Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται, να προσελκύει επενδύσεις και να αυξάνει τις εξαγωγές της. Τα νέα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν, όμως, ότι πίσω από τη θετική εικόνα του ΑΕΠ παραμένει μια σοβαρή διαρθρωτική αδυναμία: το υψηλό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.
Στο επτάμηνο Ιανουαρίου–Ιουλίου 2026, το έλλειμμα αυξήθηκε κατά περίπου €1,5 δισ. σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025 και διαμορφώθηκε στα €9,3 δισ. Μόνο τον Ιούλιο, το πλεόνασμα του ισοζυγίου περιορίστηκε στα €218,5 εκατ., παρά τη βελτίωση που καταγράφηκε στο συνολικό ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών.
Η εικόνα των εξαγωγών είναι εκ πρώτης όψεως θετική. Σε τρέχουσες τιμές, οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 16,1%, ενώ οι εισαγωγές κατά 5,8%. Σε σταθερές τιμές, όμως, η αύξηση ήταν σαφώς μικρότερη: 4,9% για τις εξαγωγές και 0,6% για τις εισαγωγές. Αυτό δείχνει ότι μέρος της μεγάλης ονομαστικής μεταβολής συνδέεται με τις τιμές και όχι αποκλειστικά με μεγαλύτερο πραγματικό όγκο παραγωγής.
Το εμπορικό και το τουριστικό ισοζύγιο δεν αρκούν, επομένως, για να εξηγήσουν τη συνολική επιδείνωση. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν οι λογαριασμοί πρωτογενών και δευτερογενών εισοδημάτων. Σε αυτές τις κατηγορίες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, πληρωμές τόκων, μερισμάτων και κερδών προς το εξωτερικό, καθώς και μεταβιβάσεις μεταξύ της Ελλάδας και ευρωπαϊκών ή διεθνών φορέων.
Η εξέλιξη αποκαλύπτει ένα βαθύτερο πρόβλημα του παραγωγικού μοντέλου. Η Ελλάδα χρειάζεται ακόμη μεγάλο όγκο εισαγωγών για να στηρίξει την κατανάλωση και τις επενδύσεις της: ενέργεια, μηχανήματα, τεχνολογικό εξοπλισμό, βιομηχανικές πρώτες ύλες και καταναλωτικά προϊόντα. Έτσι, όταν επιταχύνεται η οικονομική δραστηριότητα, αυξάνεται συχνά και η εξάρτηση από εισαγόμενα αγαθά.
Δεν είναι κάθε εξωτερικό έλλειμμα εξίσου ανησυχητικό. Εάν οι εισαγωγές αφορούν παραγωγικό εξοπλισμό που αυξάνει μελλοντικά τις εξαγωγές και την παραγωγικότητα, ένα προσωρινό έλλειμμα μπορεί να είναι διαχειρίσιμο. Εάν, αντίθετα, η διεύρυνσή του προέρχεται κυρίως από κατανάλωση, ενέργεια και χαμηλή εγχώρια παραγωγή, τότε το πρόβλημα γίνεται διαρθρωτικό.
Το ίδιο ισχύει για τη χρηματοδότησή του. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις, ιδιαίτερα όταν κατευθύνονται σε νέα παραγωγική δυναμικότητα, αποτελούν πιο σταθερή πηγή χρηματοδότησης από τις βραχυπρόθεσμες τοποθετήσεις κεφαλαίων. Δεν αρκεί, επομένως, να προσελκύεται χρήμα στην Ελλάδα· έχει σημασία εάν το χρήμα αυτό δημιουργεί εργοστάσια, τεχνολογία, εξαγωγές και θέσεις εργασίας ή απλώς αλλάζει την ιδιοκτησία υφιστάμενων περιουσιακών στοιχείων.
Το έλλειμμα των €9,3 δισ. δεν ακυρώνει τη θετική αναπτυξιακή πορεία. Υπενθυμίζει, όμως, ότι η ποιότητα της ανάπτυξης μετριέται και από το κατά πόσο η χώρα μπορεί να παράγει περισσότερα από όσα εισάγει.
Το πραγματικό οικονομικό στοίχημα της επόμενης περιόδου δεν είναι μόνο να αυξηθεί το ΑΕΠ. Είναι να αυξηθεί η εγχώρια προστιθέμενη αξία, ώστε η ανάπτυξη να μη συνοδεύεται κάθε φορά από μεγαλύτερη εξωτερική εξάρτηση.
