Το ελληνικό πολιτικό τοπίο βρίσκεται ξανά αντιμέτωπο με ένα γνωστό, αλλά πάντα δύσκολο, δίλημμα: το μέτωπο μεταξύ της κυβέρνησης και των αγροτικών συντελεχών. Μετά τις γιορτές, η αντιπαράθεση επανέρχεται με ανανεωμένη ένταση, ενώ το Μεγάρου Μαξίμου επιθυμεί αποφυγή νέων εικόνων συγκρούσεων και «μαγκούρων» μεταξύ αστυνομίας και διαδηλωτών.
Η κυβερνητική στρατηγική: Αντιμετώπιση και όρια
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Π. Μαρινάκης, έθεσε αυστηρά τα όρια: «Από σήμερα δεν θα δεχθεί η κυβέρνηση να κοπεί η χώρα στα δύο». Η κυβερνητική γραμμή υπογραμμίζει την τήρηση του νόμου, με παραπομπή στους χειρισμούς της αστυνομίας και της δικαιοσύνης για να παραμείνουν ανοιχτοί οι κύριοι οδικοί άξονες.
Αναδύεται όμως ένα εμπεριστατωμένο ερώτημα: Πώς διασφαλίζονται ανοιχτοί δρόμοι χωρίς σύγκρουση, όταν η ίδια η φύση των αγροτικών διαδηλώσεων περιλαμβάνει συχνά το κλείσιμο δρόμων με μηχανήματα;
Ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, χωρίς να ανοίγει ακόμα τα χαρτιά του, αναμένεται να ακολουθήσει τη «τακτική του ρυθμιστικού» – μια προσέγγιση ελέγχου της έντασης που εφαρμόστηκε μετά τα αρχικά επεισόδια. Ο στόχος είναι διττός: να μην βρεθεί η κυβέρνηση με την πλάτη στον τοίχο και να αποφευχθεί ένα νέο, επικίνδυνο μέτωπο με τους αγρότες.
Η λογική των κυβερνητικών παραγόντων: Αντοχή και νομικά μέτρα
Κυβερνητικοί παράγοντες επισημαίνουν δύο βασικές πτυχές:
1. Διαχείριση της κινητικότητας: Υποστηρίζεται ότι, όπως κατά τις γιορτές, η οικονομία δεν παρέλυσε και οι πολίτες ταξίδεψαν με ασφάλεια μέσω παρακαμπτήριων δρόμων. Η ίδια τακτική αναμένεται να εφαρμοστεί και τώρα.
2. Χρήση διοικητικών και ποινικών μέτρων: Δεν εξετάζεται απαραίτητα η άμεση ανάπτυξη των ΜΑΤ. Αντίθετα, τονίζεται ο ρόλος των προστίμων (350 ευρώ ημερησίως) που στέλνονται στους διαδηλωτές, καθώς και η ενεργοποίηση της δικαιοσύνης για το αδίκημα της παρακώλυσης συγκοινωνιών. Το επιχείρημα είναι ότι, μετά από 40 ημέρες κινητοποιήσεων και υπό το βάρος συνεχόμενων προστίμων, οι αγρότες θα αναγκαστούν να υποχωρήσουν.
Το κρίσιμο ερώτημα: Εκτόνωση ή κλιμάκωση;
Το βασικό διλληματικό ερώτημα παραμένει: Βρισκόμαστε στην τελική φάση εκτόνωσης ή στο προοίμιο μιας ακόμα πιο σκληρής σύγκρουσης;
Ανώτεροι κυβερνητικοί παράγοντες παραδέχονται ότι κανείς δεν μπορεί να απαντήσει με βεβαιότητα. Ο λόγος; Οι αγρότες δεν αποδέχτηκαν το ανακοινωθέν πακέτο μέτρων ως τελικό, αλλά ως «βάση διαλόγου». Αυτό μεταφέρει και πάλι την πίεση στο Μαξίμου, αναζητώντας μια νέα ισορροπία.
Οι διαπραγματεύσεις και το αδιέξοδο του διαλόγου
Η κίνηση των εκπροσώπων 19 μπλόκων για ραντεβού με τον πρωθυπουργό δημιούργησε νέο δυναμικό. Οι διαβουλεύσεις μεταξύ υπουργείων, κόμματος και πρωθυπουργίας ήταν ολονύκτιες, αναζητώντας μια διέξοδο. Η κυβέρνηση, ωστόσο, θέτει προϋποθέσεις:
- Να εκπροσωπηθούν όλοι οι αγρότες συλλογικά, και όχι με ξεχωριστές ομάδες.
- Τα ανακοινωθέντα μέτρα να θεωρούνται δεδομένα, χωρίς περιθώρια για ουσιαστικές προσθήκες.
Ο κ. Μαρινάκης επαναλαμβάνει: «Από οικονομικής πλευράς τα περιθώρια είναι πολύ συγκεκριμένα», με αναφορά σε δημοσιονομικούς και ευρωπαϊκούς περιορισμούς. Ο υπουργός Οικονομικών, Θ. Πετραλιάς, αποκλείει δημόσια την ύπαρξη περιθωρίων για επιπλέον κονδύλια.
Η πολιτική δίοδος και οι πιθανές λύσεις
Παρά τη σκληρή ρητορική, η κυβέρνηση φαίνεται να αντιμετωπίζει ένα βασικό πολιτικό αδιέξοδο: Δεν μπορεί εύκολα να αρνηθεί ένα ραντεβού, αλλά ούτε να ζητήσει τη λύση των μπλόκων χωρίς να δώσει κάτι στη θέση τους.
Εδώ έγκειται η πιθανή λύση. Ενώ αιτήματα όπως οι εγγυημένες τιμές ή το αφορολόγητο πετρέλαιο θεωρούνται αντιπαράθετα με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, υπάρχει χώρος για συζήτηση γύρω από τη μείωση του κόστους παραγωγής των αγροτών. Αυτός μπορεί να είναι ο γόνιμος τομέας για μια συμβιβαστική λύση που θα αποφύγει την πλήρη κλιμάκωση.
Τα μέτρα στήριξης: Η τρέχουσα προσφορά της κυβέρνησης
Η κυβέρνηση βασίζεται στο ακόλουθο πακέτο μέτρων, το οποίο παρουσιάζει ως ουσιαστική και δίκαιη απάντηση:
- Αναδιανομή 160 εκατ. ευρώ από αδιάθετους πόρους για κτηνοτρόφους, βαμβακοπαραγωγούς και σιτοπαραγωγούς.
- Αποζημίωση στο 100% της ασφαλιζόμενης αξίας μέσω του ΕΛΓΑ, με ανώτατο όριο 200.000 ευρώ.
- Επέκταση και ενίσχυση του αγροτικού τιμολογίου «ΓΑΙΑ».
- Δημιουργία εφαρμογής για την ψηφιακή επιστροφή ΕΦΚ πετρελαίου από το 2026.
- Μόχλευση επενδύσεων ύψους 3 δισ. ευρώ στον πρωτογενή τομέα.
- Ανάπτυξη συστήματος ιχνηλασιμότητας για την καταπολέμηση των παράνομων ελληνοποιήσεων
