευαίσθητα οικοσυστήματα.
Μεγαλύτερη έκθεση σε ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως διάβρωση ακτών και ξηρασία.
Όταν ένα νησί εξαρτάται από μία δραστηριότητα και από εισαγόμενους πόρους, κάθε κρίση το χτυπάει πιο έντονα.
Η ευαλωτότητα στα νησιά δεν είναι αφηρημένη έννοια. Είναι υπαρξιακή.
Θεωρώ λοιπόν δεδομένο ότι η κλιματική ανθεκτικότητα δεν είναι μόνο περιβαλλοντική πολιτική: είναι βασική αναπτυξιακή και κοινωνική πολιτική. Αυτό ισχύει παντού, αλλά στα νησιά ακόμα περισσότερο.
Σε αυτή την εξίσωση υπάρχει ένας κρίσιμος παράγοντας που συχνά υποτιμούμε: η ιδιαιτερότητα της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Στην ηπειρωτική χώρα ένας Δήμος είναι ένας κρίκος σε μια αλυσίδα υπηρεσιών.
Στα νησιά, ο Δήμος συχνά είναι ολόκληρη η αλυσίδα.
Εκεί πέφτουν πάνω του τα πάντα: ύδρευση, απορρίμματα, δρόμοι, κοινωνική μέριμνα, πολιτική προστασία, αλλά επιπρόσθετα και ζητήματα που αλλού τα καλύπτει το κράτος ή η περιφέρεια.
Και όλα αυτά με ελάχιστο προσωπικό, μικρούς προϋπολογισμούς, τρομερές πληθυσμιακές διαφοροποιήσεις μέσα στο έτος.
Ο νησιωτικός δήμος δεν έχει απλώς λιγότερους πόρους.
Έχει και πολύ μεγαλύτερο φορτίο.
Άρα οποιαδήποτε Εθνική Στρατηγική που δεν προϋποθέτει μια ισχυρή «νησιωτική αυτοδιοίκηση» δεν θα καταφέρει να είναι αποτελεσματική.
Τα νησιά, λοιπόν – για να περάσω στο δεύτερο ερώτημα – δεν υστερούν επειδή δεν αξιοποιούνται σωστά, αλλά γιατί λειτουργούν με μόνιμα διαρθρωτικά εμπόδια. Κι αυτό παράγει αναπτυξιακό χάσμα.
Συμπυκνώνω τις παρεμβάσεις σε δύο τομές.
Α. Η πρώτη – θεσμική: η νησιωτικότητα να γίνει μόνιμο φίλτρο σε κάθε νόμο και σε κάθε δημόσια πολιτική.
Όχι μπαλώματα.
Κάθε απόφαση του Κράτους να περνά υποχρεωτικά από το ερώτημα:
πώς επηρεάζει ένα νησί;
δημιουργεί ανισότητα;
αυξάνει κόστος;
περιορίζει πρόσβαση;
Αν ναι, να προσαρμόζεται.
Αυτό θα έκανε πράξη τη ρήτρα νησιωτικότητας.
Μια θεσμική ομπρέλα ισότητας πάνω από όλες τις πολιτικές.
Πώς μεταφράζεται αυτό στις άμεσες προτεραιότητες πολιτικής;
Πρώτον. Μεταφορές – διασυνδεσιμότητα
Στα νησιά η ακτοπλοΐα πρέπει να είναι ό,τι και οι δρόμοι στην ηπειρωτική Ελλάδα: δημόσια υπηρεσία. Όχι αγορά. Πώς;
Με πολυετείς συμβάσεις δημόσιου συμφέροντος,
με εγγυημένα δρομολόγια όλο τον χρόνο,
με κρατική παρέμβαση στον ολιγοπωλιακό χαρακτήρα,
με πραγματικό Μεταφορικό Ισοδύναμο για κατοίκους και επιχειρήσεις.
Να μην πληρώνει ο νησιώτης το τίμημα της γεωγραφίας του.
Δεύτερον. Κόστος ζωής και φορολογία.
Στα νησιά όλα είναι ακριβότερα: τρόφιμα, καύσιμα, υλικά, υπηρεσίες.
Δεν μπορούν να φορολογούνται σαν να είναι στο κέντρο της Αθήνας.
Μιλάμε λοιπόν για χαμηλότερους συντελεστές ΦΠΑ και στοχευμένες φοροελαφρύνσεις ως εξίσωση ευκαιριών.
Τρίτον: δικαίωμα κατοίκησης και παραμονής.
Η νησιωτικότητα δεν μπορεί να στηρίζεται στον ηρωισμό.
Χρειάζεται και Υγειονομικό Ισοδύναμο – με οργανωμένο νησιωτικό δίκτυο υγείας, διακομιδές και τηλεϊατρική.
Χρειάζεται και Στεγαστική πολιτική – με ρύθμιση της βραχυχρόνιας μίσθωσης (όχι ελαφρύνσεις ΕΝΦΙΑ για όσους έχουν σπίτι διακοπών, όπως κάνει η κυβέρνηση της ΝΔ)
Β. Και μια δεύτερη (μετά τη θεσμική) επιχειρησιακή-στρατηγική τομή: από το δομικό μειονέκτημα και την τουριστική μονοκαλλιέργεια σε νησιά-μοχλούς βιωσιμότητας.
Εδώ δεν μιλάμε για θεσμική διόρθωση. Μιλάμε για αλλαγή αναπτυξιακής λογικής.
Θα το έλεγα ρήξη με το καθεστώς εξαίρεσης που παράγει «υπερτουριστική απορρύθμιση».
Εδώ, η μικρή κλίμακα μπορεί ακριβώς να λειτουργήσει ως πλεονέκτημα μετάβασης και ως πλαίσιο ολοκληρωμένων παρεμβάσεων.
Στην πράξη αυτό σημαίνει όχι απλώς ΑΠΕ, αλλά υβριδικά συστήματα παραγωγής και αποθήκευσης ενέργειας.
Όχι εξωτερικούς επενδυτές που φυτεύουν ανεμογεννήτριες ανεξέλεγκτα, αλλά ενεργειακές κοινότητες με συμμετοχή δήμων και κατοίκων.
Όχι αποσπασματικά έργα νερού, αλλά ολοκληρωμένη διαχείριση υδατικών πόρων: εκσυγχρονισμό δικτύων, αποθήκευση και εμπλουτισμό υδροφόρων, επαναχρησιμοποίηση για αγροτικές και δημοτικές ανάγκες, αφαλάτωση όπου απαιτείται,
Όχι σκουπίδια για θάψιμο, αλλά κυκλική οικονομία με επαναχρησιμοποίηση.
Να σημειώσω κάτι: αυτή η συζήτηση για την νησιωτικότητα γίνεται χρόνια. Τώρα όμως βρισκόμαστε σε σημείο κρίσιμο.
Γιατί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο –με άξονα τη νέα προγραμματική περίοδο– επανασχεδιάζονται πολιτικές συνοχής και ανθεκτικότητας.
Και πλέον αναγνωρίζεται ότι τα νησιά δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται σαν κανονικές περιφέρειες. Είναι στο χέρι μας να ασκηθεί η πίεση αυτή.
Κατακερματισμός αρμοδιοτήτων.
Πολύ σωστά η Λούκα Κατσέλη ρωτάει πώς μπορεί να καταστεί εφαρμόσιμη και βιώσιμη μια Εθνική Στρατηγική.
Το πρόβλημα – συμφωνούμε νομίζω όλοι – είναι ότι με τον σημερινό κατακερματισμό αρμοδιοτήτων, ακόμα και οι σωστές παρεμβάσεις σπάνε σε κομμάτια και μπλοκάρουν ανάμεσα σε υπουργεία, φορείς, προσκλήσεις.
Στα νησιά όμως όλα είναι σύστημα.
Αν λείψει το νερό, καταρρέει ο τουρισμός.
Αν πιεστεί η στέγη, φεύγουν γιατροί και δάσκαλοι.
Αν μπλοκάρει η ακτοπλοΐα, νεκρώνει η οικονομία.
Αν συνεχίσουμε με κατακερματισμό, η στρατηγική θα μένει στα χαρτιά.
Άρα η απάντηση δεν είναι άλλο ένα πρόγραμμα.
Είναι αλλαγή της αναπτυξιακής διοίκησης.
Η θεσμική τομή της «ρήτρας νησιωτικότητας» πρέπει να μεταφραστεί και σε διοικητική γλώσσα.
Και για να γίνω συγκεκριμένος.
Χρειάζεται ένας κεντρικός μηχανισμός συντονισμού με πραγματικές και όχι τυπικές αρμοδιότητες, που να εγκρίνει ενιαίες προτεραιότητες ανά νησιωτική ενότητα.
Δεν μιλάω για συγκρότηση μιας ακόμα επιτροπής.
Μιλάω για έναν φορέα που ενώνει υπουργεία, ξεμπλοκάρει συγκρούσεις, ιεραρχεί προτεραιότητες και παρακολουθεί την υλοποίηση.
Όμως. Η στρατηγική δεν εφαρμόζεται από την Αθήνα. Εφαρμόζεται στον τόπο.
Και εδώ μπαίνει ο πυρήνας: η τοπική αυτοδιοίκηση και η τοπική κοινότητα.
Ο σχεδιασμός πρέπει να γίνεται από κάτω προς τα πάνω: οι δήμοι και οι τοπικές κοινωνίες ορίζουν ανάγκες και προτεραιότητες και το Κράτος τις μετατρέπει σε χρηματοδοτημένα, ολοκληρωμένα σχέδια ανά νησί ή σύμπλεγμα.
Το επόμενο στάδιο είναι πώς υλοποιούνται τα έργα.
Στα νησιά δεν χρειάζονται δεκάδες άσχετα έργα.
Φτιάχνεις λιμάνι. Όμως χωρίς νερό και διαχείριση λυμάτων πχ. είναι πρόβλημα η τουριστική ροή.
Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανά νησί ή σύμπλεγμα.
Όλα (υποδομές-υπηρεσίες πχ.) δεμένα σε μία στρατηγική.
Έτσι σταματάς να κυνηγάς προσκλήσεις και αρχίζεις να υλοποιείς σχέδιο.
Εδώ πέφτεις πάνω στην πραγματικότητα: τεχνική ικανότητα.
Ένας μικρός νησιωτικός δήμος δεν μπορεί μόνος του να βγάζει μελέτες, διαγωνισμούς και αδειοδοτήσεις για δεκάδες σύνθετα έργα.
Άρα χρειάζονται:
κοινές τεχνικές υπηρεσίες για νησιά,
κεντρική υποστήριξη ωρίμανσης έργων,
πρότυπες λύσεις για μικρής κλίμακας παρεμβάσεις.
Απαιτείται ένας σταθερός μηχανισμός – τύπου ΜΟΔ για τα νησιά
(το είχαμε προχωρήσει αυτό όταν ήμουν στο Υπουργείο Οικονομίας με πολύ σημαντικά αποτελέσματα τότε).
Και τέλος, σταθεροί πόροι.
Όχι κάθε χρόνο από την αρχή. Όχι κάθε έργο σε άλλη πρόσκληση.
Κάθε νησιωτικό σχέδιο να έχει πολυετή χρηματοδότηση δεσμευμένη από την αρχή. Αυτό είναι που κάνει μια στρατηγική βιώσιμη.
Πολλοί εδώ θα θυμούνται ότι στο Υπουργείο Οικονομίας είχαμε θεσπίσει και χρηματοδοτήσει – και μάλιστα σε δύσκολους καιρούς δημοσιονομικής στενότητας – όχι μόνο το γνωστός σε όλους πλέον Μεταφορικό Ισοδύναμο.
Αλλά και ένα ακόμα πολύ σημαντικό πρόγραμμα: το Ειδικό Αναπτυξιακό Πρόγραμμα για το Βόρειο Αιγαίο.
Ε, αυτό θέλει μια πολυετή σταθερή μορφή.
Έκανα μια προσπάθεια να απαντήσω σε όλα τα ερωτήματα χωρίς να καταχραστώ τον χρόνο, ελπίζω να τα κατάφερα».
Φάμελλος: Μόνο ενωμένοι μπορούμε να δώσουμε μια απάντηση που δίνει κυβέρνηση.
Κατά τη διάρκεια της προσέλευσης του, ο Σωκράτης Φάμελλος μίλησε για την ανάγκη ενότητας των προοδευτικών δυνάμεων, ως απάντηση στην κυβνέρνηση.
«Αντί να συζητάμε για το τι χρειάζονται τα νησιά, για το πώς θα έχουμε δασκάλους, για το πώς θα έχουμε υποδομές, νερό, πρωτογενές ποιοτικό προϊόν, συζητάμε για «Χασάπηδες», για «Φραπέδες» και για σκάνδαλα. Αυτή η πολιτική κρίση απαιτεί απάντηση από την προοδευτική παράταξη. Χρειάζεται μια προοδευτική διέξοδος στις επόμενες εκλογές.
Η δεύτερη μεγάλη ευκαιρία που μας δίνεται σήμερα είναι ότι μπορούμε να κάνουμε μια συζήτηση σε επίπεδο αρχηγών προοδευτικών κομμάτων, ώστε να μπορέσουμε να διαμορφώσουμε την προγραμματική βάση για να υπάρχει μία ενιαία προοδευτική απάντηση.
Αυτή η κυβέρνηση πρέπει να φύγει το συντομότερο. Τα νησιά πληρώνουν ακριβό τίμημα εξαιτίας μιας συντηρητικής, διεφθαρμένης και επικίνδυνης κυβέρνησης.
Η απάντηση πρέπει να έρθει από τον προοδευτικό χώρο. Μόνο αν είμαστε όλοι ενωμένοι στον προοδευτικό χώρο μπορούμε να δώσουμε μια απάντηση που δίνει κυβέρνηση», σημείωσε ο κ.Φάμελλος.
Φάμελλος από Λέσβο: Η νησιωτική πολιτική έγινε πράξη για πρώτη φορά από την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ
Ο Σωκράτης Φάμελλος συμμετείχε στη συζήτηση με θέμα: «Θέσεις και προτάσεις πολιτικής για τη Νησιωτικότητα – Κοιτώντας το μέλλον με ευθύνη» με τον πρόεδρο της Νέας Αριστεράς Αλέξη Χαρίτση, τον γραμματέα του ΚΟΣΜΟΣ Πέτρο Κόκκαλη και την Ομ. Καθηγήτρια ΕΚΠΑ, πρώην υπουργό και μέλος του ΔΣ ΙΝΕΡΠΟΣΤ Λούκα Κατσέλη.
Αναλυτικά η τοποθέτηση του πρόεδρου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ:
«Θέλω, ξεκινώντας, να δώσω συγχαρητήρια στα τέσσερα Ινστιτούτα που διοργανώνουν τη σημερινή συζήτηση, αλλά και σε όλη την οργανωτική ομάδα που ξέρω ότι προσπάθησε πάρα πολύ για να βρεθούμε όλοι σήμερα εδώ.
Θέλω να ευχαριστήσω και τους συνομιλητές σε αυτό το πάνελ που τους θεωρώ συντρόφους, με τους οποίους έχουμε βρεθεί ξανά πρόσφατα σε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για την COP και για την πολιτική και το κλίμα, καθώς και όλους τους φίλους και τις φίλες στη Μυτιλήνη που βρίσκομαι ξανά μαζί τους, γιατί γνωρίζει και ο Δήμαρχος και η Περιφέρεια και το Επιμελητήριο ότι πρέπει να είναι η τρίτη φορά τον τελευταίο ενάμιση χρόνο που βρισκόμαστε μαζί και συζητάμε.
Η συνέχεια αυτού του διαλόγου για τα θέματα της νησιωτικής πολιτικής από τη μεριά του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ υποδηλώνει εκ μέρους μας τη δυνατότητα, πέρα από τον διάλογο των προοδευτικών χώρων και δυνάμεων, να υπάρχουν προγραμματικές συμφωνίες και κοινή στρατηγική. Η πρόσφατη κοινή κατάθεση νόμου για την αγροτική πολιτική είναι πράγματι μια πρωτοβουλία στη θετική κατεύθυνση.
Γιατί, φίλες και φίλοι, τα μεγάλα ελλείμματα στη νησιωτική πολιτική -και στη στρατηγική, αλλά και στα επιμέρους μέτρα-, όπως και στην αγροτική πολιτική, μιας και αναφερθήκαμε στο σχέδιο νόμου, οφείλονται στις μεγάλες ανισότητες αλλά και στην κοινωνική αδικία που γεννά η κυβερνητική πολιτική και γενικά η συντηρητική πολιτική.
Έχουμε κρίση σε πολλά επίπεδα στη χώρα μας. Έχουμε κρίση αναπτυξιακή, έχουμε κρίση κοινωνική, έχουμε κρίση Δημοκρατίας και θεσμών. Η αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων -το λέω εισαγωγικά, παρ’ ότι θα έπρεπε να είναι το συμπέρασμα, αλλά νομίζω ότι ήδη άνοιξε ο διάλογος σε αυτό το επίπεδο- απαιτεί πολιτική αλλαγή. Απαιτεί μια άλλη κυβέρνηση, απαιτεί προοδευτική κυβέρνηση στις επόμενες βουλευτικές εκλογές.
Για τον λόγο αυτό, λοιπόν, σας το λέω εισαγωγικά: Πιστεύουμε εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ότι ο πολιτικός και προγραμματικός διάλογος πρέπει να επιταχυνθεί. Δεν υπάρχει χρόνος. Η κοινωνία πράγματι βρίσκεται σε πολύ μεγάλη αναστάτωση, και θυμό θα έλεγα, και αγωνία. Και πρέπει να καταλήξουμε στην κοινή βούληση διατύπωσης μιας απόφασης για ισχυρό προοδευτικό πόλο πριν από τις επόμενες βουλευτικές εκλογές.
Αυτή είναι η στρατηγική επιλογή του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. Αυτή είναι η θέση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. Είμαστε έτοιμοι για αυτή την επιλογή και ζητάμε να πάρουν όλοι καθαρά θέση για την αναγκαιότητα συνεργασίας για να υπάρχει προοδευτική διέξοδος και οξυγόνο για την πατρίδα μας και για τα νησιά.
Δεν αποτελεί λύση καμία κομματική περιχαράκωση. Δεν αποτελεί λύση η κομματική αυτονομία. Γιατί και τα νησιά μας χρειάζονται απαντήσεις και οι απαντήσεις πρέπει να είναι, πρώτον, πολιτικές και, δεύτερον, πρέπει να περιέχουν το «μαζί», γιατί αλλιώς δεν θα είναι λύσεις.
Όσον αφορά το θέμα το οποίο ανοίγουμε σήμερα, έχοντας και καταγωγή από τη Φολέγανδρο και τη μισή μου οικογένεια εκεί, γνωρίζω και τις ιδιαιτερότητες και τον πολύμορφο αποκλεισμό των νησιωτών από φυσικά και κοινωνικά αγαθά. Και εσείς και οι καλεσμένοι μας προφανώς έχουν προσωπική άποψη γιατί το ζουν καθημερινά.
Η έλλειψη πολιτικών και στρατηγικής για τη νησιωτικότητα αποτυπώνει στα νησιά πολύ εντονότερα την επίπτωση των μεγάλων ζητημάτων που υπάρχουν σε όλη την ελληνική κοινωνία: την ακρίβεια, την ελλιπή πρόσβαση στα μεγάλα δημόσια αγαθά όπως είναι η υγεία και η παιδεία, ενώ προσθέτει ελλείμματα στις μεταφορές, στην προσβασιμότητα, αλλά και στο νερό, στην ενέργεια, στο εμπόριο.
Πράγματι, σήμερα είμαστε εδώ και γιατί είμαστε στην 4η φτωχότερη περιφέρεια της Ευρώπης – δύο από τις τρεις περιφέρειες που προηγούνται είναι εξωχώριες της Γαλλίας, και η μία της Βουλγαρίας είναι πραγματικά η φτωχότερη περιφέρεια της Ευρώπης.
Το μεγάλο έλλειμμα στρατηγικής για την νησιωτικότητα είναι πολυεπίπεδο. Σαφέστατα υπάρχει ζήτημα και πρέπει να το συζητήσουμε. Θέλουμε μια πολιτική για τη χώρα μας που να περιέχει περιφερειακά χαρακτηριστικά. Να περιέχει, δηλαδή, τα στοιχεία της περιφερειακής ανάπτυξης.
Είναι σαφέστατα ένα θέμα αποκέντρωσης, αλλά δεν υποτιμώ ότι συνδέεται και με την ακριτική πολιτική. Σαφέστατα είναι ένα εθνικό ζήτημα, γιατί αφορά πολλά από τα μεγάλα νησιά της χώρας μας. Και φυσικά συζητάμε για κάτι το οποίο μάς λείπει, αλλά είναι και συνταγματική και ευρωπαϊκή υποχρέωση. Και είναι και θεσμικά καταγεγραμμένο ως υποχρέωση.
Η νησιωτική πολιτική αποτέλεσε προγραμματική δέσμευση της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ το 2015 και έγινε για πρώτη φορά ολοκληρωμένη πολιτική, με πράξεις. Και θέλω να αναφερθώ στον αείμνηστο σύντροφό μας, στον Νεκτάριο Σαντορινιό, τον οποίο άδικα χάσαμε σαν χθες πριν από τρία χρόνια, ο οποίος αποτέλεσε μαζί με άλλους άξιους συντρόφους μας τον εκφραστή αυτής της πολιτικής μας και της επιλογής μας, η οποία έγινε με βάση τις ανάγκες των νησιωτών.
Γιατί η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ θέσπισε τη μεγάλη μεταρρύθμιση του Μεταφορικού Ισοδυνάμου, που έδωσε ανάσα και στις οικογένειες και στις επιχειρήσεις των νησιών. Και προχώρησε παράλληλα σε σπουδαία μέτρα, για κίνητρα για τους γιατρούς, για ίδρυση μονάδων υγείας, για το άνοιγμα νοσοκομείου, για βάσεις αεροδιακομιδής.
Άνοιξε ταυτόχρονα και άλλα θέματα τα οποία θα μπορούσα να τα αναφέρω με πολύ περιληπτικό τρόπο: Το θέμα της πιλοτικής επιδότησης καυσίμων. Η αφαλάτωση σε 18 νησιά για να γλιτώσουμε από ολιγοπωλιακά καθεστώτα στα οποία δυστυχώς ήταν δεσμευμένα τα νησιά μας, με οφέλη αρκετών εκατομμυρίων ευρώ για το δημόσιο. Θα μπορούσα να θυμηθώ την Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού στην Κάλυμνο, τις δωρεάν συνδέσεις στο ίντερνετ, τους πόρους που αναφέρθηκαν ήδη με την ευκαιρία της αίθουσας, τα ειδικά αναπτυξιακά προγράμματα του Βόρειου και του Νότιου Αιγαίου, όπως και το πρόγραμμα «Φιλόδημος» που επίσης είχε μια τέτοια διάσταση.
Θα μπορούσα να σας πω και άλλα, τα οποία προφανώς περιλαμβάνουν και τον φορέα για τις προστατευόμενες περιοχές που έγινε εδώ, με έδρα τη Λέσβο, για τις περιοχές Natura 2000, που καταργήθηκε μέσα στον πρώτο χρόνο της κυβέρνησης Μητσοτάκη, για να μην μαθαίνουν οι τοπικές κοινωνίες και να μην λαμβάνονται αποφάσεις για τα θέματα των χωροθετήσεων και των χρήσεων γης. Ενώ για έξι χρόνια έμειναν στα συρτάρια οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες που θα έλυναν τα θέματα των χρήσεων και του κράτους δικαίου, αλλά και της προστασίας του περιβάλλοντος.
Θέλω όμως να βγάλω ένα συμπέρασμα απ’ όλο αυτό τον απολογισμό: Το 2019 η χώρα είχε αναπτυξιακή στρατηγική, Growth Strategy ήταν το όνομα με το οποίο μπορείτε να τη βρείτε στο διαδίκτυο. Είναι η αναπτυξιακή στρατηγική που περιελάμβανε, το 2019, και τον μετριασμό και την ανθεκτικότητα στην κλιματική κρίση. Ήταν η επίσημη πολιτική της χώρας και δυστυχώς είναι στο συρτάρι και αποσυνδέθηκε και από τα αναπτυξιακά και χρηματοδοτικά εργαλεία.
Ποια είναι η αντανάκλαση εκείνου του χρόνου με τη σημερινή κατάσταση; Σήμερα δεν υπάρχει στρατηγική, δεν υπάρχει σχέδιο.
Και για να μιλήσουμε καθαρά: Γιατί δεν υπάρχει σχέδιο σήμερα στην Ελλάδα σε όλα τα επίπεδα; Σε αναπτυξιακό, οικονομικό, κοινωνικό, χωρικό, περιβαλλοντικό επίπεδο; Για να υπάρχει ασυδοσία. Γιατί η επιλογή της κυβέρνησης είναι να κυριαρχεί ο νόμος του ισχυρού και του κολλητού και να καταλήγει στους «Φραπέδες» και τους «Χασάπηδες». Αυτή είναι η επιλογή της σημερινής κυβέρνησης. Και είναι ένα σχέδιο αντίθετο με αυτό που και η Ευρώπη έλεγε και ο προοδευτικός χώρος λέει.
Σήμερα η νησιωτική πολιτική πράγματι έχει υποχωρήσει και η χώρα, παρότι δεν βρίσκεται σε μνημόνια, βλέπει τους νησιώτες να υποφέρουν και να απομακρύνονται από το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Οι κίνδυνοι είναι αναπτυξιακοί, κοινωνικοί και έχουν και μια μεγάλη εθνική διάσταση. Υπάρχει κίνδυνος ρήξης της κοινωνικής συνοχής. Σε αρκετά νησιά υπάρχει ερήμωση, τουλάχιστον όλους τους χειμερινούς μήνες. Υπάρχουν ανισότητες, ελλιπή πρόσβαση στα αγαθά, αλλά και κίνδυνος καταστροφής της μοναδικής ελληνικής νησιωτικής φυσιογνωμίας. Γιατί παράλληλα με τα προβλήματα των ανισοτήτων έχουμε και τα προβλήματα της υπερκατανάλωσης του χώρου, των φυσικών πόρων, ακόμα και αυτής της φυσιογνωμίας της νησιωτικότητας, και το πρόβλημα της φέρουσας ικανότητας.
Άρα έχουμε ένα διπλό πρόβλημα να αντιμετωπίσουμε: από την μια την ερήμωση και από την άλλη την υπερκατανάλωση. Προσέξτε, και προσθέστε σε όλα αυτά, τις πρόσφατες μεγάλες συγκρούσεις για το νερό στα νησιά, τις συγκρούσεις του αγροτικού χώρου, του πρωτογενούς προϊόντος, που είναι απαραίτητο και για τον τουρισμό αλλά και για την ισόρροπη ανάπτυξη και για την λειτουργία της κοινωνικής και οικονομικής πραγματικότητας, τις συγκρούσεις για τις χρήσεις γης, μέχρι και τα ακραία περιστατικά στο Σαρακήνικο, αλλά και στην Σαντορίνη, στις περιοχές της Καλντέρας. Άρα μεγάλα προβλήματα στον χώρο, ιδιαίτερα στην εκτός σχεδίου περιοχή, γιατί δεν υπάρχει σχεδιασμός, και βέβαια την αγροτική κρίση και την κατάρρευση του πρωτογενούς τομέα που αυτό είναι ένα εθνικό ζήτημα, αλλά με πολύ σημαντικό αποτύπωμα και στα νησιά.
Και εδώ να βάλω και τρεις μεγάλες αβεβαιότητες έξω από τα γεωγραφικά όρια της πατρίδας μας: την κλιματική κρίση, την ανθεκτικότητα, που συνδέεται και με τις φυσικές καταστροφές, αλλά και με την λειψυδρία. Το δεύτερο μεγάλο θέμα είναι το μεταναστευτικό, όπου δεν λύνεται το πρόβλημα αν δεν υπάρξει ένα άλλο σύμφωνο μετανάστευσης για να έχουμε ασφαλείς διόδους και να αντιμετωπιστούν πράγματι οι διακινητές.
Και βέβαια έχουμε και το ζήτημα των διπλωματικών μας σχέσεων και της συζήτησης, είναι πρόσφατη η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν, όπου οφείλω να σας πω ότι πολλά εργαλεία, -όπως οι θαλάσσιες ζώνες, που χρειάζονται και για άλλους λόγους, όχι μόνο για τα κυριαρχικά δικαιώματα, που σαφέστατα και εκεί είναι κρίσιμο-, καθυστερούν, όπως και τα θαλάσσια πάρκα.
Έχουμε λοιπόν ζητήματα στα ελληνοτουρκικά που δεν έχουν λυθεί.
Και πολλά ζητήματα προστίθενται στην αγωνία που υπάρχει σήμερα στα νησιά μας.
Προτάσεις:
Άμεση εφαρμογή μειωμένου ΦΠΑ σε όλα τα νησιά. Είναι και ευρωπαϊκή οδηγία και υπάρχει η δυνατότητα.
Δεύτερον, κανονικότητα στο Μεταφορικό Ισοδύναμο στις πληρωμές και επέκταση του και στους φοιτητές και στους δημόσιους λειτουργούς που υπηρετούν για διάφορες θέσεις στα νησιά.
Υγειονομικό ισοδύναμο. Πρέπει οι νησιώτες και οι νησιώτισσες να έχουν πλήρη εγγύηση της Πολιτείας για την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, μαζί με τη μηδενική συμμετοχή στη φαρμακευτική δαπάνη των χρόνιων ασθενών. Και βέβαια τα μεγάλα ζητήματα της διακομιδής, δηλαδή τηλεϊατρική, ΕΚΑΒ και όλα τα απαραίτητα στοιχεία που χρειάζονται.
Ένα νέο ισοδύναμο, το οποίο προσθέτουμε εμείς στην προγραμματική μας πρόταση, το ισοδύναμο νερού. Το οποίο σαφέστατα έχει να κάνει με το επιπλέον κόστος πρόσβασης στο νερό, που δημιουργείται πλέον για νησιώτες και νησιώτισσες, και πρέπει να καλύπτεται από την Πολιτεία, γιατί αλλιώς δεν υπάρχει ισότητα των πολιτών για την πρόσβαση στα αγαθά, αλλά έχει να κάνει και με τη διαθεσιμότητα αλλά και με τα σχέδια διαχείρισης νερού, γιατί δεν πρέπει να απαντάμε μόνο στο θέμα της ζήτησης αλλά και στο θέμα της προσφοράς.
Και 5η μεγάλη παρέμβαση, προγραμματική δέσμευση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, είναι η δημόσια πολιτική στέγης. Εμείς έχουμε δεσμευτεί για τριετή κάλυψη στέγης σε όλους τους δημόσιους λειτουργούς στα νησιά, και αναφέρομαι πρώτα απ’ όλα βέβαια στην υγεία και στην παιδεία, αλλά και σε άλλες πολύτιμες ειδικότητες που χρειαζόμαστε. Και φυσικά το ζήτημα μιας δημόσιας πολιτικής στέγης σε συνεργασία με την Αυτοδιοίκηση.
Θα μπορούσα να προσθέσω το θέμα της ενεργειακής αυτονομίας με αποκλειστική αδειοδότηση ενεργειακών κοινοτήτων και συσσώρευσης, δεν χρειάζονται άλλα μεγάλα εργολαβικά συμφέροντα να εξυπηρετούνται στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και υπάρχει και το θέμα του χωρικού σχεδιασμού των ΑΠΕ. Και κόμη, τα σχέδια μηδενικών αποβλήτων, αλλά στην Αυτοδιοίκηση, και όχι σε αυτήν την τερατογένεση των περιφερειακών ΦΟΔΣΑ. Σαφέστατα τη συνδεσιμότητα, γιατί μιλάμε πλέον για την περίοδο των δικτύων και των data. Την ανθεκτικότητα των νησιών όσον αφορά την κλιματική κρίση.
Και ένα ειδικό επιχειρησιακό σχέδιο, μέσα στη νησιωτική στρατηγική, για τον πρωτογενή τομέα των νησιών μας, γιατί πάρα πολλά προϊόντα στα νησιά είναι και ΠΟΠ και αποτυπώνουν την ελληνική ή και μεσογειακή κουλτούρα στη διατροφή.
Εδώ υπάρχει και ένα θέμα με τις ακτοπλοϊκές συγκοινωνίες, δεν μπορούμε να μην μιλήσουμε γι’ αυτές. Υπάρχει ένα θέμα πλουραλισμού, ελέγχου και ρύθμισης της αγοράς, εξασφάλισης της τιμής των εισιτηρίων, διότι πολλά στην ακτοπλοϊκή αγορά τα διαχειριζόμαστε με επιδοτήσεις και την πράσινη μετάβαση του στόλου. Εμείς θέλουμε ελληνικά ναυπηγεία, πλουραλισμό στην αγορά, λειτουργία και της Αυτοδιοίκησης σε κάποιες περιοχές στο θέμα της ακτοπλοϊκής σύνδεσης, αλλά και εγγυήσεις και για τους εργαζόμενους και για τους νησιώτες.
Όμως αυτά, τα διά ταύτα, απαιτούν πολιτική αλλαγή για να μπορέσουν να εφαρμοστούν. Δεν έχουμε καμία εμπιστοσύνη στη σημερινή κυβέρνηση, αλλά ξέρουμε ότι η σημερινή κυβέρνηση εξυπηρετεί άλλα συμφέροντα.
Απαιτείται ένα σχέδιο. Και αυτό το σχέδιο πρώτα απ’ όλα πρέπει να έχει και τα απαραίτητα επιστημονικά εργαλεία, και πολλά από αυτά παρουσιάστηκαν. Δεν μπορεί η χώρα μας να έχει καταδικαστεί γιατί δεν είχαμε Εθνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό τον Φεβρουάριο του 2025, που θα έπρεπε να ήμασταν η πρώτη χώρα που είχε αξιοποιήσει αυτήν την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία.
Και τώρα έχουμε εκκρεμότητα για όλα τα τοπικά πολεοδομικά σχέδια αλλά και για τα θαλάσσια χωροταξικά πλαίσια, τα οποία πρέπει να ολοκληρωθούν με συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης και όχι στα κλειστά γραφεία του υπουργείου και με τους μελετητές.
Εδώ πρέπει να συντονιστούν όλες οι πολιτικές, δηλαδή το περιβάλλον, η αλιεία, ο τουρισμός, οι μεταφορές, η ενέργεια, πρέπει να είναι σε έναν σχεδιασμό. Και εδώ πρέπει να έχουμε σαφέστατα κριτήρια τη φέρουσα ικανότητα, την προστασία του περιβάλλοντος, την κυκλική και κλιματικά ουδέτερη οικονομία και το ολοκληρωμένο τοπικό προϊόν.
Όσον αφορά τον σχεδιασμό, νομίζω ότι υπάρχει η δυνατότητα να συμφωνήσουμε, και στον προοδευτικό χώρο. Υπάρχει ένα ερώτημα: «με ποιους φορείς».
Οφείλω να σας πω, φίλες και φίλοι, ότι χωρίς ισχυρή Πολιτεία που να μπορεί να ελέγχει και να ρυθμίζει την αγορά και να υποστηρίζει την κοινωνία, δεν μπορεί να προχωρήσουμε. Δηλαδή αν αφήσουμε ελεύθερες και ανεξέλεγκτες τις δυνάμεις της αγοράς, δεν μπορεί να υπάρχει αυτό το οποίο παρουσιάζουμε. Η άποψη μας για την ισχυρή Πολιτεία ξεκινάει και περιλαμβάνει και τη συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση.
Ναι, χρειαζόμαστε Συνταγματική Αναθεώρηση για τις αρμοδιότητες και την ευθύνη της Αυτοδιοίκησης, αγαπητοί δήμαρχοι, σαφέστατα και βέβαια χρειαζόμαστε στην Συνταγματική Αναθεώρηση να προστεθεί η εισαγωγή πρόβλεψης για μέτρα θετικής διάκρισης για τη νησιωτικότητα. Προτείνουμε να προστεθεί δηλαδή, για να ενισχυθεί. Η νησιωτική Αυτοδιοίκηση πρέπει να ενισχυθεί και σε πόρους και σε προσωπικό. Γιατί πιστεύω ότι υπάρχει και μια ιδιαιτερότητα την οποία τη γνωρίζετε, αναφέρθηκα ήδη σε πολλούς τομείς.
Και όσον αφορά την αναπτυξιακή στρατηγική, αγαπητή κα Κατσέλη, μελετώντας και τα πορίσματα αντίστοιχων πρωτοβουλιών των Ινστιτούτων, οφείλω να πω ότι πρέπει να έχουμε εθνικό αναπτυξιακό φορέα. Πρέπει να υπάρχει δομή, προφανώς εντός της Πολιτείας, που να παρακολουθεί την αναπτυξιακή στρατηγική, αλλά χρειάζονται και περιφερειακές δομές για την αναπτυξιακή λειτουργία της χώρας.
Αυτό πρακτικά τι σημαίνει; Συμμετοχικός δημοκρατικός προγραμματισμός που δυστυχώς ξεχάστηκε, ενώ ήταν μια κατάκτηση της χώρας μας, περιφερειακά και τοπικά σχέδια ανάπτυξης, με αυτό που λέμε είτε τοπικές ομάδες δράσης είτε αναπτυξιακές δομές. Μπορεί και οι Αναπτυξιακές Εταιρείες Αυτοδιοίκησης να παίξουν αυτόν τον ρόλο ή ένα δια-αυτοδιοικητικό σχήμα. Πάντως χρειάζεται οπωσδήποτε διαφάνεια, λογοδοσία και κοινωνικός έλεγχος, έτσι ώστε να έχουμε και την απαραίτητη σύνδεση με την στρατηγική για τον πρωτογενή τομέα.
Φίλες και φίλοι, είναι πάρα πολλά αυτά που θα μπορούσαμε να συζητήσουμε. Νομίζω όμως ότι όλα όσα συνδέονται με το τι επιλογές θα κάνουμε για τις προτεραιότητες.
Εδώ λοιπόν τα πράγματα είναι απλά και συνδέονται και με το πρώτο ερώτημα που θέσαμε, «αν θα επιδιώξουμε να υπάρχει πολιτική αλλαγή στις επόμενες εκλογές».
Ή θα είμαστε με τα καρτέλ, με τα υπερκέρδη και με τους «Φραπέδες» και τους «Χασάπηδες», ή θα είμαστε με τα νησιά, με τη μείωση της φορολογίας, με την ευημερία και με μια ανθεκτική κοινωνία η οποία θα προοδεύει, κάτι το οποίο είναι και κοινωνικά αναγκαίο και κοινωνικά δίκαιο, αλλά πιστεύω ότι είναι και προς συμφέρον της πατρίδας μας.
Ευχαριστώ πολύ.
Στο κλείσιμο της συζήτησης ο Σωκράτης Φάμελλος τόνισε:
Θέλω να δώσω μια απάντηση στο συμπέρασμα το οποίο έθεσε και η κυρία Κατσέλη, στην πρόταση. Πιστεύω ότι υπάρχει δυνατότητα και κοινών προτάσεων των προοδευτικών δυνάμεων για τη Συνταγματική Αναθεώρηση και κοινού προγραμματικού πλαισίου και συγκεκριμένων προγραμματικών επεξεργασιών για τη νησιωτικότητα και για τη διοίκηση της ανάπτυξης. Τα λέω με τίτλους, γιατί δεν υπάρχει και λόγος μετά από τόση συζήτηση να ψάχνουμε να βρούμε σε τι διαφωνούμε.
Δεν είναι εύκολο να περιγράψει κανείς σε ένα σχέδιο νόμου όλη τη νησιωτική πολιτική, όλη τη διεύθυνση και τη διοίκηση της ανάπτυξης. Αλλά και στην αγροτική πολιτική, με το σχέδιο νόμου που καταθέσαμε, επιλέξαμε να βάλουμε ένα κομβικό θέμα -το πώς διοικείται, πώς συντονίζεται αλλά και πώς συντάσσεται το σχέδιο της αγροτικής πολιτικής. Γιατί πάνω από όλα αυτό που έχει σημασία είναι να συμφωνήσουμε και να κάτσουμε στο ίδιο τραπέζι.
Άρα και στη νησιωτική πολιτική μπορεί να κατέθεσε δέκα προτάσεις ο Αλέξης Χαρίτσης, δέκα ο Πέτρος Κόκκαλης, δέκα το ΠΑΣΟΚ, σημασία έχει να βρούμε έστω τις πέντε που θα κάνουν τώρα συγκεκριμένη τη συνεργασία και τη διέξοδο, γιατί αυτό θέλει η κοινωνία. Η κοινωνία λέει «βρείτε τα για να γλυτώσουμε». Εμείς λοιπόν είμαστε σύμφωνοι με αυτό.
Αυτό το οποίο νομίζω ότι έχει ανάγκη η χώρα μας είναι να υπάρχει μια ειλικρινής πρωτοβουλία από όλες τις πλευρές, από κάτω προς τα πάνω, από πάνω προς τα κάτω, από τον επιστημονικό και ακαδημαϊκό χώρο, από τα ινστιτούτα, που τα έχουμε ανάγκη. Γιατί πάνω απ’ όλα αυτό που χρειάζεται να κατανοήσουμε -και να δημιουργήσουμε τις συνθήκες, αλλάζοντας συσχετισμούς, όπως έχουμε ήδη τοποθετηθεί εμείς ως ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ την προηγούμενη εβδομάδα-, είναι ότι μπορούμε όλοι και όλες μαζί να κάνουμε την ανατροπή. Και πρέπει να το πιστέψουμε ότι αυτό γίνεται. Και παραδείγματα υπάρχουν, και πολιτικό δυναμικό, και δυνατότητες.
Από αυτή την πλευρά, χωρίς να μπω στις λεπτομέρειες όλων αυτών των ζητημάτων, θεωρώ πως από τη δική μας πλευρά ως ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ συμφωνούμε να δουλέψουμε μαζί για προγραμματικές προτάσεις και στη Συνταγματική Αναθεώρηση, για τη νησιωτικότητα και την Αυτοδιοίκηση ως παραδείγματα, αλλά μπορεί να είναι και άλλα πολλά, για τα θέματα της διοίκησης, του συντονισμού και του governance, όπως είπατε, της ανάπτυξης. Θεωρώ ότι ήταν πολύτιμη αυτή η συζήτηση και δεν είχε γίνει ως τώρα. Και μέχρι το βράδυ θα βγάλουμε και άλλα πολύτιμα συμπεράσματα.
Να προσθέσω ότι υπάρχει συνταγματική πρόβλεψη και ευρωπαϊκή υποχρέωση για την νησιωτικότητα. Προτείναμε ως ΣΥΡΙΖΑ να προσθέσουμε το μέτρο θετικής διάκρισης, επιπλέον, για να δείξουμε και την πολιτική κατεύθυνση.
Γιατί πιστεύουμε, και θέλω να το πω αυτό κλείνοντας και χαιρετώντας σας, ότι ο χώρος του Κοινοβουλίου και του Ευρωκοινοβουλίου, η πολιτική, είναι πεδίο όπου μπορούν να γίνουν αλλαγές. Η κοινοβουλευτική δημοκρατία μάς δίνει τη δυνατότητα και συνεννοήσεων αλλά και παρεμβάσεων και ωρίμανσης μέτρων. Και θα ακούσετε στη συνέχεια ένα τέτοιο παράδειγμα, γιατί η ομάδα της Αριστεράς σταμάτησε τη Mercosur με διαδικασίες Ευρωκοινοβουλίου. Άρα, ορίστε πώς μπορούν με προοδευτικές συνεργασίες να σταματάνε αρνητικές επιλογές για την κοινωνία και τον αγροτικό τομέα. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ».
Οι προτάσεις του Χάρη Δούκα αρχίζουν και ακούγονται πλέον και στα άλλα προοδευτικά κόμματα της χώρας μένει πλέον να ξεκινήσει ο διάλογος και η συμπόρευση.
Καμία Συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία
Ο Δήμαρχος Αθηναίων έχει τονίσει ουκ εκ λίγες φορές να υπάρχει απόφαση συνεδρίου για καμία συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία ενώ σε κάθε του συνέντευξη τονίζει πως για να περάσει το μήνυμα στον κόσμο πρέπει να υπάρχει καθαρή απόφαση συνεδρίου.
ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΜΕ. ΕΝΩΝΟΥΜΕ. ΤΟΛΜΑΜΕ.
— Haris Doukas (@h_doukas) October 13, 2025
Πριν έναν χρόνο ολοκληρώθηκαν οι εσωκομματικές εκλογές του ΠΑΣΟΚ.
Από την πρώτη στιγμή δήλωσα πως σέβομαι την ετυμηγορία των μελών και φίλων μας
και στηρίζω τον Πρόεδρο που εξελέγη.
Δώσαμε —μαζί με φίλους και συντρόφους— έναν έντιμο αγώνα για… pic.twitter.com/NX3NMLPuRp
Τις τελευταίες ημέρες δυο συνυποψήφιοι του για την προεδρία του κόμματος, τόσο ο βουλευτής Α’ Αθηνών Παύλος Γερουλάνος όσο και ο βουλευτής Ηλείας Μιχάλης Κατρίνης είναι υπερ για καμία συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία.
Θεόδωρος Μαργαρίτης: Αυτά που λέει ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, περί μη συνεργασίας με τη ΝΔ μεταεκλογικά πρέπει νααποτελέσουν απόφαση του συνεδρίου
Σε γραμμή Χάρη Δούκα μπήκε χθες και το μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ, Θεόδωρος Μαργαρίτης καθώς καλεί από τον Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Νίκο Ανδρουλάκη αυτά που λέει για καμία συγκυβέρνηση με τη δεξιά
Παναγιώτης Βλάχος: Ο Πολιτικός μας λόγος πρέπει να αποκλείει καθε συγκυβέρνηση με τη δεξιά
Να έχουμε πολιτικό λόγο απέναντι στη δεξιά και στη Νέα Δημοκρατία τόνισε σε χθεσινή του συνέντευξη ο πολιτευτής του ΠΑΣΟΚ Πάνος Βλάχος
@ianatropigr8 Παναγιώτης Βλάχος: Ο Πολιτικός μας λόγος πρέπει να αποκλείει καθε συγκυβέρνηση με τη δεξιά
♬ πρωτότυπος ήχος – iAnatropigr Ανατροπή παντού
Νίκος Παπανδρέου: Γερή κυβέρνηση θέλουμε μακάρι να είναι το ΠΑΣΟΚ
Ο Νίκος Παπανδρέου έθεσε το ζήτημα της ανάγκης για μια ισχυρή και σταθερή κυβέρνηση, εκφράζοντας την επιθυμία αυτή να είναι το ΠΑΣΟΚ, χωρίς ωστόσο να αγνοεί τα δεδομένα των δημοσκοπήσεων και τις πολιτικές συνθήκες που θα διαμορφωθούν έως τις εκλογές.
Όπως τόνισε, οι κρίσιμες αποφάσεις θα συζητηθούν στο συνέδριο, ακόμη και με τη μορφή ψηφοφορίας, υπογραμμίζοντας τον δημοκρατικό χαρακτήρα των διαδικασιών.
Αναλυτικά δήλωσε:
«Άρα θέλουμεμια γερή Κυβέρνηση. Μακάρι να είναι το ΠΑΣΟΚ. Βλέπω τα γκάλοπ, οπότε λέω μακάρι, αλλά έχω και το νου μου πως θα είναι τα πράγματα τότε. Εγώ βλέπω πρέπει να δούμε πως είναι η κατάσταση τότε. Έχουμε δυο χρόνια μπροστά μας, δεν ξέρω πόσο, εκλογές. Στο συνέδριο θα τα συζητήσουμε και ίσως δώσουμε κατευθύνσεις. Ίσως και δεν είναι κακό αυτό να το πάμε σε ψηφοφορία στο συνέδριο κατόπιν εκλογών. Θα είναι το Δημοκρατικό.»
Σε γραμμή Δούκα και ο Παύλος Χρηστίδης για καμία συγκυβέρνηση με τη ΝΔ
Τέλος, η πρόσφατη τοποθέτηση του βουλευτή Νότιας Αθήνας του ΠΑΣΟΚ, Παύλου Χρηστίδη, στον Real FM και την εκπομπή του Νίκου Χατζηνικολάου, δεν άφησε κανένα περιθώριο για παρερμηνείες ή επικοινωνιακούς ελιγμούς.
Το «όχι» στη μετεκλογική συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία διατυπώθηκε με τρόπο απόλυτο, εδραιωμένο σε λόγους βαθιά πολιτικούς και αξιακούς. Για τον Παύλο Χρηστίδη, το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί και δεν πρέπει να ταυτιστεί με τη διακυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, ειδικά μετά από επτά χρόνια επιλογών που έχουν διαμορφώσει μια πραγματικότητα ξένη προς τις προοδευτικές αρχές της παράταξης.
Η επιχειρηματολογία του βουλευτή δεν ήταν ένας τακτικισμός της στιγμής, αλλά η περιγραφή μιας στρατηγικής σύγκρουσης δύο διαφορετικών κόσμων. Ο Χρηστίδης μίλησε για μια εντελώς διαφορετική αντίληψη ως προς τους θεσμούς, τη λειτουργία του κράτους και τη στήριξη της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η αναφορά του στην αγωνία της κοινωνίας για την επομένη του 2028, όταν το Ταμείο Ανάκαμψης θα πάψει να αποτελεί το δημοσιονομικό στήριγμα της χώρας. Με αυτή την τοποθέτηση, αναδεικνύεται ότι η απόσταση από τη σημερινή κυβερνητική πρακτική δεν είναι απλώς ρητορική, αλλά δομική.
Σε αυτό ακριβώς το πολιτικό περιβάλλον, η πρόταση του Δημάρχου Αθηναίων, Χάρη Δούκα, για ένα ρητό ψήφισμα στο επικείμενο συνέδριο που θα αποκλείει κάθε μετεκλογική συνεργασία με τη ΝΔ, αποκτά πλέον μια αδιαμφισβήτητη δυναμική. Η παρέμβαση του κ. Δούκα δεν εμφανίζεται πλέον ως μια εσωκομματική αιχμή, αλλά ως η αναγκαία θεσμική θωράκιση μιας ήδη διαμορφωμένης πολιτικής θέσης. Όταν ο Χρηστίδης σημειώνει ότι «δεν νομίζω ότι χωρά οποιαδήποτε συζήτηση», ουσιαστικά επικυρώνει το περιεχόμενο της γραμμής που ο Χάρης Δούκας ζητεί να κατοχυρωθεί με επίσημη απόφαση οργάνου.
Η παρατήρηση ότι τα συνέδρια δεν προορίζονται μόνο για χειροκροτήματα και ότι οι αλήθειες είναι απαραίτητες για την υγεία του κόμματος, αποτελεί μια σημαντική θεσμική παραδοχή. Οι πολιτικές δεσμεύσεις οφείλουν να καταγράφονται με σαφήνεια και να μην αιωρούνται ως απλές προθέσεις. Στη σημερινή συγκυρία, όπου η κοινωνία δοκιμάζεται από την ακρίβεια και την αβεβαιότητα, η ασάφεια δεν λειτουργεί ως διπλωματικό πλεονέκτημα, αλλά ως κίνδυνος για την αξιοπιστία της παράταξης.
Στη συζήτηση με τον Αντώνη Δελλατόλα, τέθηκε το κρίσιμο ερώτημα: Εφόσον η πλειοψηφία των στελεχών και της βάσης λέει «όχι», γιατί να μη ληφθεί μια ρητή και δεσμευτική απόφαση; Η απάντηση ότι αυτή η αντίληψη θα αποτυπωθεί στο συνέδριο δείχνει ότι η συζήτηση είναι πλέον ώριμη. Παρότι ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει διατυπώσει επανειλημμένα το δικό του «όχι», το ζήτημα μετατοπίζεται πλέον από το αν υπάρχει η θέση στο αν αυτή η θέση θα αποκτήσει δεσμευτικό χαρακτήρα για την επόμενη μέρα.
Η παρέμβαση του Χάρη Δούκα συνιστά ένα αίτημα για απόλυτη στρατηγική σαφήνεια. Η τοποθέτηση του Παύλου Χρηστίδη ενισχύει αντικειμενικά αυτή την κατεύθυνση, καθώς αναδεικνύει ότι το ΠΑΣΟΚ οφείλει να διατυπώνει τις γραμμές του χωρίς αστερίσκους και υποσημειώσεις. Αν το συνέδριο μετατρέψει τη διακηρυγμένη θέση σε ρητή απόφαση, η παράταξη θα έχει κάνει ένα άλμα θεσμικής συνέπειας. Αν όχι, η αμφισημία θα παραμείνει ανοικτή, πλήττοντας τη σχέση εμπιστοσύνης με τους πολίτες που αναζητούν καθαρές απαντήσεις και δεσμεύσεις.
