«Η προστασία των δικαιωμάτων είναι αναπόσπαστο κομμάτι της συνταγματικής ύλης. Ας αντιληφθούμε ότι πρέπει να προστατεύσουμε και δημόσια αγαθά, όπως είναι το περιβάλλον, και τις κοινωνικές ομάδες και, βέβαια, τις γυναίκες που πραγματικά δέχονται τη μεγαλύτερη πίεση αυτή τη στιγμή», υπογράμμισε ο ειδικός αγορητής του ΠΑΣΟΚ Παναγιώτης Δουδωνής, μιλώντας στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος.
Όπως ανέφερε, «η λογική του Συντάγματος δεν είναι να νομοθετεί με τη λογική των επόμενων εκλογών – ίσα ίσα, η λογική του Συντάγματος είναι να ‘κλειδώνει’ τις επιλογές που θεωρούμε ότι είναι ταυτοτικές για το κράτος και τις αξίες μας» και προειδοποίησε ότι «πρέπει πραγματικά να πάρουμε πολύ σοβαρά το ζήτημα των συνταγματικών δικαιωμάτων, και γιατί υπάρχουν κίνδυνοι εκεί, και γιατί υπάρχουν πολιτικές επιλογές εκεί που, αν γίνουν ποτέ πλειοψηφικές ή αν κάποια πλειοψηφία τις ακούσει, θα έχουμε μια επικίνδυνη πορεία».
Ο Παναγιώτης Δουδωνής επισήμανε ότι «σε επίπεδο δικαιωμάτων, το Σύνταγμα πρέπει να εκσυγχρονιστεί. Πρέπει να εκσυγχρονιστεί τόσο σε σχέση με τα ζητήματα του περιβάλλοντος όσο και σε σχέση με την προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών, αλλά και όλες τις σύγχρονες προκλήσεις. Γιατί πράγματι το Σύνταγμα λειτούργησε καλά σε αυτό το επίπεδο, όμως υπάρχουν ζητήματα που έχουν ανοίξει, ζητήματα που οφείλονται είτε σε μία οπισθοδρόμηση της νομολογίας σε κράτη της αλλοδαπής – παραδείγματος χάριν, η οπισθοδρόμηση, η θλιβερή οπισθοδρόμηση της νομολογίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ σε σχέση με το ζήτημα των αμβλώσεων – είτε σε ζητήματα ανόδου ακραίων πολιτικών δυνάμεων, οι οποίες αμφισβητούν ακόμη και τα αυτονόητα, παραδείγματος χάρη το δικαίωμα στην άμβλωση», όπως ανέφερε.
Όπως έπραξε από την πρώτη ημέρα των εργασιών της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος, τόνισε ο κ. Δουδωνής, «έτσι και σήμερα, το ΠΑΣΟΚ κατέθεσε αναλυτικά και συγκεκριμένα την πρότασή του για το πώς πρέπει να αναθεωρηθούν τρία άρθρα του Συντάγματος, το άρθρο 17 (προστασίας ιδιοκτησίας-απαλλοτρίωση), το άρθρο 21 (προστασία οικογένειας) και το άρθρο 24 (προστασία περιβάλλοντος).
Άρθρο 17 (ιδιοκτησία)
Το ΠΑΣΟΚ προτείνει ρητή συνταγματική πρόβλεψη για την υποχρέωση του κράτους να μεριμνά για την προστασία των παραμεθόριων και ευαίσθητων περιοχών της χώρας, στο πλαίσιο της αναθεώρησης του άρθρου 17 του Συντάγματος. Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ προτείνει να δοθεί από το Σύνταγμα νομοθετική εξουσιοδότηση για τη θέσπιση ειδικών περιορισμών και όρων στην άμεση ή έμμεση κτήση και μεταβίβαση δικαιωμάτων στις περιοχές αυτές, καθώς και σχετικών μηχανισμών ελέγχου ή απαγόρευσης συναλλαγών για λόγους εθνικής ασφάλειας.
Στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, ο Παναγιώτης Δουδωνής πρότεινε να προστεθεί παράγραφος στο άρθρο 17, η οποία θα ορίζει ότι «το Κράτος μεριμνά για την προστασία των παραμεθόριων και ευαίσθητων περιοχών της χώρας. Νόμος μπορεί να θέτει ειδικούς περιορισμούς ή όρους στην άμεση ή έμμεση κτήση και μεταβίβαση δικαιωμάτων σε ακίνητα στις περιοχές αυτές, καθώς και να θεσπίζει μηχανισμούς ελέγχου ή απαγόρευσης συναλλαγών που δύνανται να θέσουν σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια».
Άρθρο 21 (προστασία οικογένειας)
Στο πλαίσιο της αναθεώρησης του άρθρου 21 του Συντάγματος, το ΠΑΣΟΚ προτείνει ρητή συνταγματική πρόβλεψη ότι η γονεϊκότητα τίθεται υπό την προστασία του κράτους. Προτείνει επίσης να κατοχυρωθεί το Εθνικό Σύστημα Υγείας ως συνταγματικός θεσμός, να θεσπιστεί υποχρέωση του κράτους να διασφαλίζει την αναπαραγωγική υγεία όλων των πολιτών, υποχρέωση του κράτους να μεριμνά για την διασφάλιση της πρόσβασης των πολιτών σε επαρκή και προσιτή κατοικία, ιδίως μέσω της ανάπτυξης προγραμμάτων κοινωνικής κατοικίας, και να εισαχθεί στο άρθρο νομοθετική εξουσιοδότηση σχετικά με τη δυνατότητα ειδικών παρεμβάσεων στην αγορά ακινήτων και μισθώσεων σε περιόδους στεγαστικής κρίσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει τη ΠΑΣΟΚ και στη συνταγματική διασφάλιση της αναπαραγωγικής αυτονομίας της γυναίκας, στο πλαίσιο της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της προσωπικής ελευθερίας και της ιδιωτικής ζωής.
«Προτείνουμε να προστεθεί η λέξη ‘γονεϊκότητα’, ούτως ώστε να καλύπτεται και η ιδιότητα του γονέα εν γένει. Νομίζουμε ότι είναι κρίσιμο για την πληρότητα του όρου. Βέβαια, και η μητρότητα και η γονεϊκότητα, η καθεμία κατά τα ιδιαίτερά της χαρακτηριστικά – δεν αφαιρεί κάτι από τη μητρότητα η προσθήκη επιπλέον της γονεϊκότητας», σημείωσε ο Παναγιώτης Δουδωνής.
Για το ΕΣΥ
Αναφορικά με τη συνταγματική κατοχύρωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας, ο γενικός εισηγητής του ΠΑΣΟΚ εξήγησε ότι το κόμμα του προτείνει ρητή συνταγματική αναφορά πως «το κράτος έχει την ευθύνη για την παροχή υπηρεσιών υγείας στο σύνολο των πολιτών. Οι υπηρεσίες υγείας παρέχονται ισότιμα σε κάθε πολίτη, ανεξάρτητα από την οικονομική, κοινωνική και επαγγελματική του κατάσταση, μέσα από ενιαίο και αποκεντρωμένο Εθνικό Σύστημα Υγείας, που οργανώνεται όπως νόμος ορίζει. Το κράτος διασφαλίζει την αναπαραγωγική υγεία των πολιτών» και «το κράτος διασφαλίζει την αυτονομία της γυναίκας αναφορικά με τη διακοπή της κύησης».
Για την αυτονομία της γυναίκας στη διακοπή της κύησης, ο κ. Δουδωνής είπε ότι είναι μια πρόταση που «μας βάζει και στην πρωτοπορία μαζί με το γαλλικό Σύνταγμα». «Δεν αμφισβητούμε ότι το θέμα έχει κλείσει νομοθετικά», εξήγησε, αλλά τόνισε πως «βλέποντας μια κοινωνία, μια πολιτική τάξη και πολιτικές δυνάμεις οι οποίες έχουν αρχίσει να αμφισβητούν ακόμα και τα αυτονόητα, είναι κρίσιμο – και σας καλώ στην επόμενη Αναθεωρητική Βουλή να έχουμε την πλειοψηφία που είχε η Γαλλία στο θέμα αυτό, δηλαδή μια ευρεία, ευρύτατη υπερπλειοψηφία – να κατοχυρώσουμε και συνταγματικά το δικαίωμα της γυναίκας στην άμβλωση», τόνισε χαρακτηριστικά.
Σε σχέση με το στεγαστικό ζήτημα και την πρόταση του ΠΑΣΟΚ στο πλαίσιο του άρθρου 21, ο κ. Δουδωνής σημείωσε: «Φέρνουμε το δικαίωμα στην κατοικία. Προβλέπουμε τη δυνατότητα των προγραμμάτων κοινωνικής κατοικίας και ανταποκρινόμαστε σε ένα μεγάλο κοινωνικό ζήτημα που είναι το κόστος της στέγασης, θέτοντας το συνταγματικό θεμέλιο για να έρθει να παρέμβει ο κοινός νομοθέτης. Είναι κρίσιμο. Γνωρίζουμε ότι το μεγαλύτερο ανελαστικό κόστος είναι το κόστος στέγασης. Γνωρίζουμε το πρόβλημα που έχει η χώρα σε σχέση με το κόστος στέγασης ως ποσοστό του συνολικού κόστους ζωής και εκτιμούμε ότι είναι η στιγμή να παρέμβουμε και συνταγματικά στο θέμα αυτό».
Άρθρο 24 (προστασία περιβάλλοντος)
Η θέση του ΠΑΣΟΚ για το άρθρο 24 του Συντάγματος είναι ότι πρέπει να υπάρξει ρητή συνταγματική πρόβλεψη για την υποχρέωση του κράτους να λαμβάνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος, για τη διασφάλιση της αρχής της διαγενεακής δικαιοσύνης και την υποχρέωση του κράτους να διασφαλίζει καθολικά και ισότιμα την πρόσβαση στην ενέργεια, την ενεργειακή επάρκεια και τη δίκαιη ενεργειακή μετάβαση.
Προτείνει επίσης να προβλεφθεί στον Καταστατικό Χάρτη ότι η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί, εκτός από δικαίωμα, και καθήκον των πολιτών. Η πρόταση, που παρουσιάστηκε στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος από τον Παναγιώτη Δουδωνή περιλαμβάνει και ρητή συνταγματική αναφορά στην υποχρέωση του κράτους να διασφαλίζει την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων, καθώς και την αδιάλειπτη, καθολική και ισότιμη πρόσβαση σε υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης υψηλής ποιότητας.
Το ΠΑΣΟΚ προτείνει προσθήκη στο άρθρο 24, σύμφωνα με την οποία «το κράτος μεριμνά για την πρόληψη και αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και την ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών σε επαρκείς, ασφαλείς και προσιτές υπηρεσίες ενέργειας. Το κράτος υποχρεούται να διασφαλίζει την ενεργειακή επάρκεια και να λαμβάνει μέτρα για τη δίκαιη ενεργειακή μετάβαση κατά τρόπο συμβατό με την προστασία του περιβάλλοντος, των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων και της κοινωνικής συνοχής. Το κράτος διασφαλίζει την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων ως δημόσιου αγαθού ζωτικής σημασίας και την αδιάλειπτη, καθολική και ισότιμη πρόσβαση σε υπηρεσίες ύδρευσης υψηλής ποιότητας». Προτείνει επίσης προσθήκη σύμφωνα, με την οποία «η προστασία των ακτών ως δημοσίου αγαθού είναι υποχρέωση του κράτους».
