Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, προκάλεσε νέες συζητήσεις στο διπλωματικό πεδίο της Μέσης Ανατολής, ανακοινώνοντας μέσω της πλατφόρμας Truth Social ότι το «Συμβούλιο Ειρήνης» κατέληξε σε συμφωνία-πλαίσιο για τον αφοπλισμό της Χαμάς, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι η παλαιστινιακή οργάνωση αποδέχτηκε το σχέδιο επί της αρχής.
Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τη συμφωνία «ιστορική» και διαβεβαίωσε πως ο στρατός του Ισραήλ θα αποσυρθεί μόλις ολοκληρωθεί ο αφοπλισμός της παλαιστινιακής ισλαμιστικής οργάνωσης και των υπόλοιπων ένοπλων παρατάξεων, όπως προβλέπει το εικοσάσημο ειρηνευτικό σχέδιο στο οποίο φέρεται να συμφώνησαν η Χαμάς και το Ισραήλ τον περασμένο Οκτώβριο.
Σύμφωνα με τον Τραμπ, μετά την ολοκλήρωση του αφοπλισμού, οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποσυρθούν και η Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης θα συνεργαστεί με μια νέα παλαιστινιακή αστυνομική δύναμη για να εγγυηθεί την ασφάλεια στη Γάζα τόσο για τους κατοίκους της όσο και για τους γείτονές της.
Ωστόσο, παρά τον ενθουσιώδη τόνο των αμερικανικών ανακοινώσεων, τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι πολλά και ουσιαστικά, με τον σκεπτικισμό να κυριαρχεί σε μεγάλο μέρος των αναλυτών. Σύμφωνα με ανάλυση του theconversation, ενώ αξιωματούχοι της Χαμάς δηλώνουν ότι αποδέχονται τη διαδικασία, ένα μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας έχει ήδη προειδοποιήσει ότι ο αφοπλισμός εξαρτάται από την πλήρη αποχώρηση του Ισραήλ από τη Γάζα, θέτοντας έτσι εξαρχής μια σημαντική προϋπόθεση που ενδέχεται να ανατρέψει την όλη συμφωνία. Το κρίσιμο ερώτημα που απασχολεί πλέον τους διεθνολόγους είναι αν πρόκειται για μια πραγματικά σημαντική εξέλιξη που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα στην περιοχή ή αν παραμένουν ανοιχτά πάρα πολλά ζητήματα, με τη συμφωνία να κινδυνεύει να παραμείνει στα χαρτιά.
Η πιθανότητα πλήρους αφοπλισμού της Χαμάς συνιστά, αν επιβεβαιωθεί, μια τεράστια παραχώρηση από ένα κίνημα που εδώ και σχεδόν σαράντα χρόνια συνδέει άρρηκτα την ύπαρξή του με την ένοπλη αντίσταση κατά της ισραηλινής κατοχής στη Δυτική Όχθη, τη Γάζα και την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Η Χαμάς ιδρύθηκε το 1987 με δύο βασικούς στόχους: την αντίσταση στην ισραηλινή κατοχή και την αμφισβήτηση της κυριαρχίας της Φατάχ στην παλαιστινιακή πολιτική σκηνή. Στο καταστατικό της το 2017, η οργάνωση ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «απορρίπτει κάθε προσπάθεια υπονόμευσης της αντίστασης και των όπλων της», χαρακτηρίζοντας την ένοπλη αντίσταση στρατηγική επιλογή για την προστασία των δικαιωμάτων του παλαιστινιακού λαού. Η ένοπλη δράση βρίσκεται στον πυρήνα της νομιμοποίησης που απολαμβάνει η Χαμάς μεταξύ πολλών Παλαιστινίων, καθώς ακόμη και όσοι δεν υποστηρίζουν πολιτικά την οργάνωση ή διαφωνούν με την ισλαμιστική της ιδεολογία συχνά θεωρούν ότι η αντίστασή της συνδέεται με τον ευρύτερο αγώνα για τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους ή με την προσπάθεια αποτροπής της μόνιμης ισραηλινής παρουσίας στα κατεχόμενα εδάφη.
Τα δημοσκοπικά δεδομένα ενισχύουν αυτή την εικόνα, καθώς σε πρόσφατη δημοσκόπηση Παλαιστινίων τον Οκτώβριο του 2025 το 60% των ερωτηθέντων δήλωσε ικανοποιημένο από την απόδοση της Χαμάς, ενώ το 69% τάχθηκε κατά του αφοπλισμού της στη Γάζα. Με αυτά τα δεδομένα, θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο η Χαμάς να εγκαταλείψει εύκολα ένα στοιχείο που αποτελεί σημαντικό μέρος της υποστήριξής της, εκτός εάν υπάρξουν σοβαρές αντισταθμιστικές παραχωρήσεις και εγγυήσεις για το πολιτικό της μέλλον. Παράλληλα, πολλές λεπτομέρειες του σχεδίου παραμένουν ασαφείς, με τον αφοπλισμό να μην αφορά μόνο την παράδοση όπλων αλλά και την καταστροφή της στρατιωτικής υποδομής της οργάνωσης, όπως το δίκτυο σηράγγων, οι αποθήκες όπλων και οι εγκαταστάσεις παραγωγής. Ωστόσο, μετά την εκτεταμένη καταστροφή της Γάζας από τους πολύμηνους βομβαρδισμούς, δεν είναι ξεκάθαρο ποιο μέρος αυτής της υποδομής εξακολουθεί να υπάρχει και επομένως τι ακριβώς καλείται να παραδώσει η Χαμάς.
Άγνωστο παραμένει επίσης ποιος θα αναλάβει τον αφοπλισμό και πώς θα επιβεβαιωθεί ότι ολοκληρώθηκε, με Αμερικανό αξιωματούχο να δηλώνει απλώς ότι μια επιτροπή τρίτων θα έχει αυτόν τον ρόλο, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες. Η ασάφεια αυτή είναι ενδεικτική του βαθύτερου προβλήματος που αντιμετωπίζει η συμφωνία. Επιπλέον, η Χαμάς δεν δρα μόνο στη Γάζα αλλά έχει παρουσία και στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ, χωρίς να είναι σαφές αν η συμφωνία θα αφορά και αυτές τις περιοχές ή αν περιορίζεται αποκλειστικά στη Λωρίδα της Γάζας. Ένας πιθανός αφοπλισμός θα μπορούσε επίσης να αποτελεί μια στρατηγική κίνηση από την πλευρά της Χαμάς, ώστε να ανασυνταχθεί οργανωτικά μετά τα βαριά πλήγματα που υπέστη από το Ισραήλ, διατηρώντας παράλληλα την πολιτική της επιρροή στον παλαιστινιακό πληθυσμό και μετασχηματίζοντας τον ρόλο της από ένοπλη οργάνωση σε καθαρά πολιτικό κίνημα.
Το άλλο μεγάλο εμπόδιο που καλείται να υπερπηδήσει η συμφωνία είναι η στάση του ίδιου του Ισραήλ, καθώς σύμφωνα με δημοσιεύματα η ισραηλινή κυβέρνηση εμφανίζεται αντίθετη σε ορισμένα σημεία του σχεδίου. Ισραηλινός αξιωματούχος δήλωσε χαρακτηριστικά ότι δεν θα υπάρξει αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τη λεγόμενη «Κίτρινη Γραμμή» στη Γάζα πριν από τον αφοπλισμό της Χαμάς και την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της περιοχής, διατυπώνοντας έτσι μια απαίτηση που έρχεται σε αντίθεση με τη θέση της Χαμάς για άμεση αποχώρηση. Παράλληλα, ακροδεξιοί υπουργοί της ισραηλινής κυβέρνησης έχουν προτείνει τη δημιουργία νέων στρατιωτικών-αγροτικών φυλακίων στη βόρεια Γάζα, τα οποία ιστορικά έχουν αποτελέσει το πρώτο βήμα για την εγκατάσταση μόνιμων εποικισμών, γεγονός που τροφοδοτεί τις ανησυχίες των Παλαιστινίων ότι η συμφωνία μπορεί να αποτελεί προθάλαμο για νέες ισραηλινές διεκδικήσεις στο έδαφος. Η διαφωνία αυτή μπορεί να αποτελέσει το κρίσιμο σημείο στο οποίο θα καταρρεύσει η συμφωνία, εκτός εάν ο Τραμπ ασκήσει αρκετή πίεση στον Μπενιαμίν Νετανιάχου ώστε να συνεχιστεί η ειρηνευτική διαδικασία, κάτι που παραμένει αβέβαιο δεδομένων των εσωτερικών πολιτικών ισορροπιών στην ισραηλινή κυβέρνηση.
Το εγχείρημα αυτό, αν και φιλόδοξο, μοιάζει να κινείται ανάμεσα σε αντικρουόμενες κόκκινες γραμμές, με τη Χαμάς να μην μπορεί εύκολα να εγκαταλείψει το οπλοστάσιό της χωρίς να χάσει τη νομιμοποίησή της στα μάτια των υποστηρικτών της και το Ισραήλ να μην είναι διατεθειμένο να αποχωρήσει χωρίς απόλυτες εγγυήσεις ασφαλείας. Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για να διαπιστωθεί αν η ανακοίνωση Τραμπ αποτελεί απλώς μια επικοινωνιακή κίνηση με στόχο την ενίσχυση του διπλωματικού του προφίλ ή αν πράγματι υπάρχει ουσιαστική βούληση όλων των εμπλεκομένων μερών να προχωρήσουν σε μια ιστορική συμφωνία που θα αλλάξει το τοπίο στη Γάζα, για πρώτη φορά μετά από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες κυριαρχίας της Χαμάς και των ένοπλων παρατάξεών της στην περιοχή.
