Στις 17 Ιουλίου ο Αντι Μπέρναμ θα γίνει ο 7ος πρωθυπουργός της Βρετανίας μέσα σε 10 χρόνια. Με τις δάφνες μιας εξαιρετικά επιτυχημένης δημαρχίας στο Μάντσεστερ, θα αναλάβει να κρατήσει στη ζωή το Εργατικό Κόμμα και να βγάλει από το τέλμα μια Βρετανία που από το μοιραίο δημοψήφισμα του Brexit το 2016 βουλιάζει όλο και πιο βαθιά στο αδιέξοδο της δημαγωγίας.
Το πείραμα Μπέρναμ έχει σημασία και πέρα από τη Μάγχη. Πρώτα από όλα για την Ευρώπη. Έστω και έξω από την Ένωση, τα επόμενα δυο τρία χρόνια θα δοκιμαστεί κατά πόσο υπάρχει μια βιώσιμη κεντροαριστερή απάντηση στη συρρίκνωση του προοδευτικού χώρου (αλλά και της παραδοσιακής πολιτικής συνολικά).
Αν δηλαδή μπορεί η πιο δημοφιλής εκδοχή της κοινωνικής Αριστεράς να αντέξει ταυτόχρονα στις προκλήσεις της εξουσίας και στην πίεση της εθνικιστικής, λαϊκιστικής Ακροδεξιάς, που έχει ως κορυφαίο εκπρόσωπο τον Φάρατζ. Ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της περίπτωσης Μπέρναμ αφορά ακριβώς το αυτοδιοικητικό παρελθόν του.
Η ανάληψη της ηγεσίας μιας χώρας με διαπιστευτήρια από την τοπική αυτοδιοίκηση δεν είναι κάτι καινούργιο. Την ίδια πορεία έκανε ο Βίλι Μπραντ από το Δυτικό Βερολίνο στην καγκελαρία της Βόννης, ο Ζακ Σιράκ από τον δήμο του Παρισιού στη γαλλική προεδρία, όπως και ο Ερντογάν από τη δημαρχία της Κωνσταντινούπολης στην πρωθυπουργία και την προεδρία της Τουρκίας.
Αντίθετα, στην Ελλάδα ποτέ μια διαδρομή προς την κεντρική εξουσία δεν είχε αφετηρία (ή ενδιάμεσο βήμα) την αυτοδιοίκηση. Η ατζέντα Μπέρναμ στο Μάντσεστερ έχει ενδιαφέρον ευρύτερα για την Κεντροαριστερά που ψάχνει τα πολιτικά της αζιμούθια. Στηρίχτηκε σε τρεις βασικές αρχές. Πρώτον, κρατική ιδιοκτησία σε βασικές λειτουργίες που η ιδιωτικοποίησή τους (από τη Θάτσερ στη δεκαετία του 1980) είχε οδηγήσει σε υποβάθμιση των υπηρεσιών.
Ο δημόσιος έλεγχος είχε πρώτο στόχο τη μείωση των ανισοτήτων και αφορούσε κυρίως τις συγκοινωνίες (με τη δημιουργία ενός ενιαίου, δημοτικά ελεγχόμενου αλλά υπό ιδιωτική διαχείριση συστήματος μεταφορών), το στεγαστικό (παραχώρηση δημοτικών οικοπέδων για οικοδόμηση συγκροτημάτων με προσιτό μίσθωμα) και το ενεργειακό. Δεύτερον, (πολύ) περισσότερη αποκέντρωση, με μεταβίβαση πόρων πεδίων ευθύνης στην τοπική αυτοδιοίκηση. Τρίτον – και εξίσου σημαντικό – την ενθάρρυνση των επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα στην πόλη και αναζήτηση επενδυτών όχι μόνο στη Βρετανία αλλά από τις ΗΠΑ μέχρι την Αυστραλία.
Το Μάντσεστερ άλλαξε όψη στα χρόνια του Μπέρναμ, από το 2017.
Το σημαντικό είναι ότι άλλαξε χωρίς να περιθωριοποιήσει γειτονιές και κοινωνικές (ή εθνοτικές) ομάδες. Η πρόοδος της πόλης αντικατοπτρίστηκε στη βελτίωση της ζωής των κατοίκων της. Το μοντέλο του Μάντσεστερ είναι μια απτή, ρεαλιστική απόδειξη πως υπάρχει ένας δρόμος ανάμεσα στην ιδιωτικοποίηση και τον κρατισμό. Τα κεφάλαια και η διαχείριση ανήκουν στον ιδιωτικό τομέα.
Το γενικό πλαίσιο, ο σχεδιασμός και η τήρηση των κανόνων είναι ευθύνη του δήμου. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, έστω και σε εμβρυϊκή μορφή, υπάρχει ένα πρότυπο και για την ελληνική Κεντροαριστερά. Μια λειτουργική σχέση ανάμεσα στο κρατικό, το δημόσιο και το ιδιωτικό είναι το πολιτικό πρότυπο που μπορεί να της δώσει ζωτικό πεδίο. Η πορεία του Μπέρναμ δείχνει πως η Κεντροαριστερά δεν έχει ξεμείνει εντελώς από ιδέες. Δείχνει επίσης πως πάντοτε χρειάζεται και κάποιος για να τις εκφράσει και να εμπνεύσει.
Του Φοίβου Καρζή, δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα τα Νέα, στο focus
