Διαβεβαιώσεις ζητάει η Κύπρος με μια μελλοντική Κυβέρνηση στη Βρετανία πως δε θα μπορεί να χρησιμοποιήσει μονομερώς τις βάσεις για επίθεση στη Μέση Ανατολή σύμφωνα με το Politico.
Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, η βρετανική βάση στο Ακρωτήρι δέχθηκε επίθεση, προκαλώντας συναγερμό σε όλο το νησί. Σε βαθμό μάλιστα ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, να ανακοινώσει σχέδια για επαναδιαπραγμάτευση του μέλλοντος των «αποικιακών» βάσεων της Βρετανίας με το τέλος των εχθροπραξιών.
Ωστόσο, το Λονδίνο ξεκαθάρισε ότι το καθεστώς των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο δεν τίθενται υπό διαπραγμάτευση. Διότι, η συμφωνία ανεξαρτησίας της Κύπρου από τη Βρετανία προβλέπει την παραχώρησή τους στη Βρετανία.
Το «όχι» Στάρμερ στον Τραμπ
Τον Μάρτιο, ο Κιρ Στάρμερ αρνήθηκε να επιτρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες να χρησιμοποιήσουν τις βρετανικές στρατιωτικές βάσεις στην Κύπρο για επιθετικές αεροπορικές επιδρομές στο Ιράν. Αργότερα, επέτρεψε να χρησιμοποιηθούν για τον «συγκεκριμένο και περιορισμένο αμυντικό σκοπό» της αποτροπής ιρανικών επιθέσεων.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Politico, Βρετανοί και Κύπριοι αξιωματούχοι, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, επιβεβαίωσαν ότι υπάρχει ανησυχία ότι μια μελλοντική βρετανική κυβέρνηση, μπορεί να αποφασίσει αλλιώς. Όπως για παράδειγμα μια κυβέρνηση υπό τον ακροδεξιό λαϊκιστή Νάιτζελ Φάρατζ, το κόμμα του οποίου Reform UK προηγείται στις δημοσκοπήσεις.
Ο Φάρατζ αρχικά υποστήριξε τη χρήση βρετανικών βάσεων στο εξωτερικό, όπως αυτές στην Κύπρο και το αρχιπέλαγος Τσάγκος, για επιθετικές επιθέσεις κατά του Ιράν. Αργότερα φάνηκε να κάνει πίσω. «Αν δεν μπορούμε καν να υπερασπιστούμε την Κύπρο, ας μην εμπλακούμε σε έναν ακόμη ξένο πόλεμο», είπε. Ωστόσο, οι σχέσεις του με τον Ντόναλντ Τραμπ είναι στενές και κανείς δεν γνωρίζει τι θα μπορούσε να αποφασίσει ευρισκόμενος στην κυβέρνηση,
Μόλις τελειώσει ο πόλεμος
Ανώτερος αξιωματούχος στη Λευκωσία δήλωσε στο Politico ότι η Κύπρος σχεδιάζει να θέσει το ζήτημα μόλις τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν. Είπε επίσης ότι η Κύπρος χαιρέτισε την αρχική απόφαση του Στάρμερ σχετικά με τις βάσεις. Ωστόσο, θέλει συγκεκριμένες εγγυήσεις για να διασφαλίσει ότι οι μελλοντικές κυβερνήσεις, δεν θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν μονομερώς τις βάσεις για στρατιωτική δράση.
Ωστόσο, δεν έδωσε λεπτομέρειες για το πώς θα λειτουργούσε στην πράξη μια τέτοια πρωτοβουλία.
Η θέση της ΕΕ
Τον Μάρτιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στο οποίο συμμετείχαν οι ηγέτες της ΕΕ, δήλωσε ότι «αναγνωρίζει την πρόθεση της Κύπρου να ξεκινήσει μια συζήτηση με το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με τις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο και είναι έτοιμο να παράσχει βοήθεια, όπως απαιτείται».
Επίσης, ο Μαρκ Γουέλερ, διευθυντής του προγράμματος διεθνούς δικαίου στο Chatham House, δήλωσε στο Politico: «Η Κύπρος υποστηρίζει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο διατήρησε μόνο πιο περιορισμένη εξουσία σχετικά με την άμυνα. Ενώ η άποψη του Ηνωμένου Βασιλείου [περί πλήρους κυριαρχίας] είναι νομικά σωστή, το επεισόδιο με το Ιράν θα προσφέρει μια ευκαιρία στην Κύπρο να αναζωπυρώσει αυτή τη συζήτηση».
Γιατί φοβούνται τον Φάρατζ
Οι εκλογές στη Βρετανία –υπό κανονικές συνθήκες- αναμένονται το 2029. Έως τότε μπορεί να έχει τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν και ο Ντόναλντ Τραμπ δεν θα είναι πια πρόεδρος των ΗΠΑ. Ωστόσο, το Reform UK προετοιμάζεται για πρόωρες εκλογές, λόγω των προβλημάτων στην κυβέρνηση Στάρμερ και την αμφισβήτηση του Βρετανού πρωθυπουργού.
Το Reform UK επιμένει ότι η Βρετανία πρέπει να διατηρήσει τον έλεγχο των βάσεων στην Κύπρο.
«Το Reform UK υποστηρίζει τη συνεχιζόμενη στρατηγική σημασία των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο και το κυρίαρχο δικαίωμα της Βρετανίας να αποφασίζει πώς θα χρησιμοποιηθούν», δήλωσε εκπρόσωπος του κόμματος. «Ο Νάιτζελ Φάρατζ έχει ξεκαθαρίσει κατηγορηματικά ότι η Βρετανία δεν πρέπει να συρθεί σε περιττούς ξένους πολέμους, αλλά ούτε πρέπει να προσποιούμαστε ότι μπορούμε να προβάλουμε δύναμη στο εξωτερικό μετά από χρόνια περικοπών των Εργατικών και των Συντηρητικών στις ένοπλες δυνάμεις μας».
Αξιωματούχοι του Ηνωμένου Βασιλείου έχουν δηλώσει ότι είναι πρόθυμοι να συζητήσουν τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας με την Κύπρο. Ωστόσο, το νομικό καθεστώς των βάσεων «δεν τίθεται προς συζήτηση. Βασίζεται σε ορισμένες θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου, οι οποίες, αν αρχίσετε να τις αναλύετε, γίνονται αρκετά μπερδεμένες αρκετά γρήγορα», δήλωσε κυβερνητικός αξιωματούχος. Παρ’ όλα αυτά αναγνώρισε ότι «οι σύμμαχοι ανησυχούν για την αξιοπιστία του Ηνωμένου Βασιλείου σε περίπτωση που ο Φάρατζ γίνει πρωθυπουργός».
Επίσης, κυβερνητικό στέλεχος στη Βρετανία, που συμμετείχε σε συζητήσεις με την Κύπρο δήλωσε ότι οι βάσεις καλύπτονται από ένα σύνθετο συνονθύλευμα συνθηκών. Αυτό σημαίνει ότι η κυριαρχία και η μελλοντική τους χρήση δεν τίθενται προς συζήτηση. «Πρέπει να μπορούμε να χρησιμοποιούμε τις βάσεις μας χωρίς περιορισμούς», είπε.
Η Κύπρος και η ασφάλεια των βάσεων
Η ανησυχία που εκφράζει η Κύπρος πάντως είναι βάσιμη και το Λονδίνο θα το αναγνωρίσει. Κατά τον Μαρκ Γουέλερ, η κυβέρνηση μπορεί να προσπαθήσει να μετατοπίσει τη συζήτηση στο πώς να ενισχύσει την κοινή ασφάλεια, «επίσης σε σχέση με τον κίνδυνο ασφαλείας που μπορεί να προκύψει για την Κύπρο λόγω της παρουσίας των βάσεων στην Κύπρο».
Ήδη Βρετανοί υπουργοί υπογράμμισαν την υποστήριξη προς την Κύπρο μετά την ιρανική επίθεση. Ο υπουργός Άμυνας Τζον Χίλι συναντήθηκε επίσης με τον Κύπριο ομόλογό του μετά την επίθεση. Το Λονδίνο ενισχύει επίσης την ασφάλεια στις βάσεις της Κύπρου.
Εκπρόσωπος του υπουργείου Άμυνας δήλωσε: «Έχουμε αναπτύξει πρόσθετες αμυντικές δυνατότητες στην Κύπρο από τον Ιανουάριο, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων ραντάρ, συστημάτων καταπολέμησης drones και γρήγορων αεριωθούμενων. Αυτές ενισχύθηκαν μετά το ξέσπασμα της σύγκρουσης με την ανάπτυξη του HMS Dragon, πρόσθετων ελικοπτέρων Wildcat και Merlin του Βασιλικού Ναυτικού και αεριωθούμενων Typhoon για την προστασία του λαού μας και των συμφερόντων μας».
