ΓΝΩΜΗ
ΤΟΥ ΖΑΧΑΡΙΑ ΚΕΣΣΕ
Η υπόθεση των υποκλοπών αποτελεί το μεγαλύτερο σκάνδαλο της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας. Η έκτασή της, τα πρόσωπα που στοχοποιήθηκαν, η χρήση παράνομου κατασκοπευτικού λογισμικού και η ευθεία προσβολή θεμελιωδών δικαιωμάτων επέβαλλαν εξαρχής ταχύτητα, πληρότητα και εξάντληση κάθε διαθέσιμου ανακριτικού μέσου. Η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου απέτυχε να ανταποκριθεί σε αυτή τη θεσμική απαίτηση. Η πορεία της έρευνας σημαδεύτηκε από καθυστερήσεις και σοβαρά ερευνητικά κενά: αφαίρεση της δικογραφίας από τους εισαγγελείς Πρωτοδικών λίγο πριν από την άσκηση διώξεων, μη άσκηση κακουργηματικών διώξεων, σύνταξη κατηγορητηρίου αποκλειστικά για πλημμελήματα με επιστημονικά προβληματική αντιμετώπιση της συρροής των αδικημάτων, προκαταρκτική πραγματογνωμοσύνη από πρόσωπα εκτός επίσημου καταλόγου χωρίς δυνατότητα διορισμού τεχνικών συμβούλων από τα θύματα, μη κλήση των θυμάτων για κατάθεση, μη εξέταση των κινητών συσκευών τους και διαφορετική δικονομική μεταχείριση προσώπων που είχαν καταμηνυθεί. Ακολούθησε η επαναδιαβίβαση της δικογραφίας από το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, χωρίς την ουσιαστική περαιτέρω έρευνα που επέβαλλαν τα νέα δεδομένα.
Στην ίδια αλληλουχία εντάσσεται και η απόκρυψη λόγων εξαίρεσης από εισαγγελικό λειτουργό που χειρίστηκε τη δικογραφία. Η πρόσφατη διάταξη Μπακέλα συμπυκνώνει το πρόβλημα. Η προστασία του υπόπτου από την πιθανή αυτοενοχοποίηση μετατρέπεται σε λόγο αποχής από την έρευνα. Η διάταξη αρνείται την εξέταση συγκεκριμένων στελεχών της Intellexa επειδή ενδέχεται να είναι δράστες και οι καταθέσεις τους δεν θα μπορούσαν, υπό προϋποθέσεις, να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους. Η απαγόρευση αποδεικτικής αξιοποίησης μιας κατάθεσης συγχέεται ασυγχώρητα έτσι με την υποχρέωση διερεύνησης της ίδιας της αξιόποινης πράξης. Η αντίφαση γίνεται εντονότερη επειδή η προηγούμενη εισαγγελική κρίση του κ. Τζαβέλα είχε θεωρήσει ότι για τα ίδια πρόσωπα δεν υπήρχαν στοιχεία που να δικαιολογούν περαιτέρω ποινική διερεύνηση. Τώρα η πιθανότητα εμπλοκής τους προβάλλεται ως λόγος για να μην εξεταστούν. Η ίδια παραδοχή χρησιμοποιείται με αντίθετο πρόσημο, κάθε φορά με το ίδιο αποτέλεσμα: να σταματήσει η έρευνα. Το παράδοξο είναι ακόμη μεγαλύτερο. Εφόσον η Εισαγγελία θεωρεί ότι από την εξέτασή τους θα μπορούσαν να προκύψουν στοιχεία ποινικής εμπλοκής, η δικονομικά συνεπής επιλογή θα ήταν η κλήση τους ως υπόπτων, με πλήρη τήρηση των υπερασπιστικών εγγυήσεων. Αυτό ακριβώς επισημαίνει και η νομική αποτίμηση της διάταξης. Ανάλογη λογική ακολουθείται απέναντι στα νέα αποδεικτικά δεδομένα. Αντί να αποτελέσουν αφετηρία έρευνας, αντιμετωπίζονται σαν να όφειλαν ήδη να περιέχουν την τελική απόδειξη. Ακόμη και δηλώσεις του Tal Dilian για πώληση του Predator σε κρατικές αρχές δεν οδηγούν σε διερεύνηση της βασιμότητάς τους, αλλά σε εισαγγελική ερμηνεία του τι εκείνος εννοούσε.
Το αποτέλεσμα ξεπερνά πλέον τα όρια μιας ανεπαρκούς έρευνας. Διαμορφώνεται μια διαρκής θεσμική επιλογή περιορισμού της διερεύνησης μιας υπόθεσης που τραυμάτισε το κράτος δικαίου. Κάθε νέα ευκαιρία για ουσιαστική έρευνα αντιμετωπίζεται ως λόγος για να επιβεβαιωθεί η προηγούμενη αδράνεια. Έτσι το θεσμικό τραύμα των υποκλοπών παραμένει ανοικτό και η μεγαλύτερη ευθύνη για τη συντήρησή του βαραίνει πλέον την ίδια την Εισαγγελία του Αρείου Πάγου. Η Δικαιοσύνη είχε την ευκαιρία να αποτελέσει μέρος της λύσης. Μέχρι σήμερα, η ανώτατη εισαγγελική αρχή έχει επιλέξει να παραμείνει μέρος του προβλήματος.
Ο Ζαχαρίας Κεσσές είναι νομικός
Δημοσιεύτηκε στα Νέα
