Η πρόσφατη παρέμβαση του Χαράλαμπου Βουρλιώτη, επικεφαλής της Αρχής για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος, δεν αποτελεί απλώς μια δικαστική είδηση, αλλά το τέλος μιας ολόκληρης εποχής για τον ελληνικό συνδικαλισμό.
Η δέσμευση των τραπεζικών λογαριασμών, των θυρίδων και των ακινήτων του επί δύο δεκαετίες προέδρου της ΓΣΕΕ, Γιάννη Παναγόπουλου, φέρνει στο φως μια κακουργηματική υπόθεση υπεξαίρεσης 73 εκατομμυρίων ευρώ. Πρόκειται για κονδύλια που προορίζονταν για την εκπαίδευση και την κατάρτιση εργαζομένων και ανέργων την περίοδο 2020-2025, τα οποία φέρεται να κατέληξαν σε ένα δίκτυο έξι προσώπων και ισάριθμων εταιρειών, μετατρέποντας την ελπίδα για επαγγελματική ανέλιξη σε όχημα παράνομου πλουτισμού.
Η είδηση ότι κέντρα κατάρτισης στήνονταν με μοναδικό σκοπό την απορρόφηση δημόσιου και ευρωπαϊκού χρήματος δεν προκαλεί πλέον έκπληξη, αλλά οργή. Ο Γιάννης Παναγόπουλος, ένας άνθρωπος που παρέμεινε στην «καρέκλα» από το 2006 –επιβιώνοντας από αλλαγές κυβερνήσεων, αρχιεπισκόπων, ακόμη και Πάπων– κατηγορείται τώρα ότι ιδιοποιήθηκε πόρους που ανήκαν στην πιο ευάλωτη τάξη της χώρας. Η μακροχρόνια θητεία του, η οποία ξεπέρασε σε διάρκεια ακόμη και τις εναλλαγές ηγεσιών στον ΣΕΒ, συνοδεύτηκε από μια εκκωφαντική σιωπή της ΓΣΕΕ απέναντι στη διάλυση των εργασιακών σχέσεων. Ενώ τα μνημόνια και η ευελιξία μετέτρεπαν την εργασία σε καθεστώς σύγχρονης δουλείας, η Συνομοσπονδία φαινόταν να λειτουργεί περισσότερο ως «πλυντήριο» πολιτικών αποφάσεων παρά ως ανάχωμα.
Η αποσύνδεση της ηγεσίας από την πραγματικότητα των εργαζομένων αποτυπώνεται με τον πιο τραγικό τρόπο στα στοιχεία για τα εργατικά ατυχήματα. Σύμφωνα με την ΟΣΕΤΕΕ, η χώρα βιώνει ένα αιματηρό ρεκόρ εικοσιπενταετίας, με τους νεκρούς να εκτοξεύονται από 46 το 2021 στον εφιαλτικό αριθμό των 201 το 2025, χωρίς να υπολογίζονται οι εκατοντάδες σοβαρά τραυματίες και η εκτεταμένη υποκαταγραφή. Παρά την «αιμορραγία» στον αγροτικό και τον κατασκευαστικό κλάδο, η ΓΣΕΕ παρέμενε ένας αδρανής παρατηρητής, επικεντρωμένη προφανώς στη διαχείριση των εκατομμυρίων που σήμερα ελέγχονται από τη δικαιοσύνη.
Η περίπτωση Παναγόπουλου, ωστόσο, δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά το αποκορύφωμα μιας διαδρομής προσώπων που αμαύρωσαν τον θεσμό. Η ιστορική αναδρομή θυμίζει την καταδίκη του Χρήστου Κανελλόπουλου για το σκάνδαλο της Unicef, αλλά και την περίπτωση του Χρήστου Πρωτόπαπα, ο οποίος, παρά τις υπουργικές και συνδικαλιστικές του ιδιότητες, παρέμενε υπάλληλος της Εθνικής Τράπεζας από το 1978, φτάνοντας το 2014 στον βαθμό του Διευθυντή εν μέσω σφοδρών αντιδράσεων. Στην ίδια αλυσίδα προστίθεται και ο Χρήστος Πολυζωγόπουλος, η θητεία του οποίου σημαδεύτηκε από πλήθος καταγγελιών και βίαια περιστατικά που έφτασαν μέχρι το κοινοβούλιο.
Η πτώση του τείχους προστασίας γύρω από την ηγεσία της ΓΣΕΕ οφείλει να είναι μόνο η αρχή για την πλήρη εξυγίανση του συστήματος. Η αποκάλυψη της υπεξαίρεσης των 73 εκατομμυρίων ευρώ αποδεικνύει ότι η κρίση του συνδικαλισμού στην Ελλάδα δεν ήταν μόνο ιδεολογική, αλλά βαθιά συστημική και οικονομική. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η απόδοση ποινικών ευθυνών, αλλά η επιστροφή του συνδικαλισμού στους εργάτες που προδόθηκαν από εκείνους που ορκίστηκαν να τους προστατεύουν.
