Μια νέα μεγάλη κινητοποίηση κατά της διαφθοράς προετοιμάζεται στις Φιλιππίνες για τη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου, καθώς το σκάνδαλο των αντιπλημμυρικών «έργων-φαντασμάτων» αγγίζει πλέον την κορυφή του πολιτικού συστήματος.
Ο πρώην πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων Martin Romualdez, ξάδελφος του προέδρου Ferdinand Marcos Jr., δήλωσε αθώος ενώπιον του ειδικού δικαστηρίου κατά της διαφθοράς Sandiganbayan. Αντιμετωπίζει κατηγορία λεηλασίας δημόσιου χρήματος —«plunder» κατά τη νομοθεσία της χώρας— για φερόμενες μίζες ύψους 7,4 δισ. πέσος, περίπου 118 εκατ. δολαρίων, που συνδέονται με έργα αντιπλημμυρικής προστασίας.
Ο Romualdez συνελήφθη στις 7 Σεπτεμβρίου ενώ νοσηλευόταν και στη συνέχεια μεταφέρθηκε σε φυλακή της Quezon City. Η απολογία του πραγματοποιήθηκε μέσω τηλεδιάσκεψης, με τον ίδιο να αρνείται τις κατηγορίες και να προαναγγέλλει αίτημα αποφυλάκισης με εγγύηση. Μαζί του κατηγορούνται ακόμη τρία πρόσωπα, μεταξύ των οποίων ο πρώην βουλευτής Zaldy Co, ο οποίος θεωρείται φυγάς. Η υπόθεση έχει ήδη πάρει τον δρόμο της δίκης.
Σχεδόν 10.000 έργα στο μικροσκόπιο
Η δικαστική υπόθεση αποτελεί μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου σκανδάλου. Περίπου 10.000 έργα ελέγχου πλημμυρών, συνολικής αξίας άνω των 545 δισ. πέσος —περίπου 9 δισ. δολάρια—, τα οποία χρηματοδοτήθηκαν από το 2022, έχουν τεθεί υπό έλεγχο.
Πολλά από αυτά φέρεται να ήταν υπερκοστολογημένα ή κακοκατασκευασμένα, ενώ άλλα δεν υλοποιήθηκαν ποτέ, παρότι είχαν πληρωθεί. Πρόκειται για τα αποκαλούμενα «έργα-φαντάσματα»: υποδομές που υπήρχαν στα κρατικά έγγραφα και στους προϋπολογισμούς, αλλά όχι στο έδαφος.
Η υπόθεση προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη οργή επειδή οι Φιλιππίνες βρίσκονται κάθε χρόνο αντιμέτωπες με τυφώνες, κατολισθήσεις και καταστροφικές πλημμύρες. Τα χρήματα που φέρεται να κατέληξαν σε πολιτικά και επιχειρηματικά δίκτυα προορίζονταν για έργα που θα μπορούσαν να σώσουν ανθρώπινες ζωές και περιουσίες.
Περισσότεροι από 15.000 αστυνομικοί στους δρόμους
Οι αρχές προετοιμάζονται για νέες αντικυβερνητικές και αντιδιαφθοράς διαδηλώσεις στις 21 Σεπτεμβρίου. Η αστυνομία της πρωτεύουσας έχει τεθεί σε πλήρη επιφυλακή, ενώ συνολικά 15.746 αστυνομικοί εντάσσονται στον σχεδιασμό ασφαλείας.
Οι δυνάμεις θα αναπτυχθούν σε κομβικά σημεία της Μανίλα, όπως το Mendiola κοντά στο προεδρικό μέγαρο, το Rizal Park, το μνημείο EDSA και τα γραφεία της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Δρόμοι και γέφυρες θα κλείσουν, ενώ η αστυνομία δηλώνει ότι παρακολουθεί το ενδεχόμενο πρόκλησης επεισοδίων, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει εντοπίσει συγκεκριμένη απειλή.
Το κίνημα Bayan και άλλες οργανώσεις έχουν καλέσει σε συγκέντρωση στο Liwasang Bonifacio και πορεία προς το Mendiola, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τη διαφθορά στον φόβο επεισοδίων. Οι αρχές επικαλούνται, από την πλευρά τους, τις συγκρούσεις που σημειώθηκαν στις αντίστοιχες κινητοποιήσεις του 2025. Philippine Star
Η βαριά σκιά της οικογένειας Marcos
Η ημερομηνία της κινητοποίησης έχει ισχυρό ιστορικό συμβολισμό. Στις 21 Σεπτεμβρίου 1972, ο Ferdinand Marcos Sr. υπέγραψε τη Διακήρυξη 1081, επιβάλλοντας στρατιωτικό νόμο σε ολόκληρη τη χώρα.
Ακολούθησαν εννέα χρόνια αυταρχικής διακυβέρνησης, με δεκάδες χιλιάδες αυθαίρετες συλλήψεις, βασανιστήρια, εξαφανίσεις και δολοφονίες αντιφρονούντων. Η στρατιωτική διοίκηση τερματίστηκε τυπικά το 1981, όμως ο Marcos παρέμεινε στην εξουσία μέχρι το 1986, όταν η λαϊκή εξέγερση της People Power τον ανάγκασε να εγκαταλείψει τη χώρα.
Πενήντα τέσσερα χρόνια αργότερα, πρόεδρος είναι ο γιος του, Ferdinand Marcos Jr., ενώ στο επίκεντρο μιας από τις μεγαλύτερες υποθέσεις διαφθοράς βρίσκεται ο ξάδελφός του. Ο σημερινός πρόεδρος καταδίκασε δημόσια το σκάνδαλο και υποστήριξε ότι κανένα μέλος της οικογένειάς του δεν θα προστατευθεί. Ωστόσο, το μέγεθος της υπόθεσης και η εμπλοκή ισχυρών πολιτικών προσώπων έχουν κλονίσει την εμπιστοσύνη στην κυβέρνησή του.
Η νέα κινητοποίηση ενώνει έτσι τρεις διαφορετικές εποχές της πολιτικής ιστορίας των Φιλιππίνων: τη δικτατορία του Marcos, τη δημοκρατική εξέγερση της People Power και τη σημερινή επιστροφή της οικογένειας στην εξουσία.
Το αίτημα, όμως, είναι απολύτως σύγχρονο και συγκεκριμένο: ποιοι έκλεψαν τα χρήματα που προορίζονταν για να προστατεύσουν τους πολίτες από τις πλημμύρες — και θα λογοδοτήσουν πραγματικά;
