Ο χάρτης της στασιμότητας και η θεσμική ευθύνη του κυβερνητικού επιτελείου
Η απόσταση μεταξύ της ένταξης ενός έργου στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και της τελικής του υλοποίησης δεν αποτελεί, κατ’ αρχήν, ανωμαλία. Αποτελεί, όμως, σοβαρό θεσμικό ζήτημα όταν η απόσταση αυτή παραμένει αγεφύρωτη για το σύνολο της θητείας μιας κυβέρνησης. Τα στοιχεία που τεκμηριώνουν την εικόνα της στασιμότητας στα ενταγμένα έργα του ΤΑΑ επί διακυβερνήσεως Νέας Δημοκρατίας συγκροτούν μια αφήγηση που δύσκολα αντικρούεται από επικοινωνιακά επιχειρήματα.
Η ανάλυση της κατανομής των πόρων αποκαλύπτει ένα παράδοξο: ενώ η Ελλάδα κατατάσσεται μεταξύ των χωρών με τα υψηλότερα ποσοστά ένταξης έργων στο ΤΑΑ αναλογικά με το εθνικό ΑΕΠ, οι ρυθμοί φυσικής υλοποίησης παραμένουν δραματικά χαμηλοί. Η ψαλίδα αυτή — μεταξύ των εγκεκριμένων προϋπολογισμών και της πραγματικής επιχειρησιακής προόδου — δεν είναι προϊόν τυχαίων παρεμποδίσεων. Είναι αποτέλεσμα συστηματικής ανεπάρκειας στη διοικητική ικανότητα των φορέων υλοποίησης, την οποία η κυβέρνηση της ΝΔ επέλεξε να μη θεραπεύσει εγκαίρως.
Σε κομβικούς τομείς, η εικόνα είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Έργα ψηφιακής μετασχηματισμού του δημοσίου τομέα, υδάτινων υποδομών, ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων και αναδιοργάνωσης της κοινωνικής πρόνοιας έχουν, σε μεγάλο βαθμό, παραμείνει σε επίπεδο μελετών ή προπαρασκευαστικών ενεργειών. Ο κοινός παρονομαστής ποικίλλει, αλλά επιστρέφει πάντοτε στο ίδιο πεδίο: στην απουσία επαρκούς επιτελικής δομής ικανής να μετασχηματίσει τη χρηματοδοτική πρόβλεψη σε εκτελεσμένο έργο.
Η πολιτική διάσταση του ζητήματος δεν εξαντλείται στη δημοσιονομική κριτική. Τα ενταγμένα, αλλά μη υλοποιηθέντα έργα αντιπροσωπεύουν χαμένη αναπτυξιακή δυναμική — επενδύσεις που δεν δημιούργησαν θέσεις εργασίας, υποδομές που δεν αναβαθμίστηκαν, πολίτες που δεν εξυπηρετήθηκαν. Σε μια ευρύτερη συγκυρία που απαιτεί από την Ελλάδα να αξιοποιήσει με μέγιστη αποτελεσματικότητα κάθε ευρωπαϊκό κονδύλι, η ευθύνη για τη στασιμότητα αυτή δεν μπορεί να κατανεμηθεί ανώνυμα στη «γραφειοκρατία». Εδράζεται στις επιλογές πολιτικής διακυβέρνησης — και, ως τέτοια, πρέπει να αντιμετωπιστεί.
