Η εμφάνιση ανάρτησης για τη «Συμμαχία Ελλήνων» του Ηλία Κασιδιάρη ως ειδοποίηση του X σε χρήστη που δεν ακολουθεί τον λογαριασμό ανοίγει ένα πολύ σοβαρό ζήτημα: μέχρι πού φτάνει η αλγοριθμική προώθηση και από πού αρχίζει η αθέμιτη πολιτική επιρροή;
Η εικόνα είναι ενδεικτική. Στις 06:57 το πρωί, το X εμφανίζει ως push notification στο κινητό μήνυμα του Ηλία Κασιδιάρη για τη «Συμμαχία Ελλήνων». Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τέτοιες ειδοποιήσεις μπορούν να φτάσουν και σε ανθρώπους που δεν έχουν επιλέξει να ακολουθούν τον συγκεκριμένο λογαριασμό.
Αυτό δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη ότι ο Elon Musk ή η διοίκηση του X έδωσαν προσωπική εντολή να προωθηθεί ο Κασιδιάρης. Και αυτή η διάκριση είναι απαραίτητη. Αποτελεί όμως απολύτως θεμιτό λόγο να ζητηθούν εξηγήσεις από την πλατφόρμα για το πώς και γιατί ο αλγόριθμός της μετατρέπει συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο σε ειδοποίηση στην οθόνη ενός πολίτη.
Το ίδιο το X επιβεβαιώνει ότι το σύστημά του επιλέγει περιεχόμενο όχι μόνο από λογαριασμούς που ακολουθεί κάποιος, αλλά και από λεγόμενες “out-of-network sources”: αναρτήσεις δηλαδή λογαριασμών τους οποίους ο χρήστης δεν ακολουθεί. Οι επιλογές αυτές κατατάσσονται αλγοριθμικά με βάση τη δραστηριότητα, τις προτιμήσεις, προηγούμενες αλληλεπιδράσεις και άλλα σήματα.
Από την «πρόταση περιεχομένου» στην πολιτική επιρροή
Άλλο πράγμα είναι να προτείνει μια πλατφόρμα ένα αθλητικό βίντεο, μια μουσική ανάρτηση ή ένα δημοφιλές θέμα και εντελώς διαφορετικό να εισβάλλει στην οθόνη του κινητού με push notification πολιτικό μήνυμα που ο πολίτης δεν ζήτησε.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το δημοκρατικό ζήτημα.
Η «Συμμαχία Ελλήνων» βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο της πολιτικής επικαιρότητας, καθώς ο Κασιδιάρης ανακοίνωσε στις 21 Σεπτεμβρίου ότι συντάσσεται με το συγκεκριμένο κόμμα και άφησε ανοιχτό τον τρόπο ενδεχόμενης συμμετοχής του στις επόμενες εκλογές.
Επομένως, όταν ένα κοινωνικό δίκτυο με τεράστια διεθνή εμβέλεια μεταφέρει αυτού του είδους το περιεχόμενο απευθείας στις ειδοποιήσεις ανθρώπων που δεν επέλεξαν τον αποστολέα, το ερώτημα δεν αφορά απλώς την τεχνολογία. Αφορά τη διαφάνεια της πολιτικής επικοινωνίας και την ισότητα πρόσβασης στον δημόσιο ψηφιακό χώρο.
Υπάρχει μάλιστα ένα επιπλέον στοιχείο που καθιστά απαραίτητη τη διαφάνεια. Τον Ιούλιο του 2026 ο Elon Musk είχε δημοσίως σχολιάσει θετικά παρέμβαση υπέρ του Κασιδιάρη, γράφοντας «This is messed up» σχετικά με την παραμονή του στη φυλακή. Αυτό είναι τεκμηριωμένο δημόσιο γεγονός. Δεν αποδεικνύει όμως ότι ο Musk παρενέβη στον αλγόριθμο ή στη συγκεκριμένη ειδοποίηση — και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως τέτοια απόδειξη.
Το X οφείλει απαντήσεις
Τα ερωτήματα είναι συγκεκριμένα:
- Με ποια ακριβώς κριτήρια μια πολιτική ανάρτηση μετατρέπεται σε push notification για μη ακόλουθο;
- Πόσοι χρήστες στην Ελλάδα έλαβαν τη συγκεκριμένη ειδοποίηση;
- Πρόκειται αποκλειστικά για οργανική αλγοριθμική σύσταση ή υπήρξε οποιαδήποτε μορφή πρόσθετης ενίσχυσης;
- Εφαρμόζονται ειδικές δικλίδες όταν οι συστάσεις αφορούν κόμματα, πολιτικούς και εκλογικό περιεχόμενο;
- Μπορεί ένας ανεξάρτητος ερευνητής ή ευρωπαϊκή αρχή να ελέγξει εκ των υστέρων γιατί το σύστημα πήρε αυτή την απόφαση;
Και τα ερωτήματα αυτά δεν είναι θεωρητικά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη επεκτείνει την έρευνά της για το X εξετάζοντας, μεταξύ άλλων, τη συμμόρφωση της εταιρείας με τις υποχρεώσεις διαχείρισης κινδύνων που συνδέονται με τα recommender systems της πλατφόρμας.
Η Ευρώπη έχει ήδη θεσπίσει κανόνες
Ο Digital Services Act δεν αντιμετωπίζει πλέον τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες ως ουδέτερους «σωλήνες» περιεχομένου. Αναγνωρίζει ότι η αλγοριθμική διάδοση περιεχομένου σε τεράστια κλίμακα μπορεί να δημιουργεί συστημικούς κινδύνους, μεταξύ άλλων για τον δημόσιο διάλογο και τις εκλογικές διαδικασίες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκδώσει ειδικές κατευθυντήριες γραμμές για τις πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες σχετικά με τον περιορισμό συστημικών κινδύνων στις εκλογές, με ιδιαίτερη αναφορά στα συστήματα συστάσεων, στη διαφάνεια και στους ανεξάρτητους ελέγχους.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία.
Κανένας δισεκατομμυριούχος και καμία πλατφόρμα δεν πρέπει να διαθέτει ανεξέλεγκτη δύναμη πάνω στο ποιο πολιτικό μήνυμα θα εμφανίζεται στην οθόνη εκατομμυρίων πολιτών.
Δεν χρειάζεται να αποδειχθεί μια «συνωμοσία» για να υπάρχει πρόβλημα. Το πρόβλημα υπάρχει ήδη όταν μια ιδιωτική πλατφόρμα μπορεί, μέσω ενός αδιαφανούς συστήματος κατάταξης, να πολλαπλασιάζει δραματικά την πολιτική εμβέλεια ενός προσώπου χωρίς ο πολίτης να έχει επιλέξει να το ακολουθεί.
Η απάντηση δεν είναι λογοκρισία. Είναι διαφάνεια, λογοδοσία, δυνατότητα ελέγχου των αλγορίθμων και πραγματική επιλογή του χρήστη.
Γιατί άλλο είναι η ελευθερία κάποιου να δημοσιεύει μια πολιτική άποψη και άλλο η δύναμη μιας παγκόσμιας πλατφόρμας να αποφασίζει ότι αυτή η άποψη αξίζει να χτυπήσει ως ειδοποίηση στο κινητό ανθρώπων που ποτέ δεν ζήτησαν να τη λάβουν.
Η πολιτική επιλογή πρέπει να παραμένει στα χέρια του πολίτη — όχι του αλγορίθμου και ασφαλώς όχι του ιδιοκτήτη του.
ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ
Σχόλια (0)