Έντονες αντιδράσεις και σοβαρά ερωτήματα προκαλεί η κυβερνητική διαχείριση γύρω από το Ζάππειο Μέγαρο, ένα από τα σημαντικότερα νεότερα μνημεία και κληροδοτήματα της χώρας.
Με φόντο την προετοιμασία για την ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Ελλάδα το δεύτερο εξάμηνο του 2027, μια σειρά από νομοθετικές ρυθμίσεις, αναθέσεις έργων εκατομμυρίων και αλλαγές στο καθεστώς διοίκησης έχουν βρεθεί στο στόχαστρο της κριτικής.
Η αρχή έγινε με τον νόμο 5259/2025, ο οποίος κατήργησε το προηγούμενο νομικό καθεστώς του 1939 και μετέτρεψε την «Επιτροπή Ολυμπίων και Κληροδοτημάτων» από Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου σε Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου.
Η αλλαγή αυτή συνοδεύτηκε από τη μείωση των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου από εννέα σε πέντε, περιορίζοντας την εκπροσώπηση παραδοσιακών φορέων και των απογόνων της οικογένειας Ζάππα. Παράλληλα, καταργήθηκε η ανοιχτή διαδικασία δημόσιας πρόσκλησης για τη στελέχωση της διοίκησης, η οποία πλέον ορίζεται με απλή απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, χωρίς διαγωνιστικές διαδικασίες ή τυπικές προϋποθέσεις. Η επιλογή αυτή επικρίθηκε σφοδρά, ενώ η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής εξέφρασε επιφυλάξεις για πιθανή απόκλιση από τη ρητή βούληση του διαθέτη Ευαγγέλη Ζάππα, όπως αυτή αποτυπώθηκε στη διαθήκη του το 1860.
Το ζήτημα περιπλέχθηκε περαιτέρω με την παραχώρηση του Ζαππείου Μεγάρου στο Ελληνικό Δημόσιο για το διάστημα από τον Μάρτιο του 2026 έως τον Μάρτιο του 2028. Σύμφωνα με τη σύμβαση παραχώρησης που υπογράφηκε, το Δημόσιο θα καταβάλει στην Επιτροπή το ποσό των 24 εκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων τα 22 εκατομμύρια αφορούν έργα εκσυγχρονισμού και ανακαίνισης, τα οποία ανατέθηκαν στην εταιρεία «Κτιριακές Υποδομές Α.Ε.». Ωστόσο, το Παράρτημα Α΄ της σύμβασης, το οποίο περιγράφει αναλυτικά τα έργα αυτά, δεν αναρτήθηκε ποτέ στη Διαύγεια, εντείνοντας τις ανησυχίες για έλλειψη διαφάνειας.
Η χρηματοδότηση των έργων αυτών δεν προέρχεται από ευρωπαϊκά κονδύλια όπως το Ταμείο Ανάκαμψης ή το ΕΣΠΑ, αλλά από το Κρατικό Αποθεματικό, το οποίο θεσμικά προορίζεται αποκλειστικά για την κάλυψη έκτακτων και απρόβλεπτων αναγκών. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την επιλογή της κυβέρνησης να προχωρήσει σε αναθέσεις έργων με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση και με ρητή εξαίρεση από τη γνωμοδότηση της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τη νομιμότητα και τη συμβατότητα των διαδικασιών με το ενωσιακό δίκαιο.
Επιπλέον, η εμπλοκή του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ωνάση μέσω δωρεάς ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ για την εκπόνηση των σχετικών μελετών αναδεικνύει μια οξύμωρη διαδικασία, καθώς οι μελέτες φαίνεται να ανατίθενται αφού έχουν ήδη επιλεγεί τα έργα και ο συνολικός τους προϋπολογισμός. Παράλληλα, παραμένει άγνωστο αν έχουν ληφθεί οι απαραίτητες εγκρίσεις και γνωμοδοτήσεις από τα αρμόδια όργανα του Υπουργείου Πολιτισμού, δεδομένου ότι το Ζάππειο αποτελεί προστατευόμενο νεότερο μνημείο.
Η ανάγκη για πλήρη διαλεύκανση των κριτηρίων επιλογής των αναδόχων, της σκοπιμότητας των συγκεκριμένων παρεμβάσεων και της τήρησης των αρχών του κράτους δικαίου παραμένει επιτακτική. Οι πολίτες και οι φορείς της Αθήνας δικαιούνται να γνωρίζουν το ακριβές σχέδιο για την αναβάθμιση του ιστορικού αυτού χώρου, μακριά από διαδικασίες που ευνοούν την εσωστρέφεια και την αδιαφάνεια.
Το σύνολο των κρίσιμων αυτών ερωτημάτων, καθώς και το αίτημα για την κατάθεση όλων των σχετικών συμβάσεων και παραρτημάτων προκειμένου να ενημερωθεί το σώμα, έφερε με επίσημη παρέμβασή της στη Βουλή η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ.
