Κανένα περιθώριο δεν αφήνει ο Άρειος Πάγος για τους πολυισοβίτες προκειμένου να απολυθούν από τις φυλακές πριν από την συμπλήρωση 25 ετων πραγματικής έκτισης. Στο σκεπτικό του δικαστικού συμβουλίου που αναίρεσε το βούλευμα αποφυλάκισης του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου επισημαίνεται ότι για την υφ’ όρον απόλυση καταδίκων που εκτίουν περισσότερες ποινές ισόβιας κάθειρξης απαιτείται πραγματική έκτιση τα 25 έτη
Πατώντας πάνω στο γεγονός ότι με τον νέο Ποινικό Κώδικα «ρυθμίστηκε για πρώτη φορά, ρητά, προς κάλυψη του νομοθετικού κενού, η περίπτωση της υφ’ όρον απόλυσης καταδικασθέντος, που εκτίει περισσότερες ποινές ισόβιας κάθειρξης», ο Άρειος Πάγος υπογραμμίζει πως η αρχή της αναδρομικής εφαρμογής του ευμενέστερου ποινικού νόμου «προϋποθέτει τη σύγκριση μεταξύ περισσότερων διατάξεων νόμων» και όχι μεταξύ νόμου και νομολογίας που αναπτύχθηκε για την κάλυψη κενού του δικαίου.
Με βάση αυτό το σκεπτικό, ο Άρειος Πάγος καταλήγει ότι οι διατάξεις του ισχύοντος Ποινικού Κώδικα εφαρμόζονται και σε καταδίκους για πράξεις που τελέστηκαν πριν από την 1η Ιουλίου 2019.
Το “κενό” στην αιτιολογία του Συμβουλίου Εφετών
Οι αρεοπαγίτες στο σκεπτικό τους κάνουν ειδική αναφορά στην αιτιολογία του βουλεύματος του Συμβουλίου Εφετών Πειραιώς, κρίνοντας ότι αυτό «δεν διέλαβε… την απαιτούμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία» και ότι δεν εκτίθενται με σαφήνεια τα πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν τη συνδρομή των ουσιαστικών προϋποθέσεων για την υφ’ όρον απόλυση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου.
Όπως τονίζουν οι αρεοπαγίτες, το Συμβούλιο Εφετών Πειραιά, περιορίστηκε στην αναφορά στοιχείων, όπως η τήρηση των όρων των έξι τακτικών αδειών που είχε λάβει ο κρατούμενος, η απόκτηση πτυχίου, μεταπτυχιακού και διδακτορικού τίτλου στα μαθηματικά από το Πανεπιστήμιο Paris Diderot VII, καθώς και το γεγονός ότι τα πειθαρχικά παραπτώματα του 2002 και του 2015 είχαν παραγραφεί.
“Εξωτερικά καλή συμπεριφορά” και όχι αληθής διαγωγή
Κατά τον Άρειο Πάγο, τα περιστατικά αυτά «στοιχειοθετούν την έννοια της εξωτερικά καλής συμπεριφοράς και όχι της καλής διαγωγής, με την έννοια της αληθούς θετικής συμπεριφοράς, που πηγάζει από την ενδόμυχη αποδοχή των κανόνων της προσήκουσας εκδηλωτικής συμπεριφοράς».
Μάλιστα, το ανώτατο δικαστήριο αναγνωρίζει ότι η ακαδημαϊκή πορεία του κρατουμένου καταδεικνύει «την προσήλωσή του στο στόχο του να παραμείνει λειτουργικός κατά τον πολυετή εγκλεισμό του και εν γένει στην ανάπτυξη του πνεύματός του».
Υπογραμμίζει, όμως, ότι αυτό «δεν είναι το μοναδικό ζητούμενο» και δεν αποδεικνύει κατ’ ανάγκη την απαιτούμενη ηθική βελτίωση ή ότι οι συγκεκριμένες ενέργειες είχαν επίδραση στον σωφρονισμό του.
Παράλληλα, ο Άρειος Πάγος θεωρεί ελλιπή την αιτιολογία και ως προς την αξιολόγηση δημοσίων παρεμβάσεων του κρατουμένου που έκανε το Συμβούλιο Εφετών Πειραιά και στέλεται ιδιαίτεσα στο ζήτημα της μεταμέλειας.
Όπως επισημαίνεται στο σκεπτικό του δικαστικού συμβουλιου δεν προκύπτει από στοιχείο του βουλεύματος, ότι έχει επέλθει ο ποινικός σωφρονισμός του καταδίκου, «η ειλικρινής μετάνοιά του για τα εγκλήματα που διέπραξε και η αποκοπή του από το εγκληματικό του παρελθόν», ώστε να παρέχονται οι αναγκαίες εγγυήσεις για την ομαλή κοινωνική του επανένταξη. Αντιθέτως, επισημαίνεται ότι το ίδιο το βούλευμα δέχεται πως ο καταδικασμένος «ουδέποτε αποδέχθηκε τις πράξεις του, ούτε εξέφρασε μεταμέλεια», στοιχείο που, κατά τον Άρειο Πάγο, μπορεί να αξιολογηθεί ως ένδειξη μη ολοκληρωμένης ηθικής μεταστροφής.
Γιατί δεν συμπληρώθηκε η τυπική προϋπόθεση των 25 ετών
Επίσης, το ανώτατο δικαστήριο επαναλαμβάνει ότι δεν συνέτρεχε ούτε η τυπική προϋπόθεση για τη χορήγηση υφ’ όρον απόλυσης, καθώς το Συμβούλιο Εφετών εσφαλμένα θεώρησε επαρκή την πραγματική έκτιση 23 ετών. Αντίθετα, σύμφωνα με την ερμηνεία που υιοθετεί ο Άρειος Πάγος, για καταδικασθέντα που εκτίει 17 ποινές ισόβιας κάθειρξης και πρόσκαιρη κάθειρξη 25 ετών «ο απαιτούμενος ελάχιστος χρόνος πραγματικής παραμονής στο σωφρονιστικό κατάστημα… είναι τα 25 έτη». Για τους λόγους αυτούς έγινε δεκτή η αίτηση αναίρεσης του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, αναιρέθηκε το βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Πειραιώς και η υπόθεση παραπέμφθηκε για νέα κρίση σε νέα δικαστική σύνθεση.
