Στο Στρασβούργο, σήμερα, Γιώργος Παπανδρέου και Δημήτρης Μάντζος, Μέλη της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, κατέθεσαν στις εισηγήτριες της αρμόδιας Επιτροπής Παρακολούθησης αναλυτικό υπόμνημα για την κατάσταση της Δημοκρατίας και του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα.
Παρά την ωριμότητα και την ανθεκτικότητα της δημοκρατίας στη χώρα μας, εμφανίζονται σοβαρές προκλήσεις και απειλές για τη λειτουργία των θεσμών. Επανεμφανίζονται φαινόμενα που στο παρελθόν αποτέλεσαν τα αίτια να οδηγηθεί η χώρα σε βαθιά οικονομική και κοινωνική κρίση: αδιαφάνεια, ατιμωρησία, συγκέντρωση εξουσίας, πελατειακή διαχείριση των πόρων του ελληνικού λαού, υπονόμευση ελέγχων και θεσμών.
Οι δύο εκπρόσωποι του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής στο Συμβούλιο της Ευρώπης στάθηκαν ιδιαιτέρως στο σκάνδαλο των παράνομων παρακολουθήσεων, με την άρνηση εφαρμογής δικαστικών αποφάσεων που δικαιώνουν τον Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Νίκο Ανδρουλάκη και τις αποκαλύψεις για τη λειτουργία της εξεταστικής επιτροπής, στην προστασία υπουργών ακόμη και από ευρωπαϊκές δικαστικές διαδικασίες, όπως συνέβη στις περιπτώσεις των Τεμπών και του ΟΠΕΚΕΠΕ, στα προβλήματα νομοθέτησης με «φωτογραφικές» ρυθμίσεις και τη λειτουργία της Βουλής με ελλιπή σύνθεση, στα ζητήματα που αφορούν στις ανεξάρτητες αρχές και τα ΜΜΕ, καθώς και στην ανάγκη ενίσχυσης της διαφάνειας της δημόσιας διοίκησης, της διαύγειας στα δημόσια οικονομικά και της αποκέντρωσης της εξουσίας.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφεραν, το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής θα συνεχίσει, στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, να υπερασπίζεται το κράτος δικαίου, τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς, απέναντι στην αυθαιρεσία και τον αυταρχισμό. Διότι μόνο μια ανθεκτική δημοκρατία με ισχυρούς θεσμούς μπορεί να εγγυηθεί την πραγματική συλλογική ευημερία των πολιτών.
Αναλυτικά, το υπόμνημα των Γ. Παπανδρέου και Δημ. Μάντζου:
Ενημερωτικό σημείωμα για τους Εισηγητές για την παρακολούθηση των Υποχρεώσεων της Ελλάδας προς το Συμβούλιο της Ευρώπης
(στο περιθώριο της Ολομέλειας της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης)
Η Δημοκρατία και το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα: Προκλήσεις και Θεσμικοί Κίνδυνοι
Α. Θεσμική Ωριμότητα και νέες προκλήσεις για το κράτος δικαίου
Πενήντα δύο έτη μετά την αποκατάστασή της, η Ελληνική Δημοκρατία είναι μια ώριμη κοινοβουλευτική δημοκρατία, με σταθερή λειτουργία των θεσμών της Πολιτείας και συνταγματικές εγγυήσεις που διασφαλίζουν τις θεμελιώδεις ελευθερίες, ομαλή εναλλαγή κυβερνήσεων και συνταγματικό πλαίσιο προστασίας των θεμελιωδών ελευθεριών.
Η Ελλάδα αποτελεί σήμερα κράτος – μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, πλήρες μέλος ενός πλήθους διεθνών οργανισμών με στόχο την προάσπιση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ευρώπη και τον πλανήτη ολόκληρο.
Ωστόσο, παρά τη δεδομένη πρόοδο και την αντοχή των θεσμών σε περιόδους κρίσεων, με πλέον σοβαρή την πρόσφατη υπερδεκαετή οικονομική και συστημική κρίση, νέες προκλήσεις ανακύπτουν. Ειδικότερα διαπιστώνουμε αναβίωση φαινομένων που αποτέλεσαν και τις γενεσιουργές αιτίες της τότε ελληνικής οικονομικής κρίσης. Αποτέλεσμα είναι οι παλαιοί κίνδυνοι να επανεμφανίζονται.
Αμφισβητούνται έμπρακτα κρίσιμες λειτουργίες του κράτους δικαίου, με σειρά γεγονότων που επαναλαμβάνονται ως μοτίβο, όπως η εύρυθμη απονομή δικαιοσύνης, η διαφάνεια στα δημόσια οικονομικά, η διαυγής δημόσια διοίκηση με διαρκή λογοδοσία, ο αποτελεσματικός έλεγχος και η αναγκαία εξισορρόπηση της πολιτικής εξουσίας, η εύρυθμη και διαφανής λειτουργία του Κοινοβουλίου, η ανεξαρτησία των ΜΜΕ, η αποκεντρωμένη λειτουργία της αυτοδιοίκηση, η κοινωνική δικαιοσύνη στην ανάπτυξη.
Β. Ο ρόλος της διαδικασίας παρακολούθησης του Συμβουλίου της Ευρώπης
Η περιοδική και τακτική διαδικασία παρακολούθησης της Ελλάδας από την αρμόδια Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης (Monitoring Committee) προσφέρει μια σημαντική ευκαιρία για την προσέγγιση των ως άνω προκλήσεων και κινδύνων και την υιοθέτηση συμπερασμάτων και συστάσεων προς την κατεύθυνση περαιτέρω ενίσχυσης του επιπέδου ωριμότητας και ανθεκτικότητας της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνουμε τα παρακάτω σοβαρά ζητήματα που έχουν ιδιαίτερη σημασία υπό το πρίσμα των ιδρυτικών αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης, καθώς και των δεσμεύσεων και υποχρεώσεων της Ελλάδας ως μέλους του οργανισμού. Η ανησυχία αυτή εναρμονίζεται με ευρήματα διεθνών και ευρωπαϊκών μηχανισμών παρακολούθησης του κράτους δικαίου, συμπεριλαμβανομένων σχετικών εκθέσεων της Eυρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου της Ευρώπης και ανεξάρτητων οργανισμών για την Ελλάδα:
i. Το Σκάνδαλο των παράνομων παρακολουθήσεων και το απόρρητο των ενδοεπικοινωνιών.
Το σκάνδαλο των παράνομων παρακολουθήσεων και υποκλοπών τηλεφωνικών και ηλεκτρονικών επικοινωνιών έχει καταφέρει σοβαρές πληγές που παραμένουν ανοικτές. Η επιχείρηση παρακολούθησης πολιτικών αντιπάλων, υπουργών, αρχηγών ενόπλων δυνάμεων και δημοσιογράφων έπληξε την εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος και τη δικαιοσύνη. Σχεδόν τέσσερα έτη μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου και αφού προηγήθηκε η παραίτηση σημαντικών κυβερνητικών αξιωματούχων και η συστηματική προσπάθεια αποδόμησης ανεξάρτητων αρχών, η υπόθεση παραμένει ανεξιχνίαστη. Η τροποποίηση της νομοθεσίας απέτυχε να απαντήσει στις βασικές προκλήσεις, ιδίως στις περιπτώσεις επίκλησης λόγων «εθνικής ασφάλειας» για τη διεξαγωγή παρακολουθήσεων.
Παράλληλα, η εξεταστική επιτροπή που λειτούργησε στη Βουλή, όπου η κυβερνητική παράταξη αποφασίζει έχοντας την πλειοψηφία των μελών, δεν κατέληξε σε ασφαλή και δεσμευτικά συμπεράσματα. Μάλιστα, στη δίκη που σήμερα διεξάγεται, υπάρχουν επαναλαμβανόμενες καταθέσεις μαρτύρων που αναφέρουν ότι υπήρξαν εκ των προτέρων γνωστές ερωτήσεις σε μάρτυρες από βουλευτές της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Η Κυβέρνηση αρνείται να τοποθετηθεί επ’ αυτών των καταθέσεων.
Ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής και Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου -κατά την κρίσιμη περίοδο- Νίκος Ανδρουλάκης ήταν ο μόνος πολιτικός που προσέφυγε στη δικαιοσύνη. Παρά το γεγονός ότι ήδη από τον Απρίλιο 2024, το Συμβούλιο της Επικρατείας, το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο της χώρας, έκρινε αντισυνταγματική την όλη διαδικασία και υποχρέωσε την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών να γνωστοποιήσει τους λόγους παρακολούθησης του σημερινού Αρχηγού της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, η απόφαση αυτή, με ευθύνη της Κυβέρνησης, παραμένει ανεφάρμοστη.
Ήδη ο Ν. Ανδρουλάκης έχει προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου κατά της μη συμμόρφωσης της Ελληνικής Κυβέρνησης στην ως άνω δικαστική απόφαση (προσφυγή σχετικά με τη μη εκτέλεση απόφασης του ανωτάτου δικαστηρίου). Τον περασμένο Δεκέμβριο, το ΕΔΔΑ αποφάσισε την κατά προτεραιότητα εκδίκαση της εν λόγω προσφυγής έως τις 16.02.2026.
Στο Ψήφισμα 2513 (2023), η PACE (Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης) ζήτησε από την Επιτροπή της Βενετίας να αξιολογήσει το ελληνικό πλαίσιο στοχευμένης παρακολούθησης καθώς και τις εγγυήσεις ελέγχου και λογοδοσίας. Το ίδιο ψήφισμα – 2513 (2023) – για τη χρήση του παράνομου λογισμικού Predator, κατέληξε σε σοβαρές συστάσεις προς την Ελλάδα στις οποίες η Ελληνική Κυβέρνηση έχει αποτύχει να ανταποκριθεί.
Αντίστοιχες πολύ αυστηρές παρατηρήσεις περιέχονται, άλλωστε, και στο συναφές από Μαΐου 2023 πόρισμα της Επιτροπής PEGA του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για την χρήση Predator για πολιτικό/οικονομικό όφελος, αποδυνάμωση εγγυήσεων απορρήτου, και την παράνομη χρήση spyware.
Οι διαπιστώσεις αυτές αναδεικνύουν συστημικές αδυναμίες στον έλεγχο των μυστικών υπηρεσιών, στην προστασία του απορρήτου των επικοινωνιών και στην αποτελεσματική κοινοβουλευτική και δικαστική εποπτεία, ιδίως όταν επικαλούνται λόγους «εθνικής ασφάλειας».
ii. Το δυστύχημα των Τεμπών και η εκκρεμής απόδοση ευθυνών.
Τρία έτη μετά το εγκληματικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, που κόστισε τη ζωή σε 57 ανθρώπους, η ποινική διερεύνηση των ευθυνών για την επέλευση του δυστυχήματος καθώς και τις ενέργειες που ακολούθησαν, εκκρεμεί. Παρά τη σχετική ποινική δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τη μη πλημμελή και έγκαιρη ολοκλήρωση κρίσιμων έργων σιδηροδρομικής υποδομής με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, η κοινοβουλευτική πλειοψηφία αποφάσισε να αρχειοθετήσει τις κατηγορίες εις βάρος υπουργών.
Η διαμορφωμένη κατάσταση απειλεί να πλήξει περαιτέρω την ήδη τρωθείσα εμπιστοσύνη των πολιτών στην πολιτεία, καθώς εμπεδώνεται το αίσθημα ατιμωρησίας με βάση την πολιτική ισχύ και η τάση αυτοπροστασίας του πολιτικού συστήματος.
Οι εκκρεμότητες αυτές έχουν ήδη προκαλέσει αντιδράσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου ζητείται πλήρης διερεύνηση των ευθυνών, συμπεριλαμβανομένων και των κυβερνητικών αξιωματούχων, χωρίς καταχρηστική επίκληση ειδικών καθεστώτων ευθύνης υπουργών. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη ζητήσει, με σχετική πρόταση ψηφίσματος, την άρση των ειδικών προστατευτικών ρυθμίσεων υπέρ μελών της κυβέρνησης στις υποθέσεις που συνδέονται με το έγκλημα στα Τέμπη
iii. Κακοδιαχείριση Αγροτικών Ενισχύσεων και Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
Η πρόσφατη έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για την κακοδιαχείριση ενισχύσεων στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της ΕΕ, προκάλεσε βαθιά κρίση εμπιστοσύνης στον πρωτογενή τομέα της χώρας. Ομοίως με ό,τι συνέβη στις προηγούμενες υποθέσεις, η προστασία των υπουργών από τη διερεύνηση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών εξασφαλίστηκε με τις ψήφους της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, παρά τη σχετική ποινική δικογραφία του ευρωπαϊκού εισαγγελικού οργάνου.
Η πολλοστή επανάληψη των ενεργειών δημιουργεί ένα σταθερό μοτίβο που κατατείνει στη διεύρυνση του ελλείμματος εμπιστοσύνης των πολιτών στην πολιτεία, σε πεδία που εκτείνονται από την απονομή δικαιοσύνης και τη διαφύλαξη θεμελιωδών ελευθεριών, έως την ασφάλεια των μεταφορών και την αγροτική παραγωγή και επισιτιστική ασφάλεια.
Η εξέλιξη αυτή υπονομεύει την αξιοπιστία της χώρας στη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων και τροφοδοτεί την εντύπωση ότι το ειδικό καθεστώς ευθύνης υπουργών λειτουργεί ως φραγμός στην πλήρη διερεύνηση σοβαρών υποθέσεων διαφθοράς και κακοδιαχείρισης.
iv. Συγκέντρωση Εξουσίας και Πίεση στους Θεσμούς Ελέγχου
Η συγκέντρωση της εξουσίας στην Κυβέρνηση, με ταυτόχρονη διάχυση ευθυνών σε όλους τους άλλους, συνιστά σοβαρή και επίμονη παθογένεια με πολύ σοβαρές επιπτώσεις στην ομαλή λειτουργία της πολιτείας. Η ενίσχυση της Κυβέρνησης και μάλιστα του πολιτικού κέντρου αυτής, αποβαίνει εις βάρος της τοπικής αυτοδιοίκησης και της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και των άλλων οργάνων της πολιτείας -όπως καταδείχθηκε από την παρεμπόδιση απονομής δικαιοσύνης.
Πολλές φορές, η Βουλή υποβιβάζεται σε απλό όργανο επικύρωσης των επιλογών της Κυβέρνησης, με διατάξεις χωρίς διαβούλευση ή επαρκή αιτιολογία, ρυθμίσεις κατά παραγγελία ή φωτογραφικές και αιφνιδιαστικές τροπολογίες της τελευταίας στιγμής.
Εξ άλλου, οι ανεξάρτητες αρχές που αποτελούν κρίσιμους φορείς ελέγχου της εκτελεστικής εξουσίας και αποφυγής φαινομένων κρατικής αυθαιρεσίας, έχουν συχνά αποτελέσει στόχο παρεμβάσεων ή και ευθείας αμφισβήτησης. Πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα, η δυσμενής έως και επιθετική μεταχείριση υπουργών και κυβερνητικών αξιωματούχων στην Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα με αφορμή την υπόθεση των υποκλοπών ή στον Συνήγορο του Πολίτη, με αφορμή το πόρισμά του για το πολύνεκρο ναυάγιο προσφύγων και μεταναστών ανοικτά της Πύλου το 2023.
Οι παρεμβάσεις αυτές έχουν επισημανθεί σε διεθνείς και ευρωπαϊκές εκθέσεις για την κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ελλάδα, ως ενδείξεις αποδυνάμωσης των θεσμικών αντίβαρων έναντι της εκτελεστικής εξουσίας.
v. Διαφάνεια στη Διαχείριση Δημοσίων Πόρων και Συμβάσεων
Σε συνέχεια των παραπάνω, είναι σαφής η ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της διαφάνειας και λογοδοσίας στη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, για εθνικούς αλλά και ευρωπαϊκούς πόρους, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία. Η ίδια αρχή πρέπει να εφαρμόζεται και στη διενέργεια δημοσίων συμβάσεων, την ενίσχυση της διαφάνειας των όρων συμμετοχής και του υγιούς ανταγωνισμού και η αποφυγή απευθείας αναθέσεων ή παρεκκλίσεων από το εθνικό και ευρωπαϊκό δίκαιο.
vi. Συγκέντρωση Πλούτου και Έλεγχος των Μέσων Ενημέρωσης.
Η διαπίστωση αυτή γίνεται ακόμη πιο σοβαρή, με δεδομένο ότι η συγκέντρωση του πλούτου και συνάμα η συγκέντρωση ελέγχου των ΜΜΕ από συγκεκριμένες εταιρείες, συνιστά έναν από τους πλέον σοβαρούς παράγοντες διάβρωσης των δημοκρατικών θεσμών. Πολλαπλές εκθέσεις (Επιτροπή, ENNHRI, οργανώσεις ΜΚΟ, δημοσιογραφικές και νομικές αναλύσεις) καταγράφουν επιδείνωση σε ανεξαρτησία Δικαιοσύνης, προστασία ΜΜΕ, έλεγχο εκτελεστικής εξουσίας και χρήση spyware στην Ελλάδα την τελευταία τριετία.
Η υψηλή συγκέντρωση ιδιοκτησίας και επιρροής στα ΜΜΕ έχει ήδη επισημανθεί από διεθνείς οργανώσεις ως μείζον ζήτημα για την ελευθερία του Τύπου και την πολυφωνία.
vii. Ατιμωρησία, Συνταγματικές Εγγυήσεις και Ρόλος της Επιτροπής Βενετίας
Είναι σαφές ότι η ολέθρια διαχείριση των υποθέσεων αδιαφάνειας, διαφθοράς ή κακοδιοίκησης έχει εμβαθύνει το αίσθημα ατιμωρησίας των ισχυρών και έλλειψης δικαιοσύνης. Η αίσθηση αδικίας και ανισότητας ναρκοθετεί τα θεμέλια του θεσμικού οικοδομήματος, παρά τη μέχρι σήμερα ανθεκτικότητα που αυτό έχει επιδείξει.
Η εμβάθυνση του συστήματος της διαύγειας της δημόσιας διοίκησης (ενός συστήματος διαφάνειας που ήδη λειτουργεί για την παρακολούθηση της διάθεσης των πόρων του ελληνικού κράτους) και η ιχνηλασιμότητα του δημόσιου χρήματος μπορεί να ενισχύσει αποφασιστικά τη θεσμική ασφάλεια και, κατ’ επέκταση, τον σεβασμό και τη λογοδοσία της δημόσιας εξουσίας.
Η εγγυητική λειτουργία του Συντάγματος αποτελεί πολύτιμο παράγοντα ανάκτησης της εμπιστοσύνης των πολιτών στην πολιτεία -ιδίως στα κεφάλαια που αφορούν στη λειτουργία του κράτους δικαίου και ειδικότερα την ποινική ευθύνη μελών της Κυβέρνησης, τη διαδικασία ανάδειξης των επικεφαλής των ανωτάτων δικαστηρίων, καθώς και τη διασφάλιση των ανεξάρτητων αρχών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η γνώμη της Επιτροπής Βενετίας για ζητήματα όπως η ποινική ευθύνη μελών της Κυβέρνησης, η επιλογή ηγεσιών των ανωτάτων δικαστηρίων και ο ρόλος των ανεξάρτητων αρχών θα μπορούσε να αποτελέσει κρίσιμο πυλώνα τεκμηριωμένης συνταγματικής μεταρρύθμισης.
viii. Θεσμικό Έλλειμμα Κοινοβουλευτικής Αντιπροσώπευσης
Εξ άλλου, μετά από σχετικές αποφάσεις του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου, τον Ιούνιο 2025, τρεις βουλευτές κηρύχθηκαν έκπτωτοι και απώλεσαν τις έδρες τους, καθώς κρίθηκε ότι το κόμμα των «Σπαρτιατών», με το οποίο εκλέχθηκαν, εξαπάτησε τους εκλογείς καθώς αποτελεί κατ’ ουσίαν διάδοχο της καταδικασμένης εγκληματικής οργάνωσης «Χρυσή Αυγή». Το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι οι έδρες αυτές δεν μπορούν να καλυφθούν από επιλαχόντες του ίδιου κόμματος, με αποτέλεσμα ένα τμήμα του εκλογικού σώματος να παραμένει ουσιαστικά χωρίς αντιπροσώπευση. Ωστόσο, παρά τη σημαντική αυτή απόφαση, εδώ και εννέα μήνες, η Κυβέρνηση αρνείται να προκηρύξει εκλογές στις αντίστοιχες εκλογικές περιφέρειες, με αποτέλεσμα σήμερα η Βουλή να λειτουργεί -για πρώτη φορά στην ιστορία της- με τρεις βουλευτές λιγότερους.
Η κατάσταση αυτή αμφισβητεί και αποδυναμώνει την ελεγκτική λειτουργία του Κοινοβουλίου ενώ διαμορφώνει ένα πολύ προβληματικό από συνταγματικής άποψης σκηνικό ελλειμματικής λειτουργίας του πλέον αντιπροσωπευτικού οργάνου της πολιτείας.
Γ. Εμπιστοσύνη στους Θεσμούς ως Θεμέλιο της Δημοκρατίας
Η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς της πολιτείας συνιστά το θεμέλιο κάθε σύγχρονης δημοκρατίας. Σε μια εποχή γενικευμένης αμφισβήτησης των δημοκρατικών κεκτημένων, τώρα που η δημοκρατία απειλείται από την παραπληροφόρηση, τη γεωπολιτική αστάθεια, την κλιματική κρίση και τη συγκέντρωση πλούτου και εξουσίας σε χέρια ολιγαρχών, ο κίνδυνος επιτείνεται. Η περαιτέρω διάβρωση των θεσμικών λειτουργιών ενισχύει την επικράτηση ανελεύθερων πολιτικών προτύπων και εμπέδωσης της ισχύος των λίγων -πολιτικών ή οικονομικών συμφερόντων- εις βάρος των πολλών, των πολιτών.
Πεποίθησή μας είναι πως μόνο μια ανθεκτική δημοκρατία με ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς και πρακτικές μπορεί να εγγυηθεί την πραγματική συλλογική ευημερία των πολιτών, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Υπενθυμίζουμε ότι η πρόσφατη οικονομική κρίση στην Ελλάδα -που αποτέλεσε έναν αδύναμο κρίκο στην ευρύτερη παγκόσμια κρίση- είχε βαθύτερα αίτια που συνδέονται με την ελλιπή λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών: την κακή, αδιαφανή διαχείριση των οικονομικών πόρων της χώρας, την ευρύτερη αδιαφάνεια στις αποφάσεις της πολιτείας, τον πελατειακό τρόπο διακυβέρνησης καθώς και την έλλειψη ελεγκτικών αντίβαρων απέναντι σε αυθαίρετες ενέργειες της κυβέρνησης.
Είναι σαφές ότι αυτές οι πρακτικές και αντιλήψεις μπορούν να αποτελέσουν την απαρχή μιας νέας κρίσης, οικονομικής και κοινωνικής -πέραν του ότι ήδη υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στην δημοκρατική λειτουργία και το κράτος δικαίου.
Και γι’ αυτό, η αναμέτρηση της δημοκρατίας με την άνευ λογοδοσίας διακυβέρνηση, την πελατειακή διαχείριση της εξουσίας και των πόρων των Ελλήνων φορολογουμένων, και τελικά την αυθαιρεσία της εξουσίας και τον αυταρχισμό αποτελεί μια αναμέτρηση υπαρξιακή που μας αφορά όλους.
Απέναντι, λοιπόν, σε όσους την επιβουλεύονται ή την αμφισβητούν, η δημοκρατία στην Ελλάδα παραμένει βαθιά εμπεδωμένη και ανθεκτική. Στόχος μας είναι να την προασπίσουμε και εμβαθύνουμε αποτελεσματικά, να στερεώσουμε το κράτος δικαίου, απέναντι σε όσους την πλήττουν και την εκθέτουν διεθνώς.
Η Ελλάδα, ως ιδρυτικό μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης και κράτος – μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει ιδιαίτερη ευθύνη να λειτουργεί ως παράδειγμα κράτους δικαίου και δημοκρατικής λογοδοσίας σε μια περίοδο αυξανόμενων πιέσεων σε ολόκληρη την ήπειρο.
Επιτακτικό είναι να συμβάλουμε με όλες μας τις δυνάμεις, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη, ώστε να επιστρέψουν οι πολίτες κοντά στη πολιτεία, να επιστρέψει ο δήμος στη δημοκρατία.
Η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ παραμένει πρόθυμη να συνεργαστεί στενά με τα όργανα του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προαγωγή των κοινών μας αξιών
Γιώργος Παπανδρέου
Δημήτρης Μάντζος
Μέλη της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης
