Πρεμιέρα στους κινηματογράφους έκανε η ταινία «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν έχοντας ήδη δημιουργήσει ένα πρωτοφανές ενδιαφέρον, καθώς οι πρώτες προβολές IMAX 70 mm εξαντλήθηκαν μήνες πριν από την κυκλοφορία του φιλμ και οι προπωλήσεις ξεπέρασαν τις 150.000 μέσα σε μόλις ένα εικοσιτετράωρο.
Σημαντικό μέρος της υπερπαραγωγής γυρίστηκε στην Ελλάδα, με τη Μεσσηνία και την Κορινθία να φιλοξενούν σκηνές σε εμβληματικές τοποθεσίες, όπως η Σπηλιά του Νέστορα, η παραλία της Βοϊδοκοιλιάς, το Κάστρο της Μεθώνης, ο Ακροκόρινθος και η περιοχή της Αρχαίας Κορίνθου, αναδεικνύοντας το ελληνικό τοπίο ως βασικό στοιχείο της κινηματογραφικής αφήγησης.
Ο Νόλαν επέλεξε να γυρίσει σκηνές σε αυθεντικές ελληνικές τοποθεσίες, επιδιώκοντας, όπως είχε πει, η ταινία να μοιάζει «σχεδόν σαν ντοκιμαντέρ» και ο θεατής «να βρίσκεται πραγματικά εκεί». Το ίδιο πνεύμα ακολούθησε και ο βραβευμένος με Όσκαρ συνθέτης Λούντβιχ Γιόρανσον, ο οποίος μελέτησε την αρχαία ελληνική μουσική και ενσωμάτωσε στο soundtrack τον αυλό και τη λύρα. Η μουσικολόγος Ρόζα Φραγκοράπτη, που συμμετείχε στις ηχογραφήσεις, εξήγησε ότι «για να μπορέσουμε να παίξουμε τη λύρα με φιλολογικά τεκμηριωμένο τρόπο, έπρεπε να κάνουμε έρευνα ανάμεσα στην εικονογραφία, τις φιλολογικές πηγές και την προσωπική εμπειρία ως μουσικοί».
Εντυπώσεις
Λίγες ώρες πριν από την επίσημη κυκλοφορία της ταινίας, δύο Έλληνες κριτικοί κινηματογράφου, που την παρακολούθησαν σε ειδική προβολή, μοιράστηκαν τις πρώτες τους εντυπώσεις. Ο Γιάννης Ζουμπουλάκης, μιλώντας στο «Secret», χαρακτήρισε την ταινία μία από τις κορυφαίες της χρονιάς. Όπως ανέφερε, «η “Οδύσσεια” του Νόλαν είναι η “Οδύσσεια” του Ομήρου σε εικόνες. Είναι ένα παραμύθι, όπως είναι παραμύθι και η “Οδύσσεια” στο έπος και καμία ταινία δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από αυτήν. Αντιθέτως, έχει να πάρει πολλά».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η συζήτηση που προηγήθηκε της κυκλοφορίας της ταινίας ήταν αβάσιμη. «Όλος αυτός ο θόρυβος που είχε προκληθεί ήταν για να πεταχτεί στον κάλαθο των σκουπιδιών», σημείωσε, προσθέτοντας ότι θεωρεί πως πρόκειται για «μία από τις καλύτερες ταινίες της περιόδου, ίσως της χρονιάς» και εκφράζοντας παράλληλα τη βεβαιότητα ότι «η πλειοψηφία του κόσμου δεν θα απογοητευτεί από την ταινία».
Από τις ερμηνείες ξεχώρισε αυτή του Ματ Ντέιμον, τονίζοντας ότι «ήταν μια τελικά έξυπνη επιλογή για τον ρόλο του Οδυσσέα», καθώς αποδίδει έναν ήρωα του οποίου η σκέψη παραμένει διαρκώς απρόβλεπτη. Όπως εξήγησε, για τον ίδιο η ουσία της ταινίας βρίσκεται στο βαρύ τίμημα του πολέμου και στην ψυχολογική κατάσταση του Οδυσσέα, τον οποίο περιγράφει ως «έναν άνθρωπο με χαμένη ταυτότητα», ο οποίος «νιώθει άδειος μέσα του ακριβώς επειδή τα χάσανε σε αυτόν τον πόλεμο, που στην πραγματικότητα καταλαβαίνει ότι έγινε χωρίς κανέναν απολύτως λόγο».
Το φυσικό πλαίσιο
Αναφερόμενος στις ελληνικές τοποθεσίες, εκτίμησε ότι η Μεσσηνία και η Κόρινθος δεν λειτουργούν τόσο ως πρωταγωνιστές της αφήγησης, αλλά «η φύση και το ελληνικό τοπίο οπωσδήποτε παίζουν σημαντικό ρόλο», καθώς αποτελούν το φυσικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται η ιστορία, ακόμα κι αν τελικά ο θεατής μένει περισσότερο στην ίδια την αφήγηση παρά στις τοποθεσίες. Την ίδια στιγμή, ο επίσης κριτικός κινηματογράφου Ηλίας Φραγκούλης εκτίμησε ότι ο Νόλαν επέλεξε μια διαφορετική προσέγγιση από αυτήν που ίσως περίμενε το κοινό, σημειώνοντας ότι «ο τρόπος που έχει αντιμετωπίσει το ομηρικό έπος απέχει από το στοιχείο της φαντασίας ή ενός μυθολογικού παραμυθιού για όλες τις ηλικίες, απεικονίζοντας τη δράση μάλλον “στεγνά” και ρεαλιστικά». Όπως επισήμανε, «η πιστότητα δεν ήταν το ζητούμενο, καθώς δεν μιλάμε για Ιστορία», ενώ πρόσθεσε ότι αυτό που τον προβλημάτισε ήταν η αστοχία της μυθοπλασίας και η απουσία του μεγέθους του θεάματος που περίμενε.
Οι ερμηνείες που ξεχώρισαν
Αναφερόμενος στις ερμηνείες, μίλησε για την Αν Χάθαγουεϊ, που υποδύθηκε την Πηνελόπη, σημειώνοντας ότι «ήταν αυτή που ξεχώρισα, παρά τις συχνά δραματικές υπερβολές (και το κλάμα της…) στην ερμηνεία του ρόλου», ενώ θετική αναφορά έκανε και στον Ρόμπερτ Πάτινσον ως Αντίνοο, ο οποίος, όπως είπε, «αναδεικνύει πειστικά την ανθρώπινη πανουργία». Σύμφωνα με τον ίδιο, το στοιχείο που θα εκπλήξει περισσότερο το κοινό είναι ότι «όλη η φημολογία που σκανδάλισε πριν διανεμηθεί το φιλμ ήταν… αχρείαστη!», σημειώνοντας ότι η συζήτηση θα έπρεπε να στραφεί σε άλλα ζητήματα και όχι «στο χρώμα του δέρματος της ωραίας Ελένης (η παρουσία της οποίας είναι ελάχιστη στο έργο)».
Τέλος, για τις ελληνικές τοποθεσίες της Μεσσηνίας και της Αρχαίας Κορινθίας επισήμανε ότι «σε έναν Έλληνα θεατή το τοπίο θα είναι αρκετά αναγνωρίσιμο, όμως δεν πρωταγωνιστεί με ουσιαστικό τρόπο στα πλάνα. Δεν λειτουργεί “τουριστικά” (ορθώς). Δίνει ένα ιδιαίτερο χρώμα, που μαρτυρά επακριβώς τον τόπο της ιστορίας. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν λειτουργεί για τις ανάγκες της ταινίας».
