Η υπόθεση που ξετυλίγεται γύρω από τον Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ και τη φερόμενη εμπλοκή του σε ένα δαιδαλώδες σχέδιο ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος με τη συνδρομή του Ισραήλ, αποτελεί ένα από τα πιο σκοτεινά και αινιγματικά κεφάλαια της σύγχρονης γεωπολιτικής ιστορίας.
Στις αρχές του 2024, η Βουδαπέστη βρέθηκε στο επίκεντρο μιας διπλωματικής σκακιέρας, όταν ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Δημόσιας Διοίκησης Ludovika, καθηγητής Γκέργκελι Ντέλι, δέχθηκε μια αινιγματική εντολή από κορυφαίο κυβερνητικό παράγοντα της Ουγγαρίας.
Το αίτημα ήταν σαφές και άκρως απόρρητο: η διοργάνωση ενός διεθνούς συνεδρίου για την κλιματική αλλαγή, το οποίο θα λειτουργούσε ως προπέτασμα καπνού για την άφιξη του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, του άλλοτε ορκισμένου εχθρού της Δύσης και πρώην προέδρου του Ιράν.
Η πραγματική ατζέντα, ωστόσο, δεν είχε καμία σχέση με το περιβάλλον. Ο ουγγρικός αξιωματούχος αποκάλυψε στον κ. Ντέλι ότι το συνέδριο αποτελούσε το σκηνικό για κρυφές συναντήσεις υψηλού επιπέδου μεταξύ του Αχμαντινετζάντ και στελεχών των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών.
Παρά τους κινδύνους για τη φήμη του πανεπιστημίου, ο πρύτανης επέλεξε να συναινέσει, επικαλούμενος μια ρεαλιστική, αν και αμφιλεγόμενη, ηθική διάσταση: τη δυνατότητα να διευκολυνθεί ένας διάλογος ικανός, υπό προϋποθέσεις, να αποτρέψει περαιτέρω αιματοχυσία και να διασώσει ανθρώπινες ζωές.
Αυτές οι επαφές στη Βουδαπέστη δεν ήταν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά κρίκοι σε μια πολυετή, συστηματική επιχείρηση της Μοσάντ με στόχο την εργαλειοποίηση του Αχμαντινετζάντ. Σύμφωνα με αποκαλύψεις αξιωματούχων σε αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, το Ισραήλ επένδυσε κεφάλαια, υποδομές και προσωπική διπλωματία -συμπεριλαμβανομένης της παρουσίας του ίδιου του Νταβίντ Μπαρνέα, αρχηγού της Μοσάντ, στην ουγγρική πρωτεύουσα- για να μετατρέψει τον πρώην Ιρανό ηγέτη σε ένα πληροφοριακό και πολιτικό περιουσιακό στοιχείο (asset) που θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανατροπή του καθεστώτος της Τεχεράνης.
Η ειρωνεία της ιστορίας είναι συγκλονιστική: ο άνθρωπος που είχε καταστεί σύμβολο του πυρηνικού εξοπλισμού του Ιράν, της ρητορικής περί αφανισμού του Ισραήλ και της αμφισβήτησης του Ολοκαυτώματος, είχε μετατραπεί σε «δούρειο ίππο» των ισραηλινών συμφερόντων. Οι ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες, έχοντας ενημερώσει τη CIA για τις κινήσεις τους, χρηματοδοτούσαν αφανώς τις μετακινήσεις και τη διαβίωσή του, βλέποντας στο πρόσωπό του έναν υποψήφιο «ηγέτη της αλλαγής».
Η επιχείρηση έφτασε στην κορύφωσή της στα τέλη Φεβρουαρίου, εν μέσω της έντονης στρατιωτικής έντασης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν. Το σχέδιο προέβλεπε μια τολμηρή επιχείρηση φυγάδευσης του Αχμαντινετζάντ από την Τεχεράνη, όπου ζούσε υπό διακριτική επιτήρηση, προκειμένου να τεθεί επικεφαλής μιας εξέγερσης. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδείχθηκε απρόβλεπτη. Μια ισραηλινή αεροπορική επιδρομή, που φέρεται να στόχευε το θωρακισμένο όχημα και τη φρουρά του πρώην προέδρου, αποτέλεσε το σήμα έναρξης της επιχείρησης. Παρά την επιτυχή εκκένωσή του από πράκτορες της Μοσάντ με ένα μαύρο Peugeot, ο Αχμαντινετζάντ εμφανίστηκε απογοητευμένος από τον τρόπο διεξαγωγής του σχεδίου και, υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, εγκατέλειψε το κρησφύγετό του, για να επανεμφανιστεί αιφνιδιαστικά στην κηδεία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Η προσωπική μεταμόρφωση του Αχμαντινετζάντ υπήρξε καθρέφτης των φιλοδοξιών του. Από τον σκληροπυρηνικό που επέβαλλε βίαιη καταστολή το 2009, μετατράπηκε σε μια φιγούρα που υιοθέτησε το δυτικό life-style, τις αισθητικές παρεμβάσεις, την εκμάθηση της αγγλικής γλώσσας και μια ρητορική περί μετριοπάθειας και «κοινής ανθρωπότητας».
Σύμφωνα με τον πρώην στενό του συνεργάτη, Αμπντολρέζα Νταβάρι, το κίνητρό του ήταν η ανυπόφορη δίψα για εξουσία και η απογοήτευσή του από το καθεστώς που τον απέκλειε από τις προεκλογικές διαδικασίες.
Ο ίδιος φέρεται να οραματιζόταν έναν ρόλο «Ιρανού Γέλτσιν», υποσχόμενος στους Ισραηλινούς συμμάχους του την εξομάλυνση των σχέσεων μέσω των Συμφωνιών του Αβραάμ.
Σήμερα, η τύχη του Αχμαντινετζάντ μοιάζει προδιαγεγραμμένη. Τα ίχνη των επαφών του έχουν ξετυλιχθεί από την πανίσχυρη ιρανική αντικατασκοπεία, η οποία τον παρακολουθούσε στενά ήδη από το 2017.
Οι συναντήσεις του στη Γουατεμάλα το 2023 και τα ταξίδια του στη Βουδαπέστη το 2024 και το 2025 αποτέλεσαν τα τεκμήρια της «προδοσίας» του. Καταβεβλημένος, φορώντας μάσκα και περιτριγυρισμένος από άνδρες της ασφάλειας στην κηδεία του Χαμενεΐ, ο πρώην ηγέτης φαίνεται να οδηγείται αναπόδραστα στην απομόνωση, έχοντας αποτύχει σε ένα από τα πιο τολμηρά και επικίνδυνα πολιτικά εγχειρήματα της τελευταίας δεκαετίας.
