Τρεις μήνες πριν από τις κάλπες, η πολιτική ατμόσφαιρα στη χώρα θυμίζει κυκλώνα που σαρώνει τα πάντα στο πέρασμά του.
Στο μάτι αυτού του κυκλώνα βρίσκεται η Κυβέρνηση, παγιδευμένη σε μια διπλή περιδίνηση: από τη μία η ακρίβεια που μαστιγώνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις, από την άλλη η σκανδαλολογία που δεν λέει να κοπάσει.
Κι αν η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να διατηρεί ένα προβάδισμα στην πρόθεση ψήφου, η αίσθηση που αποτυπώνεται στην κοινωνία είναι ότι η μάχη δεν δίνεται πια με τους πολιτικούς αντιπάλους, αλλά με τον ίδιο της τον εαυτό.
Το πιο ανησυχητικό για το Μαξίμου δεν είναι η αντιπολίτευση. Είναι η διαπίστωση ότι όταν είσαι μόνος στην πίστα, αναπόφευκτα γίνεσαι ο καλύτερος εχθρός του εαυτού σου. Και η κυβέρνηση, τους τελευταίους μήνες, μοιάζει αποφασισμένη να επιβεβαιώσει αυτόν τον κανόνα με τον πλέον εμφατικό τρόπο.
Τα Τέμπη: μια πληγή που δεν κλείνει
Τρία χρόνια μετά την τραγωδία των Τεμπών, η κοινωνία εξακολουθεί να κρατά την κυβέρνηση υπόλογη. Παρά τη σταδιακή υποχώρηση των σεναρίων περί ξυλολίου —που λειτούργησαν για καιρό ως παραμορφωτικός φακός στη συζήτηση για τις ευθύνες— το 67% των πολιτών πιστεύει ότι έγινε προσπάθεια συγκάλυψης. Το ποσοστό είναι μειωμένο κατά πέντε μονάδες σε σχέση με πέρυσι, αλλά παραμένει συντριπτικά υψηλό.
Η μείωση αυτή, ωστόσο, δεν λειτουργεί ανακουφιστικά για την κυβέρνηση. Αντίθετως, αποκαλύπτει μια πιο ύπουλη εξέλιξη: όσο υποχωρούν οι θεωρίες συνωμοσίας, τόσο πιο γυμνή μένει η συζήτηση για τις πραγματικές πολιτικές ευθύνες. Κι εκεί, η κοινωνία εμφανίζεται ανυποχώρητη. Το 73% των πολιτών δηλώνει ότι δεν πιστεύει πως θα τιμωρηθούν οι πραγματικοί ένοχοι. Είναι μια ψήφος μηδενικής εμπιστοσύνης στη δικαιοσύνη, αλλά κυρίως στην πολιτική βούληση να αποδοθεί δικαιοσύνη.
Οι υποκλοπές: το απλήρωτο γραμμάτιο
Στο σκάνδαλο των υποκλοπών, η εικόνα είναι εξίσου αποκαλυπτική. Η καταδίκη των τεσσάρων ιδιωτών και η προαναγγελία νέας έρευνας δεν λειτούργησαν ως “κλείσιμο” της υπόθεσης. Αντιθέτως, το 67% των πολιτών θεωρεί ότι η εξέλιξη αυτή εκθέτει πολιτικά την κυβέρνηση. Είναι χαρακτηριστικό ότι η κοινωνία αντιμετωπίζει τις υποκλοπές όχι ως ένα κεφάλαιο που έκλεισε με τις εκλογές του 2023, αλλά ως μια ανοιχτή πληγή που παραμένει στο σώμα της πολιτικής ζωής.
Η βιασύνη της κυβέρνησης να διεξαχθεί η προ ημερησίας συζήτηση στη Βουλή —αν είναι δυνατόν μέχρι το τέλος της εβδομάδας— μαρτυρά ακριβώς αυτήν την αγωνία. Να τελειώνει γρήγορα, να κλείσει ο κύκλος, να προχωρήσει παρακάτω. Η λογική είναι προφανής: σήμερα η κυβέρνηση έχει ακόμη επιχειρήματα να αντιτάξει στην αντιπολίτευση. Αύριο, όταν η νέα έρευνα ανοίξει σαν βεντάλια και φτάσει σε υπαλλήλους της ΕΥΠ, η κατάσταση μπορεί να γίνει ανεξέλεγκτη.
Το τρίπτυχο της κυβερνητικής άμυνας —”πολιτική ευθύνη έχει αναληφθεί, δεν υπάρχει διασύνδεση Predator-ΕΥΠ, η υπόθεση βρίσκεται στη δικαιοσύνη”— μοιάζει με επικοινωνιακό επισκευαστικό επίχρισμα σε ένα βαθύ ρήγμα. Κανείς, όμως, δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι το συγκεκριμένο οικοδόμημα θα αντέξει όταν η πραγματικότητα της έρευνας αποκαλύψει νέα δεδομένα.
ΟΠΕΚΕΠΕ: όταν η κυβέρνηση επιτίθεται στον εαυτό της
Κι εδώ φτάνουμε στο πιο εξόφθαλμο παράδειγμα αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς. Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και η διαμάχη Βάρρα-Βορίδη δεν είναι απλώς μια εσωκομματική διαφορά. Είναι μια δημόσια αυτοτραυματισμός εν εξελίξει.
Ο Γρηγόρης Βάρρας, πρώην πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ και νυν σύμβουλος στο Μαξίμου, επιλέγει να επιτεθεί στον Μάκη Βορίδη, πρώην υπουργό Επικρατείας επίσης στο Μαξίμου, μέσω ενός “εμπιστευτικού εγγράφου” που διαρρέεται την ημέρα που συζητούνται στη Βουλή τα πορίσματα της εξεταστικής. Το έγγραφο φέρεται να τεκμηριώνει ότι ο Βάρρας είχε προειδοποιήσει τον Βορίδη για τα διογκωμένα ζωικά κεφάλαια την περίοδο 2015-2019.
Ο Βορίδης αμφισβητεί την ύπαρξη του εγγράφου, καλεί σε έρευνα και υπενθυμίζει ότι οι “λύσεις Βάρρα” εφαρμόστηκαν κατά γράμμα το 2020. Η ουσία, όμως, δεν είναι ποιος έχει δίκιο. Η ουσία είναι ότι δύο άνθρωποι που αναφέρονται στον ίδιο πρωθυπουργό, που υπηρετούν την ίδια κυβέρνηση, βγαίνουν δημόσια να τα χώσουν ο ένας στον άλλον. Και το Μαξίμου παρακολουθεί αμήχανα, χωρίς να παρεμβαίνει, χωρίς να βάζει τάξη.
Το παράδοξο της πολιτικής κυριαρχίας
Η δημοσκόπηση της Alco κρύβει μια ενδιαφέρουσα αντίφαση. Από τη μία, το 54% των πολιτών δηλώνει ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή άλλο καταλληλότερο πρόσωπο για πρωθυπουργός από τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Είναι ένα ποσοστό που, υπό κανονικές συνθήκες, θα εξασφάλιζε μια άνετη πορεία προς την κάλπη.
Από την άλλη, όμως, η ίδια κοινωνία καταλογίζει στην κυβέρνηση βαρύτατες πολιτικές ευθύνες για τα Τέμπη, δεν πιστεύει στην απονομή δικαιοσύνης, θεωρεί ότι οι υποκλοπές εκθέτουν την κυβέρνηση και παρακολουθεί άναυδη τους υπουργούς να αλληλοσπαράσσονται δημοσίως.
Η εξήγηση αυτού του παραδόξου είναι απλή: η Νέα Δημοκρατία κυριαρχεί σε ένα πολιτικό σύστημα βαθιά ανισόρροπο, όπου η αντιπολίτευση παραμένει κατακερματισμένη και αναξιόπιστη. Αυτή η “μονοκρατορία”, όμως, δεν μεταφράζεται σε πολιτική άνεση. Αντιθέτως, λειτουργεί ως μεγεθυντικός φακός για κάθε λάθος, κάθε παράλειψη, κάθε σκάνδαλο.
Όταν παίζεις μόνος σου, ο μοναδικός αντίπαλος είσαι εσύ ο ίδιος. Και η κυβέρνηση, τους τελευταίους μήνες, δίνει μια εξαιρετική παράσταση αυτοϋπονόμευσης. Τα σκάνδαλα δεν έρχονται από την αντιπολίτευση — βγαίνουν από τα ίδια τα σπλάχνα της. Η ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται με επικοινωνιακά τρικ, αλλά με πολιτικές που η κυβέρνηση είτε δεν μπορεί είτε δεν θέλει να εφαρμόσει.
Μέχρι τις εκλογές, η χώρα θα συνεχίσει να στροβιλίζεται σε αυτή τη δίνη. Το ερώτημα είναι αν η κυβέρνηση θα καταφέρει να βγει από το μάτι του κυκλώνα προτού αυτός την καταπιεί ολοκληρωτικά. Και αν, τελικά, το 54% που εμπιστεύεται τον πρωθυπουργό θα αποδειχθεί ικανό να υπερκεράσει το 67% που δεν εμπιστεύεται την κυβέρνηση.
