Το Πρωτοδικείο Αθηνών, με τη σημαντική απόφαση υπ’ αριθμ. 1679/17-12-2025, έδωσε τέλος σε μια χρόνια εργασιακή αδικία, δικαιώνοντας 312 συμβασιούχους του Δήμου Αθηναίων. Αναγνώρισε ότι οι συμβάσεις τους έχουν στην πραγματικότητα χαρακτήρα ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνο, καθώς καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες – ιδίως στον κρίσιμο τομέα της καθαριότητας – και όχι πρόσκαιρες, όπως υποστηριζόταν επίσημα.
Η απόφαση είναι αξιοσημείωτη γιατί:
- Στηρίζεται απευθείας στην Οδηγία 1999/70/ΕΚ, καταρρίπτοντας το αφήγημα του “αντικειμενικού λόγου” για τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου.
- Ακούει τη μαρτυρία της πράξης: δέχεται ότι οι εργαζόμενοι είναι απολύτως αναγκαίοι για τη στοιχειώδη λειτουργία των υπηρεσιών μιας μητρόπολης.
- Εκτιμά τη στάση της δημοτικής αρχής, η οποία τόνισε το πραγματικό πρόβλημα (έλλειψη τακτικού προσωπικού, τεράστιος όγκος απορριμμάτων) χωρίς προσποίηση.
Το κεντρικό πολιτικό παράδοξο
Εδώ προκύπτει η οξεία αντιπαράθεση μεταξύ της δικαστικής και της πολιτικής λογικής:
- Η Δικαιοσύνη αναγνωρίζει ρητά τις πραγματικές και πάγιες ανάγκες των δήμων.
- Το Υπουργείο Εσωτερικών επιμένει στη διατήρηση και αυστηροποίηση της λεγόμενης “διάταξης Βορίδη“.
Αυτή η διάταξη:
1. Αφαιρεί ουσιαστικά από τα αιρετά όργανα των δήμων (Δημοτικά Συμβούλια, Δημάρχους) τον έλεγχο των θεμάτων των συμβασιούχων.
2. Μεταφέρει μονομερώς τη δυνατότητα άσκησης ένδικων μέσων στις νομικές υπηρεσίες, ακόμη και κόντρα σε αποφάσεις των Δημοτικών Συμβουλίων.
3. Εγείρει σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας, καθώς προσβάλλει το θεμέλιο της αυτοδιοίκησης και μετατρέπει τους δήμους σε εκτελεστές κεντρικών αποφάσεων που συχνά διαψεύδονται από την κοινωνική και υπηρεσιακή πραγματικότητα.
Η διαφορετική επιλογή του Δήμου Αθηναίων: ευθύνη και κοινωνική συνοχή
Σε πλήρη αντίθεση με αυτή τη λογική, ο Δήμος Αθηναίων επέλεξε τη θεσμική ευθύνη και την εργασιακή σταθερότητα:
- Δεν άσκησε ένδικα μέσα σε αντίστοιχες αποφάσεις για 318 ακόμη συμβασιούχους.
- Αποδέχτηκε τις δικαστικές αποφάσεις, αξιοποιώντας και την εμπειρογνωμοσύνη ειδικών.
- Ο Δήμαρχος Χάρης Δούκας δεσμεύτηκε ότι η ίδια στάση θα τηρηθεί και στο μέλλον για όσους καλύπτουν πάγιες ανάγκες.
Αυτή η στάση είναι μια σαφής πολιτική επιλογή: υπέρ της ασφάλειας των εργαζομένων, της κοινωνικής συνοχής και της εύρυθμης λειτουργίας της πόλης. Δείχνει ότι μπορεί να υπάρξει μια διακυβέρνηση που λαμβάνει υπόψη της τόσο τις δικαστικές αποφάσεις όσο και την καθημερινή πραγματικότητα των υπηρεσιών που συντηρούν την πόλη ζωντανή και υγιή.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι ίδιοι οι εργαζόμενοι προχώρησαν σε δημόσια δήλωση ευχαριστιών προς το Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας, τον δήμαρχο Χάρη Δούκα και την τότε αντιδήμαρχο Καθαριότητας Ρωξάνη Μπεή:
“Δημόσια δήλωση ευχαριστιών προς το Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας, από τους συμβασιούχους
Σε μια συγκινητική και ενωτική πρωτοβουλία, οι 318 συμβασιούχοι εργαζόμενοι στη Διεύθυνση Καθαριότητας του Δήμου Αθηναίων προχώρησαν σε δημόσια δήλωση ευχαριστιών προς το Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας, αναγνωρίζοντας την έμπρακτη στήριξή του στον νομικό τους αγώνα για παραμονή στην εργασία.
Οι εργαζόμενοι, οι οποίοι καλύπτουν επί σειρά μηνών ανάγκες ζωτικής σημασίας για την καθημερινή λειτουργία της πόλης, εκφράζουν ιδιαίτερη ευγνωμοσύνη προς τον Δήμαρχο Αθηναίων, κ. Χάρη Δούκα, για την πρωτοβουλία του να εισαγάγει το ζήτημα στο Συμβούλιο, καθώς και για τη σαφή και τεκμηριωμένη στήριξή του στο αίτημά τους.
Θερμές ευχαριστίες απευθύνονται επίσης στην Αντιδήμαρχο Καθαριότητας, κ. Ρωξάνη Μπεή, για την ουσιαστική της συμβολή, τη διαρκή υποστήριξη και τη σταθερή της παρουσία στο πλευρό των εργαζομένων καθ’ όλη τη διάρκεια της προσπάθειάς τους.
«Δεσμευόμαστε να συνεχίσουμε να υπηρετούμε με αφοσίωση και επαγγελματισμό τον κρίσιμο τομέα της καθαριότητας, με μοναδικό μας στόχο την εξυπηρέτηση των πολιτών και τη διατήρηση μιας καθαρής και ανθρώπινης πόλης», αναφέρουν χαρακτηριστικά στη δήλωσή τους.
Η στάση του Δήμου Αθηναίων και των πολιτικών του εκπροσώπων αναγνωρίζεται από τους εργαζομένους ως υπόδειγμα κοινωνικής ευθύνης και στήριξης της εργασίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σταθερές θέσεις απασχόλησης στον δημόσιο τομέα κρίνονται πιο απαραίτητες από ποτέ για την εύρυθμη λειτουργία των βασικών υπηρεσιών.”
Σε μια περίοδο όπου η επισφαλής εργασία τείνει να κανονικοποιηθεί και η Τοπική Αυτοδιοίκηση αντιμετωπίζεται από την κυβέρνηση περισσότερο ως λογιστικό μέγεθος παρά ως ζωντανός θεσμός, η υπόθεση των συμβασιούχων του Δήμου Αθηναίων λειτουργεί ως πολιτικός καθρέφτης. Από τη μία, μια δημοτική αρχή που αναλαμβάνει κόστος και στέκεται δίπλα στους εργαζόμενους. Από την άλλη, ένα Υπουργείο που επιμένει σε ρυθμίσεις αποκομμένες από την πραγματικότητα των πόλεων και των ανθρώπων τους.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι νομικό. Είναι βαθιά πολιτικό και θεσμικό. Και αφορά το αν η Τοπική Αυτοδιοίκηση θα συνεχίσει να λειτουργεί με ευθύνη και δημοκρατική νομιμοποίηση ή αν θα μετατραπεί οριστικά σε διοικητικό παράρτημα αποφάσεων που λαμβάνονται ερήμην της κοινωνίας.
