Επαναφορά 13ου μισθού και 13ης σύνταξης, κατάργηση του 13ώρου, προστασία της πρώτης κατοικίας, 120 δόσεις, 40.000 κοινωνικές κατοικίες και μείωση του ενεργειακού κόστους – Η παρουσία Αποστολάκη και Αυλωνίτη και το μήνυμα διεύρυνσης
Με μια ομιλία καθαρά κυβερνητικού χαρακτήρα εμφανίστηκε ο Νίκος Ανδρουλάκης στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, επιχειρώντας να μετατρέψει την κοινωνική δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση σε θετική πρόταση πολιτικής αλλαγής.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεν περιορίστηκε στην κριτική προς τη Νέα Δημοκρατία. Παρουσίασε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα επτά νομοθετικών παρεμβάσεων για το πρώτο εξάμηνο μιας προοδευτικής διακυβέρνησης, με αιχμή την ακρίβεια, την παραγωγική ανασυγκρότηση, τους μισθούς, το ιδιωτικό χρέος, τη στέγη, το κοινωνικό κράτος και την αποκατάσταση της αξιοπιστίας των θεσμών.
Το βασικό πολιτικό μήνυμα ήταν ότι το ΠΑΣΟΚ διεκδικεί πλέον όχι απλώς ισχυρότερο ρόλο στην αντιπολίτευση, αλλά την ευθύνη της διακυβέρνησης. «Τώρα είναι η ώρα των μεγάλων αποφάσεων», υπογράμμισε ο Νίκος Ανδρουλάκης, θέτοντας το δίλημμα ανάμεσα σε μία τρίτη κυβερνητική θητεία της Νέας Δημοκρατίας και σε μια νέα προοδευτική πορεία.
Το πολιτικό δίλημμα: νέα πορεία ή παράταση της στασιμότητας
Ο Νίκος Ανδρουλάκης περιέγραψε δύο διαφορετικούς δρόμους για τη χώρα. Από τη μία, τη συνέχιση μιας πολιτικής που, όπως υποστήριξε, αφήνει τα προβλήματα να διογκώνονται και στη συνέχεια επιχειρεί να περιορίσει τις συνέπειές τους με προσωρινά επιδόματα. Από την άλλη, ένα σχέδιο που παρεμβαίνει στις αιτίες της ακρίβειας, των ανισοτήτων και της παραγωγικής υστέρησης.
Άσκησε ιδιαίτερα σκληρή κριτική στην κυβέρνηση για την προσπάθειά της να ταυτίσει την πολιτική σταθερότητα με την παραμονή της Νέας Δημοκρατίας στην εξουσία. Απέρριψε το δίλημμα «Μητσοτάκης ή χάος» και κατηγόρησε κυβερνητικά στελέχη ότι επιχειρούν να παρουσιάσουν ακόμη και τη δημοκρατική εναλλαγή ως εθνικό κίνδυνο.
Το δίλημμα που έθεσε ήταν ευθύ: αν η χώρα χρειάζεται ακόμη μία τετραετία της ίδιας πολιτικής ή αν η σημερινή περίοδος πρέπει να αποτελέσει «το τελευταίο μίλι της Νέας Δημοκρατίας στην κυβέρνηση».
Οι επτά τομές των πρώτων έξι μηνών
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεσμεύτηκε ότι μια κυβέρνηση του κόμματός του θα καταθέσει μέσα στους πρώτους έξι μήνες επτά εμβληματικά νομοσχέδια:
- Για την αντιμετώπιση της ακρίβειας και την επιβολή κανόνων στην αγορά.
- Για ένα νέο παραγωγικό και αναπτυξιακό πρότυπο.
- Για την εργασία, τους μισθούς και τις συντάξεις.
- Για το ιδιωτικό χρέος και την προστασία της πρώτης κατοικίας.
- Για την προσιτή στέγη, την οικογένεια και το δημογραφικό.
- Για την αναγέννηση της δημόσιας Υγείας και Παιδείας.
- Για ένα κράτος αξιοκρατίας, διαφάνειας και λογοδοσίας.
Με αυτόν τον τρόπο επιχείρησε να παρουσιάσει ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα διακυβέρνησης και όχι έναν κατάλογο γενικών προεκλογικών εξαγγελιών.
Ακρίβεια: έλεγχος των ολιγοπωλίων και μείωση του ενεργειακού κόστους
Στο πρώτο σκέλος του προγράμματος, ο Νίκος Ανδρουλάκης υποστήριξε ότι η ακρίβεια πρέπει να αντιμετωπιστεί στην πηγή της και όχι αποκλειστικά μέσω επιδομάτων.
Πρότεινε τη συγκρότηση μιας νέας, ενισχυμένης Επιτροπής Ανταγωνισμού και Αγοράς, με επαρκές προσωπικό, πόρους και ψηφιακά εργαλεία. Παράλληλα, εξήγγειλε αυστηρότερους ελέγχους στα καρτέλ, στις ενδοομιλικές συναλλαγές των πολυεθνικών, στις παραπλανητικές διαφημίσεις και στις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται επίσης:
- Συνήγορος του Μικρομεσαίου Προμηθευτή και Εμπόρου.
- Μονάδα Χαρτογράφησης της Αγοράς.
- Μηχανισμός έκτακτης φορολόγησης των υπερκερδών των ολιγοπωλίων.
- Στοχευμένη και προσωρινή μείωση του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά.
- Μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα.
Για την ενέργεια έθεσε συγκεκριμένο ποσοτικό στόχο: μείωση της συνολικής τιμής της κιλοβατώρας για τα νοικοκυριά κατά 20% το 2027 και κατά 30% έως το τέλος της τετραετίας.
Η πρόταση συνοδεύεται από ενίσχυση των σταθερών και μακροχρόνιων συμβολαίων, επενδύσεις στα δίκτυα και την αποθήκευση, νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» και προτεραιότητα στις ενεργειακές κοινότητες δήμων, αγροτών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Παραγωγή στην Ελλάδα και αλλαγή του αναπτυξιακού μοντέλου
Η δεύτερη τομή αφορά τη μετάβαση από ένα μοντέλο που στηρίζεται κυρίως στην κατανάλωση και στην αγορά ακινήτων σε μια οικονομία παραγωγής, εξαγωγών, καινοτομίας και σταθερών θέσεων εργασίας.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης ανακοίνωσε νέο Αναπτυξιακό Νόμο με κεντρική προτεραιότητα το σύνθημα «Παράγουμε στην Ελλάδα». Πρότεινε τη δημιουργία ισχυρού Ομίλου Αναπτυξιακής Τράπεζας, με δύο συμπληρωματικούς πυλώνες: την αναβαθμισμένη Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και ένα πραγματικό Ταμείο Εθνικού Πλούτου.
Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξήγγειλε:
- Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος.
- Σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου στο 50%.
- Κατάργηση της τεκμαρτής φορολόγησης.
- Αύξηση του ορίου απαλλαγής από τον ΦΠΑ στις 20.000 ευρώ.
- Ακατάσχετο επαγγελματικό λογαριασμό.
- Φορολογικά κίνητρα για νέες παραγωγικές επενδύσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην αναγέννηση της ελληνικής βιομηχανίας, στην αναβάθμιση των βιομηχανικών περιοχών, στην έρευνα, στον αυτοματισμό και στις εξαγωγές.
Για τον πρωτογενή τομέα πρότεινε Εθνική Τράπεζα Αγροτικής Γης, δωρεάν διάθεση δημόσιας γης σε νέους αγρότες, αφορολόγητο αγροτικό πετρέλαιο στην αντλία, νέο κανονισμό του ΕΛΓΑ και εθνικό σχέδιο διαχείρισης των υδάτινων πόρων.
Παράλληλα, ανακοίνωσε τον τερματισμό της Golden Visa ως εργαλείου αγοράς κατοικιών, με τις άδειες διαμονής να συνδέονται πλέον με πραγματικές παραγωγικές επενδύσεις.
Εργασία: 13ος μισθός, συλλογικές συμβάσεις και κατάργηση του 13ώρου
Ένα από τα ισχυρότερα σημεία της ομιλίας ήταν η πρόταση για ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο εργασίας, μισθών και συντάξεων.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεσμεύτηκε για:
- Σταδιακή επαναφορά του 13ου μισθού στους δημοσίους υπαλλήλους.
- Τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας.
- Πλήρη αποκατάσταση των συλλογικών διαπραγματεύσεων.
- Επαναφορά της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας.
- Καθορισμό του κατώτατου μισθού από τους κοινωνικούς εταίρους.
- Επαναφορά της καθολικής ισχύος των κλαδικών συμβάσεων και της μετενέργειας.
- Κατάργηση του 13ώρου.
- Πιλοτική εφαρμογή τετραήμερης εργασίας, με πλήρεις αποδοχές, σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις και σε θέσεις έντασης διανοίας.
Το μήνυμα ήταν ότι η αύξηση της παραγωγικότητας δεν μπορεί να κατευθύνεται αποκλειστικά στα επιχειρηματικά κέρδη, αλλά πρέπει να επιστρέφει στον εργαζόμενο ως καλύτερος μισθός, ασφαλέστερες συνθήκες και περισσότερος ελεύθερος χρόνος.
Για τους συνταξιούχους ανακοίνωσε σταδιακή επαναφορά της 13ης σύνταξης, νέο ΕΚΑΣ για τους χαμηλοσυνταξιούχους, μείωση κατά 20% της εισφοράς αλληλεγγύης, ξεπάγωμα των επικουρικών και σταδιακή αύξηση των ποσοστών αναπλήρωσης.
Ιδιωτικό χρέος: πρώτη κατοικία, servicers και 120 δόσεις
Στο μέτωπο του ιδιωτικού χρέους, ο Νίκος Ανδρουλάκης επανέφερε στο επίκεντρο την προστασία της κύριας κατοικίας, στα πρότυπα του νόμου 3869/2010.
Το σχέδιο προβλέπει περιορισμούς στη λειτουργία των funds και των servicers, δικαίωμα του συνεργάσιμου δανειολήπτη να εξαγοράζει το δάνειό του με δίκαιους όρους και υποχρεωτική συμμετοχή των πιστωτών στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Περιλαμβάνει ακόμη ρύθμιση έως 120 δόσεις για χρέη προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία, με κούρεμα τόκων και προσαυξήσεων, καθώς και ειδική λύση για τους δανειολήπτες σε ελβετικό φράγκο.
Στέγη και δημογραφικό: 40.000 κοινωνικές κατοικίες
Για το στεγαστικό, το ΠΑΣΟΚ προτείνει την υλοποίηση του σχεδίου GenRent, με στόχο τη δημιουργία 40.000 κοινωνικών κατοικιών μέσω αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας και ανακαίνισης υφιστάμενων κτιρίων.
Προτεραιότητα θα έχουν οι νέοι, τα οικονομικά ευάλωτα νοικοκυριά, αλλά και οι εκπαιδευτικοί, οι γιατροί και άλλοι δημόσιοι λειτουργοί που αδυνατούν να βρουν προσιτή κατοικία στα νησιά και στις τουριστικές περιοχές.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης πρότεινε ακόμη:
- Κίνητρα για να επιστρέψουν κλειστές κατοικίες στη μακροχρόνια μίσθωση.
- Περιορισμό των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε κορεσμένες περιοχές.
- Πλαφόν στις ετήσιες αυξήσεις ενοικίων σε ζώνες στεγαστικής πίεσης.
- Δωρεάν βρεφική και προσχολική αγωγή.
- Μηδενικό ΦΠΑ στα βασικά βρεφικά είδη.
- Ενίσχυση 200 ευρώ τον μήνα για πιστοποιημένες δαπάνες κάθε παιδιού έως τριών ετών, με εισοδηματικά κριτήρια.
- Ειδικό Ταμείο για το Δημογραφικό, χρηματοδοτούμενο από τη φορολόγηση των υπερκερδών.
Δημόσια Υγεία και Παιδεία
Για το ΕΣΥ, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ παρουσίασε ένα σχέδιο ανασυγκρότησης της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας, ενίσχυσης της πρόληψης, μισθολογικής αναβάθμισης του υγειονομικού προσωπικού και αξιοκρατικής επιλογής των διοικήσεων των νοσοκομείων.
Στην Παιδεία δεσμεύτηκε για πραγματικό ολοήμερο δημόσιο σχολείο με ενισχυτική διδασκαλία, σχολική σίτιση, μόνιμους ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς. Πρότεινε επίσης νέο Λύκειο, Εθνικό Απολυτήριο και διαφορετικό σύστημα πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση.
Άσκησε, παράλληλα, κριτική στην κυβερνητική πολιτική για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, υποστηρίζοντας ότι η Νέα Δημοκρατία αναβάθμισε υφιστάμενα κολέγια χωρίς τις αναγκαίες ακαδημαϊκές εγγυήσεις. Η θέση του ΠΑΣΟΚ είναι ότι μόνο μετά τη συνταγματική αναθεώρηση μπορεί να διαμορφωθεί πλαίσιο για πραγματικά μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά ιδρύματα υψηλού επιπέδου.
Θεσμοί, λογοδοσία και ισχυρή Αυτοδιοίκηση
Η έβδομη τομή αφορά τη λειτουργία του κράτους. Ο Νίκος Ανδρουλάκης εξήγγειλε νέο ΑΣΕΠ, ενίσχυση της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης, μείωση των μετακλητών και περιορισμό των απευθείας αναθέσεων.
Πρότεινε προληπτικό έλεγχο των συμβάσεων μεγάλης οικονομικής αξίας από το Ελεγκτικό Συνέδριο, ώστε να εντοπίζονται εγκαίρως φωτογραφικοί όροι, υπερκοστολογήσεις και τεχνητές κατατμήσεις.
Στο πεδίο των θεσμών δεσμεύτηκε για αλλαγή του άρθρου 86 του Συντάγματος, ώστε η ποινική ευθύνη των υπουργών να μην εξαρτάται από την εκάστοτε κοινοβουλευτική πλειοψηφία, καθώς και για νέο τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης.
Για την Αυτοδιοίκηση ανακοίνωσε διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, εφαρμογή της αρχής ότι καμία νέα αρμοδιότητα δεν μεταφέρεται στους δήμους χωρίς τους αντίστοιχους πόρους και το αναγκαίο προσωπικό, αλλά και κατάργηση του νέου αυτοδιοικητικού εκλογικού νόμου.
Η παρουσία Αποστολάκη και Αυλωνίτη
Ξεχωριστή πολιτική σημασία απέκτησε η παρουσία στο Βελλίδειο του πρώην υπουργού και ναυάρχου Ευάγγελου Αποστολάκη, καθώς και του βουλευτή Αλέξανδρου Αυλωνίτη.
Η παρουσία τους ενίσχυσε την εικόνα πολιτικής διεύρυνσης που επιδίωξε να εκπέμψει το ΠΑΣΟΚ. Δεν συνιστά από μόνη της ανακοίνωση ένταξης ή εκλογικής συνεργασίας, αποτελεί όμως σαφές πολιτικό σήμα ότι γύρω από την κυβερνητική πρόταση του κόμματος μπορεί να διαμορφωθεί ένας ευρύτερος χώρος σύγκλισης.
Για τον Νίκο Ανδρουλάκη, η διεύρυνση αυτή φαίνεται να περνά μέσα από την πολιτική αυτονομία του ΠΑΣΟΚ και όχι μέσα από συμφωνίες κορυφής ή επιστροφή σε σχήματα που έχουν ήδη δοκιμαστεί.
Από την αντιπολίτευση στη διεκδίκηση της διακυβέρνησης
Η παρουσία του Νίκου Ανδρουλάκη στη ΔΕΘ σηματοδοτεί μια εμφανή αλλαγή φάσης. Το ΠΑΣΟΚ επιδιώκει να ξεφύγει από τον ρόλο της χρήσιμης αλλά περιορισμένης αντιπολίτευσης και να παρουσιάσει τον εαυτό του ως τη δύναμη που μπορεί να αναλάβει τη διακυβέρνηση.
Η επιτυχία αυτής της προσπάθειας δεν θα κριθεί μόνο από το εύρος των μέτρων. Θα εξαρτηθεί από την αναλυτική κοστολόγησή τους, το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, την αξιοπιστία των προσώπων που θα κληθούν να τα υλοποιήσουν και, κυρίως, από το αν το ΠΑΣΟΚ μπορέσει να μετατρέψει την προγραμματική του υπεροχή σε κοινωνική εμπιστοσύνη και εκλογική δυναμική.
Η ομιλία στη Θεσσαλονίκη, πάντως, έθεσε ένα σαφές πολιτικό όριο: το ΠΑΣΟΚ δεν προσέρχεται στη συζήτηση για την επόμενη ημέρα ως πιθανό συμπλήρωμα της Νέας Δημοκρατίας, αλλά ως διεκδικητής της πολιτικής αλλαγής και μιας νέας προοδευτικής διακυβέρνησης.
