Νέο γύρο προσδοκιών αλλά και αβεβαιότητας προκαλούν οι αντικρουόμενες δηλώσεις από Ουάσιγκτον και Τεχεράνη σχετικά με τη συμφωνία που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση για την αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε μέσω ανάρτησής του ότι το κείμενο της συμφωνίας με το Ιράν αναμένεται να υπογραφεί την Κυριακή, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για μια συμφωνία που αποκλείει οριστικά την απόκτηση πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη και ανοίγει τον δρόμο για την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Ωστόσο, η ιρανική πλευρά εμφανίζεται πολύ πιο επιφυλακτική. Αξιωματούχοι που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις υποστηρίζουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ανοιχτά ζητήματα και ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη η τελική απόφαση για την υπογραφή του κειμένου. Μάλιστα, ιρανικά μέσα ενημέρωσης που διατηρούν στενούς δεσμούς με το καθεστώς διαψεύδουν κατηγορηματικά ότι θα υπάρξει συμφωνία μέσα στις επόμενες ώρες.
Ηλεκτρονική υπογραφή και παράταση της εκεχειρίας
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν από αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, το προσχέδιο προβλέπει την εξ αποστάσεως υπογραφή ενός μνημονίου κατανόησης, το οποίο θα επεκτείνει την υφιστάμενη εκεχειρία για ακόμη 60 ημέρες.
Το ίδιο πλαίσιο φέρεται να περιλαμβάνει την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, την επανέναρξη των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τη δημιουργία συνθηκών για περαιτέρω διπλωματικές διαπραγματεύσεις.
Η Τεχεράνη είχε ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να προηγηθεί ηλεκτρονική επικύρωση του κειμένου και να ακολουθήσει σε μεταγενέστερο χρόνο η επίσημη υπογραφή, γεγονός που συνέβαλε στη σύγχυση γύρω από το χρονοδιάγραμμα.
Διαφορετική εικόνα από το Ιράν
Παρά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, το πρακτορείο Fars, το οποίο θεωρείται προσκείμενο στους Φρουρούς της Επανάστασης, μετέδωσε ότι οι συνομιλίες δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί και πως δεν υπάρχει προγραμματισμένη υπογραφή για την Κυριακή.
Στο ίδιο δημοσίευμα διατυπώνεται η εκτίμηση ότι η επιμονή του Τραμπ να ανακοινώνει συγκεκριμένη ημερομηνία ενδέχεται να συνδέεται και με συμβολικούς λόγους, καθώς συμπίπτει με τα γενέθλιά του.
Επίθεση Τραμπ στη συμφωνία Ομπάμα
Στην ανάρτησή του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ εξαπέλυσε νέα επίθεση κατά της πυρηνικής συμφωνίας που είχε υπογραφεί επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα, υποστηρίζοντας ότι εκείνη η συμφωνία άφηνε ανοιχτό τον δρόμο στο Ιράν για την ανάπτυξη πυρηνικών δυνατοτήτων.
Αντίθετα, όπως ισχυρίστηκε, η νέα συμφωνία δημιουργεί ένα «αδιαπέραστο φράγμα» απέναντι σε οποιαδήποτε προσπάθεια της Τεχεράνης να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι δεν πρόκειται να δοθούν άμεσα χρηματικά ποσά στο Ιράν, απορρίπτοντας τα σενάρια περί μεταφοράς δισεκατομμυρίων δολαρίων στην ιρανική κυβέρνηση, όπως – κατά τον ίδιο – είχε συμβεί στο παρελθόν.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο
Κεντρικό στοιχείο της υπό διαμόρφωση συμφωνίας αποτελεί το καθεστώς λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι αμέσως μετά την υπογραφή θα αποκατασταθεί η πλήρης πρόσβαση όλων των πλοίων στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό, χωρίς περιορισμούς.
Το ζήτημα θεωρείται κρίσιμο τόσο για τις διεθνείς αγορές ενέργειας όσο και για τη σταθερότητα στην περιοχή, καθώς οι εντάσεις των τελευταίων μηνών είχαν προκαλέσει σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Ο ρόλος του Πακιστάν
Σημαντική φαίνεται να είναι η συμβολή του Πακιστάν στις προσπάθειες διαμεσολάβησης μεταξύ των δύο πλευρών. Ο πρωθυπουργός της χώρας, Σεχμπάζ Σαρίφ, δήλωσε ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία σε βασικές αρχές και εξέφρασε την πεποίθηση ότι η ειρηνευτική διαδικασία βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ στην ολοκλήρωσή της.
Σύμφωνα με τον ίδιο, μετά την αρχική επικύρωση του πλαισίου θα ακολουθήσουν τεχνικές διαπραγματεύσεις με αντικείμενο τις λεπτομέρειες εφαρμογής των συμφωνηθέντων.
Παρά την αισιοδοξία που επικρατεί σε ορισμένους διπλωματικούς κύκλους, παραμένει αβέβαιο αν οι δύο πλευρές θα καταφέρουν τελικά να γεφυρώσουν τις τελευταίες διαφορές τους και να προχωρήσουν στην επίσημη επικύρωση μιας συμφωνίας που θα μπορούσε να σηματοδοτήσει το τέλος μιας παρατεταμένης περιόδου έντασης στη Μέση Ανατολή.
