Με αυστηρότερες προθεσμίες και με αυξημένους ελέγχους και με βαριές ποινές επιχειρεί η Κυβέρνηση να αντιμετωπίσει το διαχρονικό πρόβλημα στα ακαθάριστα οικόπεδα.
Ενόψει μιας ακόμη αντιπυρικής περιόδου. Το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, που κατατέθηκε στη Βουλή, μεταφέρει και πάλι το βάρος της πρόληψης σχεδόν αποκλειστικά στους πολίτες, προβλέποντας υψηλά πρόστιμα και ακόμη και ποινικές κυρώσεις.
Το νέο πλαίσιο αλλάζει το χρονοδιάγραμμα καθαρισμού, ορίζοντας ως υποχρεωτική περίοδο από την 1η Απριλίου έως και τις 15 Ιουνίου κάθε έτους, με διαρκή υποχρέωση συντήρησης μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου. Η υποχρέωση αφορά όχι μόνο ιδιοκτήτες, αλλά και νομείς, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές, διευρύνοντας σημαντικά τον κύκλο των υπόχρεων και δημιουργώντας εύλογα ερωτήματα για το ποιος τελικά φέρει την ευθύνη σε περιπτώσεις αμφισβήτησης.
Στο στόχαστρο μπαίνουν οικόπεδα εντός σχεδίου, ακάλυπτοι χώροι εντός ορίων οικισμών χωρίς ρυμοτομικό σχέδιο, εκτάσεις σε απόσταση έως 100 μέτρων από κατοικημένες περιοχές, αλλά και εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, εφόσον δεν εμπίπτουν στη δασική νομοθεσία. Το εύρος των ρυθμίσεων αυξάνει την πολυπλοκότητα, ιδίως σε περιοχές με ασαφή πολεοδομικά όρια.
Κεντρικό στοιχείο του νέου πλαισίου είναι η υποχρεωτική υποβολή υπεύθυνης δήλωσης στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας έως τις 15 Ιουνίου. Η μη υποβολή της δήλωσης επισύρει πρόστιμο 500 ευρώ για όσους δεν καθάρισαν το οικόπεδο και 100 ευρώ ακόμη και για όσους συμμορφώθηκαν αλλά δεν ολοκλήρωσαν τη διαδικασία. Η λογική αυτή προκαλεί αντιδράσεις, καθώς μετατρέπει μια γραφειοκρατική παράλειψη σε οικονομική κύρωση, ανεξάρτητα από την ουσία της πρόληψης.
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλούν οι ποινές για ψευδείς δηλώσεις, που φτάνουν τα 5.000 ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών. Αν και η πρόβλεψη στοχεύει στην αποτροπή καταχρήσεων, γεννά ανησυχίες για το πώς θα αποδεικνύεται η πρόθεση και πώς θα προστατευθούν πολίτες που ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με σοβαρές ποινικές συνέπειες λόγω ασαφειών ή λαθών.
Οι έλεγχοι περνούν σε δήμους και Πυροσβεστική, οι οποίοι καλούνται να πραγματοποιούν δειγματοληπτικούς ελέγχους από την 1η Ιουνίου έως τις 31 Οκτωβρίου, επιβάλλοντας πρόστιμα 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με κατώτατο όριο τα 200 και ανώτατο τα 2.000 ευρώ. Σε περίπτωση απόρριψης ένστασης, ο δήμος μπορεί να προχωρά σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό, μετακυλίοντας το κόστος στους ιδιοκτήτες.
Παρά τις αυστηρές ρυθμίσεις, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν το κράτος και η Τοπική Αυτοδιοίκηση διαθέτουν τους μηχανισμούς για ουσιαστικούς ελέγχους ή αν το νέο πλαίσιο θα λειτουργήσει κυρίως εισπρακτικά. Σε ένα περιβάλλον όπου οι πολίτες καλούνται να αναλάβουν αυξημένες ευθύνες, η πρόληψη των πυρκαγιών εξακολουθεί να δοκιμάζεται ανάμεσα στη νομοθετική αυστηρότητα και την πρακτική εφαρμογή.
