Η διαμόρφωση ενός νέου πολιτικού σκηνικού φέρνει τη Νέα Δημοκρατία αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές στρατηγικό και κυβερνητικό αδιέξοδο.
Παρά τις επίμονες προσπάθειες του Μεγάρου Μαξίμου να συντηρήσει στο προσκήνιο τα σενάρια των «μεγάλων συναινέσεων» και των μετεκλογικών συνεργασιών με το ΠΑΣΟΚ, η πραγματικότητα στη βάση της Χαριλάου Τρικούπη αποδεικνύει ότι οι διαχωριστικές γραμμές έχουν ήδη χαραχτεί βαθιά.
Η κοινωνική και κομματική βάση του κινήματος δείχνει να απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε ενδεχόμενο συγκυβέρνησης με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Η απόφαση του 4ου Συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ για «καμία συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία» αποτελεί μια κομβική πολιτική τομή. Η εξέλιξη αυτή δεν υπήρξε τυχαία, αλλά ήρθε ως αποτέλεσμα έντονων διεργασιών, εσωτερικών πιέσεων και της πάγιας απαίτησης των προοδευτικών ψηφοφόρων να μπει ένα οριστικό τέλος στη στρατηγική των «ίσων αποστάσεων», η οποία για χρόνια προκαλούσε πολιτική σύγχυση και εκλογικές απώλειες. Καταλυτικό ρόλο σε αυτή τη μετατόπιση διαδραμάτισε η παρέμβαση του Δημάρχου Αθηναίων, Χάρη Δούκα, ο οποίος εξέφρασε καθαρά την ανάγκη επανατοποθέτησης του κόμματος στον χώρο της προοδευτικής αντιπολίτευσης, μακριά από λογικές πολιτικής συνδιαχείρισης με τη δεξιά.
Το παράδοξο ωστόσο εντοπίζεται στη στάση της ηγεσίας της Χαριλάου Τρικούπη, η οποία καθυστερεί αδικαιολόγητα τη δημοσιοποίηση των πλήρων κειμένων και των επίσημων αποφάσεων του Συνεδρίου. Αυτή η οργανωτική σιωπή προκαλεί εύλογα ερωτήματα, τροφοδοτεί την εσωκομματική καχυποψία και επιτρέπει σε διάφορα κέντρα να διακινούν σενάρια περί «ανοιχτών διαύλων» με την κυβέρνηση. Παρ’ όλα αυτά, η πολιτική ουσία είναι πλέον πολύ ισχυρή για να κρυφτεί πίσω από γραφειοκρατικές καθυστερήσεις.
Εδώ ακριβώς ξεκινά το μεγάλο πρόβλημα για το κυβερνών κόμμα. Εάν το ΠΑΣΟΚ κλείνει οριστικά την πόρτα των μετεκλογικών συνεργασιών, η Νέα Δημοκρατία καλείται να απαντήσει σε ένα αμείλικτο ερώτημα: με ποιους συμμάχους θα κυβερνήσει σε ένα περιβάλλον έντονης δημοσκοπικής φθοράς, κοινωνικής δυσαρέσκειας και αλλεπάλληλων θεσμικών κλυδωνισμών;
Οι πρόσφατες μετρήσεις της κοινής γνώμης αποτυπώνουν μια σταθερή απώλεια πολιτικού κεφαλαίου για την κυβέρνηση. Το βάρος των υποκλοπών, το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, η νωπή κοινωνική οργή για το έγκλημα των Τεμπών, το κύμα της ακρίβειας, αλλά και η διαρκής ευρωπαϊκή πίεση για ζητήματα κράτους δικαίου και διαχείρισης κοινοτικών πόρων, αποδομούν το κυβερνητικό προφίλ. Το άλλοτε ισχυρό αφήγημα της «σταθερότητας» μετατρέπεται σταδιακά σε ένα αφήγημα απόλυτης πολιτικής απομόνωσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η γεωγραφία της λεγόμενης «δεξιάς πολυκατοικίας» ανασυντίθεται αναγκαστικά. Χωρίς την εναλλακτική του ΠΑΣΟΚ, οι επιλογές της Νέας Δημοκρατίας περιορίζονται δραματικά και στρέφονται αποκλειστικά προς τα δεξιά της. Οι μόνοι δυνητικοί κοινοβουλευτικοί συνομιλητές που απομένουν είναι τα πολιτικά απομεινάρια των «Σπαρτιατών», η «Φωνή Λογικής» της Αφροδίτης Λατινοπούλου και η «Ελληνική Λύση» του Κυριάκου Βελόπουλου. Μια τέτοια προοπτική όμως δεν παραπέμπει σε μια σύγχρονη, ευρωπαϊκή κεντροδεξιά διακυβέρνηση, αλλά προμηνύει μια σκληρή δεξιά και ακροδεξιά μετατόπιση ολόκληρου του πολιτικού συστήματος.
Αυτή η εξέλιξη εξηγεί και τη νευρικότητα που επικρατεί στο κυβερνητικό επιτελείο. Η στρατηγική της συνεχούς πίεσης προς το ΠΑΣΟΚ δεν στόχευε απλώς στην αποδυνάμωσή του, αλλά κυρίως στη διατήρηση ενός προστατευτικού δικτύου, μιας «κεντρώας» επιλογής που θα λειτουργούσε ως σανίδα σωτηρίας σε περίπτωση απώλειας της αυτοδυναμίας. Με την κατάρρευση αυτού του σεναρίου, η Νέα Δημοκρατία έρχεται αντιμέτωπη με την πραγματικότητα: για να διατηρηθεί στην εξουσία, θα υποχρεωθεί να αναζητήσει δεκανίκια στο ακροδεξιό φάσμα. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να καθορίσει την επόμενη πολιτική περίοδο, ανοίγοντας ταυτόχρονα τον δρόμο για την ουσιαστική ανασύνθεση ολόκληρου του προοδευτικού χώρου.
