Θυμίζει έντονα το καλοκαίρι του 2022. Τότε που τα νοικοκυριά λύγιζαν κάτω από το βάρος των υγρών καυσίμων.
Πλέον η απροστάτευτη κοινωνία εισέρχεται σε νέα τροχιά ενεργειακής ασφυξίας. Η αμόλυβδη ξεπέρασε τα 2,11 ευρώ ανα λίτρο επιστρέφοντας ουσιαστικά στα επίπεδα πανικού του καλοκαιριού του 2022
Παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν ότι οι αυξήσεις δεν έχουν «πιάσει ταβάνι». Η νέα εκτίναξη των τιμών έρχεται σε μια περιόδο κατά την οποία τα Ελληνικά Νοικοκυριά έχουν ήδη εξαντληθεί από τεσερράμησι (ας μη ξεχνάμε ότι από το καλοκαίρι του 2021 τρέχει με σπασμένα φρένα η αισχροκέρδια) συνεχόμενα χρόνια ακρίβειας, στεγαστικής πίεσης και συρρίκνωσης της πραγματικής αγροραστικής δύναμης.
Εκρηκτικό μείγμα
Διαμορφώνεται λοιπόν ένα εκρκηκτικό μείγμα για την οικονομία με το ενεργειακό κόστος να απειλεί να πυροδοτήσει νέο πληθωριστικό κύκλο. Η διεθνής τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε τα 110 δολάρια ανα βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο περίπου 4% μέσα σε μια εβδομάδα. ΗΠΑ και Ισραήλ, τουλάχιστον σε επίπεδο δηλώσεων ετοιμάζονται να εισέλθουν εκ νέου σε πολεμικές αντιπαραθέσεις με το Ιράν.
4% ανέβηκε περίπου η διεθνής τιμή του πετρελαίου μέσα σε μια εβδομάδα ξεπερνώντας τα 110$ το βαρέλι
Οι αγορές φοβούνται ότι η ένταση στη Μέση Ανατολή και κυρίως ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να περιορίσουν δραματικά τη διεθνή προσφορά πετρελαίου.
Για την Ελλάδα όμως το πρόβλημα είναι πολύ βαθύτερο και δεν εντάσσεται στο πλαίσιο μιας προσωρινής διεθνούς αναταραχής. Η Ελληνική Οικονομία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από εισαγόμενη ενέργεια και από οδικές μεταφορές, κάτι που σημαίνει ότι κάθε διεθνής αύξηση περνά σχεδόν αυτόματα στην τσέπη των πολιτών και στο κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων. Ήδη η χονδρική τιμή της αμόλυβδης στα διλυστήρια κινείται κοντά στο 1,60€ ανα λίτρο χωρίς ΦΠΑ ενώ το πετρέλαιο κίνησης βρίσκεται κοντά στο 1,30€
Μέσα σε μια εβδομάδα οι τιμές αυξήθηκαν κατά 5 με 6 λεπτά ανά λίτρο χωρίς φόρους, εξέλιξη που μεταφράζεται σε τελική επιβάρυνση 7 λεπτά στην αντλία.
Παράγοντες της αγοράς θεωρούν σχεδόν βέβαιο ότι επισκέπτεται νέο κύμα ακρίβειας της τάξης του 1 έως 1,5 λεπτό το λίτρο μέσα στις επόμενες ημέρες.
Αν επιβεβαιωθεί το σενάριο περαιτέρω ανόδου του πετρελαίου προς τα 130 ή ακόμη και τα 150$ ανα βαρέλι, σε περίπτωση κλιμάκωσης στα Στενά του Ορμούζ τότε η αμόλυβδη στην Ελλάδα μπορεί να κινηθεί ακόμη και στα 2,5 με 2,70€ το λίτρο.
Αλυσίδωτες επιπτώσεις
Ποιες οι πρακτικές συνέπειες αυτού του δυστοπικού σεναρίου; Ένα μέσο νοικοκυριό με δυο αυτοκίνητα μπορεί να επιβαρυνθεί κατά 150 με 200 ευρώ επιπλέον κάθε μήνα μόνο από τα καύσιμα. Ταυτόχρονα το αυξημένο ενεργειακό κόστος πλήττει τις εταιρείες της logistics και τις μεταφορές και τελικά σε ολόκληρη την αγορά.
Οι μεταφορικές εταιρείες βλέποντας το λειτουργικό τους κόστος να αυξάνεται έως και 20%, ετοιμάζουν ανατιμήσεις, συμπεριλαμβανομένων αυτών στο κόστος των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων.
4-5% ο πληθωρισμός και αναμένονται μεγάλες ανατιμήσεις που θα οδηγήσουν σε διάβρωση της αγοραστικής δύναμης
Η επόμενη επίπτωση είναι η δημιουργία ενός νέου πληθωριστικού δέλτα στον πληθωρισμό, όπου οι αυξήσεις στα καύσιμα μετακυλίονται στις τιμές των καταναλωτικών. Τρόφιμα, εισιτήρια, ξενοδοχειακά εισιτήρια, μεταφορικά, υπηρεσίες και λιανεμπόριο αναμένεται να δεχτούν νέες πιέσεις.
Οι ευθύνες του Μητσοτάκη
Αλλά αυτά σε μια χώρα όπου οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν σαφώς χαμηλότεροι από τους ευρωπαϊκούς, η αγοραστική δύναμη έχει ήδη υποστεί τέτοια διάβρωση που την κατατάσσει στη χειρότερη θέση, που πλέον κατατάσσεται ως η φτωχότερη μαζί με τη Βουλγαρία ευρωπαϊκή χώρα.
Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με τις συνέπειες μιας πολιτικής που στηρίχθηκε υπερβολικά στην επικοινωνία των «ισχυρών ρυθμών ανάπτυξης», χωρίς να αντιμετωπίσει τις βαθιές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας.
Παρά τα υπερκέρδη που καταγράφηκαν στον αγορά ενέργειας τα προηγούμενα χρόνια, δεν δημιουργήθηκε ουσιαστικός μηχανισμός προστασίας της αγοράς από ακραίες διακυμάνσεις.
Οι παροχές περιορίστηκαν κυρίως σε προσωρινές επιδοτήσεις που επιβάρυναν τα δημόσια οικονομικά χωρίς να λύνουν το πρόβλημα.
Σήμερα το κυβερνητικό επιτελείο βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Αν προχωρήσει σε νέες επιδοτήσεις καυσίμων, το δημοσιονομικό κόστος μπορεί να εκτοξευτεί σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. Αν δεν παρέμβει, η κοινωνική πίεση θα αυξηθεί δραματικά.
Το ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι η κρίση έρχεται σε μια περίοδο υψηλών επιτοκίων και ακριβού κρατικού δανεισμού.
Σε αντίθεση με το 2020 ή το 2021, η Ελλάδα δεν διαθέτει πλέον το περιβάλλον φθηνού χρήματος που επέτρεπε μεγάλες δημοσιονομικές παρεμβάσεις χωρίς άμεσο κόστος.
Ανάπτυξη στο Μηδέν
Οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη είναι πλέον ορατοί. Ιστορικά, κάθε αύξηση κατά 10 δολάρια στην τιμή του πετρελαίου αφαιρεί έως και 0,4% από το ελληνικό ΑΕΠ.
0,4% αφαιρεί από το Ελληνικό ΑΕΠ κάθε αύξηση 10$ στην τιμή του πετρελαίου
Εάν η κρίση παραταθεί, η ανάπτυξη μπορεί να υποχωρήσει στα επίπεδα του μηδενός, ενώ το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών και οι πληθωριστικές πιέσεις θα επιδεινωθούν εκ νέου.
Η ελληνική οικονομία είναι ακόμη μια φορά γυμνή απέναντι σε διεθνείς ενεργειακές κρίσεις. Και η κυβέρνηση καλείται να εξηγήσει γιατί, ύστερα από έξι χρόνια διακυβέρνησης, η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται τόσο εκτεθειμένη σε κάθε διεθνές σοκ, με το κόστος να μεταφέρεται σχεδόν αυτούσιο στα νοικοκυριά και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενώ ο πακτωλός χρήματος από το Ταμείο Ανάκαμψης βρίσκεται στα χέρια των ολίγων.
Με πληροφορίες από την εφημερίδα Documento
