Σημαντικά επιβαρυμένο σε σύγκριση με την περσινή περίοδο αναμένεται να είναι το φετινό πασχαλινό τραπέζι για τα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς οι ανατιμήσεις πλήττουν μεθοδικά σχεδόν το σύνολο των βασικών αγαθών που συνθέτουν το εορταστικό μενού.
Η ανάλυση των επίσημων δεδομένων από τις κεντρικές αγορές και τη λιανική πώληση αποκαλύπτει ένα εκρηκτικό κοκτέιλ ακρίβειας, το οποίο συμπιέζει ασφυκτικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό και μετατρέπει το παραδοσιακό γιορτινό γεύμα σε πολυτέλεια.
Η κατάσταση στην αγορά τροφίμων χαρακτηρίζεται από μια έντονη ανοδική δυναμική, την οποία παράγοντες της αγοράς αποδίδουν σε έναν συνδυασμό εξωγενών και διαρθρωτικών πιέσεων. Ως κύριοι μοχλοί των ανατιμήσεων προβάλλονται η συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή, η οποία διαταράσσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες και δημιουργεί κλίμα αβεβαιότητας, καθώς και το υψηλό ενεργειακό κόστος που επιβαρύνει κάθε στάδιο της παραγωγικής διαδικασίας, από το χωράφι και τη στάνη έως το ράφι του σούπερ μάρκετ. Αυτές οι δύο παράμετροι, όπως επισημαίνεται από έμπειρους αναλυτές του κλάδου, τείνουν να λειτουργούν και ως πρόσχημα ή βασική αιτιολόγηση για ένα νέο, παρατεταμένο κύμα αυξήσεων, το οποίο δεν δικαιολογείται πάντα πλήρως από την πραγματική προσφορά και ζήτηση.
Η καρδιά του προβλήματος εντοπίζεται στην αγορά κρέατος, όπου η παραδοσιακή εικόνα της αφθονίας του οβελία δίνει τη θέση της σε έναν προβληματισμό για το αυξημένο κόστος. Σύμφωνα με τα αναλυτικά δελτία τιμών χονδρικής που εκδίδει ο Οργανισμός Κεντρικών Αγορών και Αλιείας, τα εγχώρια αρνιά παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη αναλογική επιβάρυνση. Συγκεκριμένα, η χονδρική τιμή πώλησης εκτοξεύτηκε από τα 9,50 ευρώ το κιλό που ίσχυε την αντίστοιχη περσινή περίοδο, στα 12,00 ευρώ φέτος. Αυτή η διαφορά των 2,5 ευρώ μεταφράζεται σε μια αλματώδη ποσοστιαία αύξηση της τάξης του 26,3%, μια επίδοση που αναμένεται να μετακυλιστεί πολλαπλασιαστικά στη λιανική κατανάλωση. Ανάλογη είναι και η τροχιά που ακολουθούν τα κατσίκια, τα οποία συμπαρασύρονται στο ίδιο ανοδικό ρεύμα, επιβεβαιώνοντας την πίεση που ασκείται στο σύνολο της αιγοπροβατοτροφίας. Εξαίρεση στον κανόνα αποτελεί η κατηγορία των γιδοπρόβατων, όπου παρατηρείται μια οριακή και μάλλον ανεπαίσθητη διόρθωση προς τα κάτω, με την τιμή χονδρικής να υποχωρεί ελάχιστα από τα 6,50 στα 6,40 ευρώ το κιλό, μια μείωση που δεν επαρκεί για να αντισταθμίσει τις γενικευμένες αυξήσεις στα υπόλοιπα είδη.
Η μετάβαση από την τιμή παραγωγού στο ταμείο του καταναλωτή αποτυπώνει με ακόμη πιο έντονο τρόπο το μέγεθος της επιβάρυνσης. Στα ράφια της λιανικής αγοράς, τα αμνοερίφια πωλούνται πλέον σε ένα εύρος που κυμαίνεται από 15 έως 19 ευρώ ανά κιλό, ανάλογα με την περιοχή και την προέλευση του προϊόντος. Ακόμη και τα προϊόντα που εντάχθηκαν στο πλαίσιο του κρατικού μέτρου του «πασχαλινού καλαθιού» των σούπερ μάρκετ, αν και εμφανίζουν μια τεχνητή συγκράτηση, διατίθενται σε σαφώς υψηλότερες τιμές σε σύγκριση με το Πάσχα του 2025, αποδεικνύοντας ότι τα διοικητικά μέτρα δεν μπορούν να αναχαιτίσουν πλήρως τις ισχυρές πληθωριστικές τάσεις. Στα συνοικιακά κρεοπωλεία, η εικόνα είναι ακόμη πιο επιβαρυντική για τον οικογενειακό προϋπολογισμό, καθώς οι τιμές λιανικής παραμένουν παραδοσιακά υψηλότερες, με τη διαφορά σε σχέση με τις μεγάλες αλυσίδες ή τις κεντρικές αγορές να φτάνει σε πολλές περιπτώσεις ακόμη και τα 4 έως 5 ευρώ επιπλέον ανά κιλό.
Οι λόγοι πίσω από αυτή την πρωτοφανή άνοδο στην κτηνοτροφική παραγωγή είναι σύνθετοι και αποκαλύπτουν βαθύτερες διαρθρωτικές αδυναμίες του πρωτογενούς τομέα. Η μειωμένη παραγωγή κρέατος αποτελεί άμεση συνέπεια της σταδιακής εγκατάλειψης της κτηνοτροφικής δραστηριότητας, ενός φαινομένου που επιταχύνεται τα τελευταία χρόνια λόγω της χαμηλής κερδοφορίας και της γήρανσης του αγροτικού πληθυσμού. Το κόστος εκτροφής έχει διογκωθεί υπέρμετρα λόγω της εκτίναξης των τιμών των ζωοτροφών, οι οποίες συνδέονται άμεσα με τις διεθνείς τιμές των σιτηρών και τις ενεργειακές εισροές. Σε αυτό το ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον έρχονται να προστεθούν εξωγενείς κρίσεις, όπως η εμφάνιση ζωονόσων που οδηγούν σε θανατώσεις ζωικού κεφαλαίου και αυστηρούς περιορισμούς στη διακίνηση, η έλλειψη επαρκών και σύγχρονων τοπικών σφαγείων που αυξάνει το μεταφορικό κόστος, καθώς και η αυξημένη εξαγωγική ζήτηση από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που λειτουργεί ανταγωνιστικά ως προς την εγχώρια κατανάλωση, μειώνοντας περαιτέρω την προσφορά για την ελληνική αγορά και μετακυλίοντας το υψηλότερο κόστος απευθείας στον τελικό καταναλωτή.
Πέρα από το κρέας, το φαινόμενο της ακρίβειας επεκτείνεται δυναμικά και στον πάγκο των οπωροκηπευτικών, καθιστώντας ακόμη και τα συνοδευτικά του οβελία και τα φρέσκα υλικά της σαλάτας είδη πολυτελείας. Τα στοιχεία του ΟΚΑΑ καταδεικνύουν ένα ανησυχητικό μοτίβο ανατιμήσεων σε βασικά είδη λαϊκής κατανάλωσης. Στα λαχανικά, συγκρίνοντας τις τιμές με το Πάσχα του 2025, παρατηρείται αύξηση της τάξης του 28,6% στο λάχανο, άνοδος 20% στα κολοκύθια και σημαντική επιβάρυνση 25% στα πράσα. Μικρότερης κλίμακας, αλλά εξίσου αισθητές για τον οικογενειακό προϋπολογισμό, είναι οι ανατιμήσεις που καταγράφονται στα καρότα και τα σκόρδα. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εξέλιξη στην τιμή των πιπεριών, με τις κόκκινες μακριές πιπεριές να παρουσιάζουν αύξηση που αγγίζει το 44%, ενώ στις γλυκές μακριές πιπεριές η ποσοστιαία μεταβολή φτάνει το ιλιγγιώδες 94%, ένα νούμερο που εξηγείται εν μέρει από μια εξαιρετικά χαμηλή βάση σύγκρισης κατά την περσινή περίοδο, αλλά που στην πράξη αποδεικνύεται απαγορευτικό για τον μέσο καταναλωτή. Στην κατηγορία των φρούτων, η ανοδική τάση επιβεβαιώνεται από τις αυξήσεις στα αβοκάντο, τις μπανάνες και σε μικρότερο βαθμό στα πορτοκάλια. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της φετινής ανατίμησης στον χώρο των φρούτων είναι οι φράουλες, οι οποίες σημειώνουν τη μεγαλύτερη ποσοστιαία εκτόξευση της τάξης του 70,6%, με την τιμή λιανικής να εκτοξεύεται από 1,70 ευρώ το κιλό πέρυσι στα 2,90 ευρώ φέτος, μετατρέποντας ένα ανοιξιάτικο και προσιτό φρούτο σε ένα σχετικά ακριβό επιδόρπιο.
Η ακρίβεια δεν θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστο και το γιορτινό έθιμο της ανταλλαγής γλυκών και σοκολατένιων αβγών. Οι τιμές στα παραδοσιακά πασχαλινά τσουρέκια και τα σοκολατένια είδη παραμένουν σταθερά αυξημένες, αντανακλώντας την παγκόσμια άνοδο των τιμών του κακάο, της ζάχαρης και των γαλακτοκομικών προϊόντων. Στα ράφια των σούπερ μάρκετ, η τιμή εκκίνησης για ένα τυποποιημένο τσουρέκι διαμορφώνεται στα περίπου 7 ευρώ ανά κιλό, ενώ η επιλογή ενός φρέσκου τσουρεκιού από έναν παραδοσιακό φούρνο της γειτονιάς συνεπάγεται ένα κόστος που κυμαίνεται πλέον μεταξύ 12 και 15 ευρώ το κιλό. Για όσους προτιμούν την ποιότητα και την αισθητική των προϊόντων ζαχαροπλαστικής, το οικονομικό βάρος γίνεται ακόμη πιο αισθητό, με τις τιμές να κινούνται σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα, δικαιολογούμενες τυπικά από την ανώτερη ποιότητα των πρώτων υλών αλλά και την αναπόφευκτη επιβάρυνση από το υψηλό λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων.
Συνοψίζοντας, το φετινό Πάσχα αναδεικνύεται σε ένα από τα ακριβότερα των τελευταίων ετών, με τους καταναλωτές να καλούνται να διαχειριστούν ένα σύνθετο οικονομικό παζλ, όπου οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις και το ενεργειακό κόστος συμπλέκονται με τις χρόνιες παθογένειες της ελληνικής αγοράς, αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια αισιοδοξίας για μια προσιτή εορταστική περίοδο.
