Την ώρα που ο Δήμος Αθηναίων επιχειρεί να εξασφαλίσει χρηματοδότηση ύψους 75 εκατ. ευρώ για την αναβάθμιση των υποδομών της πρωτεύουσας, το Υπουργείο Εσωτερικών διαθέτει 884.440 ευρώ για τις λειτουργικές ανάγκες των σχολείων της Αθήνας, στο πλαίσιο της νέας κατανομής των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων.
Η διαφορά των δύο ποσών δεν αποτελεί, βέβαια, άμεση λογιστική σύγκριση, καθώς τα 884.440 ευρώ αφορούν λειτουργικές δαπάνες, ενώ η χρηματοδότηση των 75 εκατ. ευρώ αφορά ένα ευρύτερο επενδυτικό πρόγραμμα.
Ωστόσο, η απόσταση μεταξύ τους αναδεικνύει το μέγεθος των αναγκών που καλείται να αντιμετωπίσει η Τοπική Αυτοδιοίκηση.
28 εκατ. ευρώ σε 331 Δήμους
Με απόφαση του Υπουργείου Εσωτερικών εγκρίθηκε η κατανομή συνολικά 28.050.000 ευρώ σε 331 Δήμους για την κάλυψη λειτουργικών δαπανών των σχολικών μονάδων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
Πρόκειται για την τρίτη κατανομή ΚΑΠ του 2026, με τα ποσά να αποδίδονται στους δικαιούχους Δήμους μέσω χρηματικής εντολής του Υπουργείου Εσωτερικών προς το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων. Για τον προσδιορισμό των ποσών χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας για το σχολικό έτος 2025-2026.
Ο Δήμος Αθηναίων λαμβάνει το υψηλότερο ποσό της χώρας, ύψους 884.440 ευρώ. Ακολουθούν ο Δήμος Θεσσαλονίκης με 606.210 ευρώ, ο Δήμος Πατρέων με 562.520 ευρώ, ο Δήμος Λαρισαίων με 473.960 ευρώ, ο Δήμος Ηρακλείου Κρήτης με 472.360 ευρώ, ο Δήμος Βόλου με 448.080 ευρώ και ο Δήμος Πειραιώς με 351.080 ευρώ.
Το γεγονός ότι η Αθήνα βρίσκεται στην κορυφή της σχετικής κατανομής δεν αναιρεί, ωστόσο, το ζήτημα της επάρκειας των πόρων. Ένας Δήμος με εκατοντάδες σχολικές μονάδες και σημαντικό αριθμό παλαιών κτιρίων έχει διαρκείς ανάγκες συντήρησης, επισκευών και αναβάθμισης.
75 εκατ. ευρώ από τον Δήμο για επενδύσεις
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε συνδυασμό με τον επενδυτικό σχεδιασμό της δημοτικής Αρχής.
Ο Δήμος Αθηναίων έχει επιλέξει χρηματοδότηση ύψους 75 εκατ. ευρώ μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, με σημαντικό μέρος του σχεδιασμού να αφορά παρεμβάσεις στις σχολικές υποδομές και την ενεργειακή αναβάθμιση δημοτικών κτιρίων.
Τα δύο ποσά δεν αφορούν την ίδια κατηγορία δαπανών και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να συγκριθούν απευθείας ως ισοδύναμες χρηματοδοτήσεις. Η πολιτική τους διάσταση, όμως, είναι διαφορετική.
Από τη μία πλευρά, ο μεγαλύτερος Δήμος της χώρας αναζητά δεκάδες εκατομμύρια ευρώ για επενδύσεις μεγάλης κλίμακας. Από την άλλη, η κρατική χρηματοδότηση για την καθημερινή λειτουργία των σχολείων παραμένει περιορισμένη σε σχέση με το εύρος των αναγκών.
Ενεργειακή αναβάθμιση εννέα σχολικών συγκροτημάτων
Χαρακτηριστικό παράδειγμα του κόστους που απαιτούν οι ουσιαστικές παρεμβάσεις αποτελεί το έργο για την ενεργειακή αναβάθμιση εννέα σχολικών συγκροτημάτων στις επτά Δημοτικές Κοινότητες της Αθήνας, συνολικού προϋπολογισμού 14,2 εκατ. ευρώ.
Το συγκεκριμένο ποσό αποτυπώνει την απόσταση ανάμεσα στις ανάγκες ενός σύγχρονου σχολικού κτιρίου και στους πόρους που διατίθενται μέσω των τακτικών κρατικών κατανομών.
Οι ανάγκες των σχολείων δεν περιορίζονται στην κάλυψη των καθημερινών λειτουργικών εξόδων. Περιλαμβάνουν επισκευές, ενεργειακές παρεμβάσεις, ηλεκτρολογικές και μηχανολογικές εργασίες, ζητήματα ασφάλειας και συνολικό εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων.
Η δημοτική Αρχή του Χάρη Δούκα έχει εντάξει τις σχολικές υποδομές στον επενδυτικό σχεδιασμό της Αθήνας, αναζητώντας πρόσθετους πόρους ώστε να προχωρήσουν έργα που απαιτούν σημαντικές χρηματοδοτήσεις.
Το βάρος της καθημερινότητας στους Δήμους
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την Αθήνα. Οι Δήμοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή για την αντιμετώπιση προβλημάτων που προκύπτουν καθημερινά στα σχολικά κτίρια.
Από μια βλάβη σε σύστημα θέρμανσης ή ηλεκτρολογική εγκατάσταση έως την ανάγκη επισκευής μιας αίθουσας ή την αντιμετώπιση προβλημάτων που σχετίζονται με την ασφάλεια μαθητών και εκπαιδευτικών, η ευθύνη της άμεσης παρέμβασης βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Την ίδια στιγμή, οι Δήμοι καλούνται να αντιμετωπίσουν και τις ανάγκες μεγαλύτερων επενδύσεων, όπως η ενεργειακή αναβάθμιση και ο εκσυγχρονισμός των σχολικών κτιρίων, αναζητώντας σε αρκετές περιπτώσεις εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης.
Τα 884.440 ευρώ και το ερώτημα της επάρκειας
Το Υπουργείο Εσωτερικών μπορεί να επισημαίνει ότι ο Δήμος Αθηναίων λαμβάνει τη μεγαλύτερη χρηματοδότηση μεταξύ των 331 Δήμων που περιλαμβάνονται στη συγκεκριμένη κατανομή.
Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, δεν είναι μόνο ποιος βρίσκεται στην κορυφή του πίνακα, αλλά κατά πόσο το διαθέσιμο ποσό ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες.
Τα 28,05 εκατ. ευρώ που κατανέμονται συνολικά στους Δήμους καλούνται να καλύψουν λειτουργικές ανάγκες σχολείων σε ολόκληρη τη χώρα, από τις μεγάλες αστικές περιοχές έως τους μικρότερους ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους.
Οι ανάγκες, ωστόσο, δεν προσαρμόζονται πάντοτε στα διαθέσιμα κονδύλια.
Η χρηματοδότηση των σχολείων στο επίκεντρο
Στην περίπτωση της Αθήνας, η εικόνα αυτή φέρνει στο προσκήνιο ένα ευρύτερο ζήτημα για τη σχέση μεταξύ κεντρικής διοίκησης και Αυτοδιοίκησης.
Ο Δήμος επιχειρεί να κινητοποιήσει σημαντικούς πόρους για μακροπρόθεσμες επενδύσεις στις σχολικές υποδομές, αξιοποιώντας και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία. Παράλληλα, λαμβάνει από το κράτος 884.440 ευρώ για τις λειτουργικές ανάγκες των σχολείων του.
Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά μόνο το ύψος μιας συγκεκριμένης κατανομής. Αφορά το ποιος αναλαμβάνει τελικά το κόστος της δημόσιας σχολικής υποδομής και κατά πόσο οι διαθέσιμοι πόροι συμβαδίζουν με τις αρμοδιότητες που έχουν μεταφερθεί στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Για την Αθήνα, όπως και για τους υπόλοιπους Δήμους, το ζητούμενο είναι ένα σχολικό περιβάλλον ασφαλές, σύγχρονο και λειτουργικό. Και η επίτευξη αυτού του στόχου απαιτεί πόρους που να ανταποκρίνονται στο πραγματικό κόστος των παρεμβάσεων, χωρίς η αναβάθμιση των σχολείων να εξαρτάται αποκλειστικά από την οικονομική δυνατότητα κάθε Δήμου να αναζητήσει δανεισμό ή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
