Τον χαρακτηρισμό ως μνημείου του συνόλου της συλλογής φωτογραφιών από τη μαζική εκτέλεση των 200 Ελλήνων, κομμουνιστών στη συντριπτική πλειοψηφία τους, στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, εξαιτίας της ιδιαίτερης ιστορικής αξίας της ως τεκμηρίου της διαμόρφωσης αντιλήψεων και στάσεων με εργαλείο την εικόνα, από την πλευρά των προπαγανδιστικών μηχανισμών των στρατευμάτων Κατοχής, στην Ελλάδα, την περίοδο του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, εισηγήθηκε, στη σημερινή του συνεδρίαση το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, γνωμοδότηση η οποία επικυρώθηκε άμεσα από την αρμόδια υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.
Έτσι ανοίγει και επισήμως, πλέον, ο δρόμος για την απόκτηση από το υπουργείο Πολιτισμού όχι μόνον των 12 φωτογραφιών από την Καισαριανή, που βγήκαν προς δημοπράτηση το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου από τον συλλέκτη Tim de Craene, μέσω της εταιρίας του, Crain’s Militaria και στη συνέχεια αποσύρθηκαν, – η αυθεντικότητά τους επιβεβαιώνεται από την ημερομηνία που αναγράφεται στο πίσω μέρος τους, – αλλά του συνόλου της συλλογής του Υπολοχαγού της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ, που διαθέτει ο ίδιος συλλέκτης, περιλαμβάνει πάνω από 160 συνολικά φωτογραφίες από περιοχές της κατεχόμενης Ευρώπης μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα και παραμένει προς πώληση. Ο Χέρμαν Χόιερ, που δεν βρίσκεται πλέον στη ζωή, είχε την εντολή να παρακολουθεί την εκτέλεση των 200 Ελλήνων κρατουμένων που μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.
Όπως αναφέρθηκε, εξάλλου, στη συνεδρίαση του ΚΠΙΣΝ «οι 12 φωτογραφίες είναι ανεκτίμητες καθώς δίνουν εικόνα και πρόσωπο στις ιστορικές μαρτυρίες για το ήθος, το φρόνημα και τον πατριωτισμό των Ελλήνων που εκτελέσθηκαν ενώ οι υπόλοιπες φωτογραφίες είναι επίσης πολύ σημαντικές γιατί επιτρέπουν να πλαισιώσουμε το δράμα της κατεχόμενης Ελλάδας και με το βλέμμα του κατακτητή.»
«Οι 12 φωτογραφίες που είδαν το φως της δημοσιότητας και απεικονίζουν Έλληνες πατριώτες, πριν από την εκτέλεσή τους στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, αποτελούν εξόχως σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Οι φωτογραφίες της συλλογής δίνουν «πρόσωπο» στις ιστορικές μαρτυρίες για το ήθος και τον πατριωτισμό τους, λίγες στιγμές πριν από την εκτέλεσή τους και για αυτό είναι ανεκτίμητες. Αλλά και οι υπόλοιπες φωτογραφίες είναι πολύ σημαντικές, καθώς επιτρέπουν να πλαισιώσουμε το δράμα της κατεχόμενης Ελλάδας και με το βλέμμα του κατακτητή. Ο μηχανισμός προπαγάνδας που έστησε ο Γιόζεφ Γκέμπελς αξιοποίησε την αιχμή της τεχνολογίας ενημέρωσης της εποχής του -τον κινηματογράφο και την φωτογραφία- για να δημιουργήσει σκηνοθετημένα τεκμήρια “επιτυχίας” και διάδοσης της, ως εργαλείο επιρροής» δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη και πρόσθεσε: «Από την στιγμή, που το Υπουργείο Πολιτισμού ενημερώθηκε, δώσαμε τις σχετικές οδηγίες για τη δυνητική απόκτηση των συγκεκριμένων φωτογραφιών. Η αρμόδια Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς επικοινώνησε άμεσα με τον συλλέκτη και εμπειρογνώμονες μεταβαίνουν την Παρασκευή στην έδρα του, στο Εβεργκεμ του Βελγίου, ώστε να διαπιστώσουν εκ του σύνεγγυς τη συλλογή και να συνομιλήσουν μαζί του. Με την σημερινή κήρυξη της συλλογής ως μνημείο, το Υπουργείο Πολιτισμού αποκτά το έρεισμα για να την διεκδικήσει και να την αποκτήσει εκ μέρους του ελληνικού κράτους»
Η φωτογραφία στην υπηρεσία της ναζιστικής προπαγάνδας
Η φωτογραφία αποτέλεσε βασικό όπλο της προπαγάνδας του ναζιστικού καθεστώτος. «Αδιαπραγμάτευτο καθήκον κάθε στρατιώτη είναι να θέτει τη φωτογραφική μηχανή του σε δράση», τόνιζε ο Γιόζεφ Γκέμπελς ο οποίος είχε σχεδιάσει τις Μονάδες Προπαγάνδας και συμπλήρωνε με νόημα: «Ο άνδρας των Μονάδων Προπαγάνδας δεν είναι με καμιά έννοια ένας συμβατικός ρεπόρτερ, αλλά ένας στρατιώτης. Εκτός από το πιστόλι και τη χειροβομβίδα κουβαλάει και άλλα όπλα μαζί του: τη φωτογραφική του μηχανή, τη Leica, το μολύβι και το σημειωματάριο. Έχει εκπαιδευτεί ανάμεσα σε στρατιώτες και βιώνει τα συναισθήματά τους».
«Η Μονάδα Προπαγάνδας 960, υπεύθυνη για την κάλυψη ειδήσεων για τα Βαλκάνια και την Ελλάδα, ενέπλεξε πολλούς φωτογράφους, επαγγελματίες και ερασιτέχνες. Οι εικόνες της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα δεν δημιουργήθηκαν όλες από την Μονάδα Προπαγάνδας 960. Οι μονάδες των Ες Ες είχαν το δικό τους πρακτορείο τύπου και εικόνων με σκοτεινό θάλαμο και τυπογραφείο (που έφερε το όνομα του φωτογράφου Φρίντριχ Μπάουερ). Έτσι οι φωτογραφίες των σφαγών και των εγκλημάτων πολέμου που διαπράχτηκαν από Γερμανούς στρατιώτες κατά του ελληνικού πληθυσμού τραβήχτηκαν είτε από μέλη της ΜΠ960 είτε από στρατιώτες των Ες Ες που δεν ήταν απαραίτητα επαγγελματίες φωτογράφοι. Επιπλέον, καμιά από τις φωτογραφίες αυτές που απεικόνιζαν τις θηριωδίες δεν προοριζόταν για δημοσίευση, ήταν υλικό τεκμηρίωσης. Αντιθέτως, προς δημοσίευση ήταν όσες φωτογραφίες των Μονάδων Προπαγάνδας απεικόνιζαν τα όμορφα τοπία και τον πλούτο των κατεχόμενων χωρών» ανέφερε χαρακτηριστικά η εισήγηση που έγινε στη συνεδρίαση του ΚΠΙΣΝ.
Μεταπολεμικά, μάλιστα, δημιουργήθηκαν δίκτυα ανταλλαγής και ανατύπωσης αυτών των φωτογραφιών. Με αυτό τον τρόπο, κατά πάσα πιθανότητα, αποκτήθηκε από τον συλλέκτη η συλλογή με τις ιστορικού ελληνικού ενδιαφέροντες εικόνες, η ακριβής προέλευσή τους, ωστόσο, θα διερευνηθεί από τους εμπειρογνώμονες του υπουργείου Πολιτισμού.
