Το πολυδιαφημισμένο πρόγραμμα για την Παιδεία που παρουσίασε η ΕΛ.ΑΣ, υπό την ομπρέλα των ομάδων εργασίας του Ινστιτούτου Αλέξης Τσίπρας, επιχειρεί να εμφανιστεί ως μια προοδευτική μεταρρύθμιση που θα ανακουφίσει την ελληνική οικογένεια.
Πίσω όμως από τις ηχηρές διακηρύξεις για την κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων και τις «5+1 εμβληματικές παρεμβάσεις», κρύβεται μια σοβαρή πολιτική υπαναχώρηση.
Το κόμμα, στην προσπάθειά του να ισορροπήσει ανάμεσα σε όλες τις κοινωνικές ομάδες, προχωρά σε μια καθοριστική παραδοχή που αλλάζει τις παραδοσιακές του θέσεις: τάσσεται ξεκάθαρα υπέρ της διατήρησης των ιδιωτικών πανεπιστημίων, νομιμοποιώντας πλήρως το νέο εκπαιδευτικό τοπίο.
Η τοποθέτηση της τομεάρχου Παιδείας του κόμματος, κ. Ιωάννας Λαλιώτου, ήταν αποκαλυπτική της στρατηγικής αμηχανίας που επικρατεί. Η κ. Λαλιώτου έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι η ΕΛ.ΑΣ δεν πρόκειται να καταργήσει τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, αναγνωρίζοντας τη σημερινή πραγματικότητα της φοίτησης χιλιάδων νέων σε αυτά και την οικονομική επένδυση των οικογενειών τους. Με το πρόσχημα της «ασφάλειας δικαίου» και του σεβασμού στις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, το κόμμα ουσιαστικά αποδέχεται την ιδιωτικοποίηση της ανώτατης εκπαίδευσης, την οποία άλλοτε κατήγγειλε. Η ρητορική άρνηση αναθεώρησης του άρθρου 16 φαντάζει πλέον ως ένα κενό γράμμα, ένα ιδεολογικό άλλοθι, τη στιγμή που στην πράξη το κόμμα δηλώνει έτοιμο να συνυπάρξει και να ρυθμίσει τη λειτουργία των μη κρατικών ιδρυμάτων, αντί να τα αμφισβητήσει.
Αυτή η στροφή προς την αποδοχή της ιδιωτικής εκπαίδευσης δημιουργεί μια βαθιά αντίφαση με το υπόλοιπο αφήγημα του κόμματος. Από τη μία πλευρά, η εκπρόσωπος τύπου κ. Κουφονικολάκου περιέγραψε με μελανά χρώματα ένα σύστημα που τροφοδοτεί ανισότητες, αποκλείει τα ευάλωτα παιδιά και εξαντλεί οικονομικά τις οικογένειες στα φροντιστήρια. Από την άλλη πλευρά, η ηγεσία του κόμματος επιλέγει να μην συγκρουστεί με το κατεστημένο των ιδιωτικών κολλεγίων και πανεπιστημίων. Η υπόσχεση για απλή «τροποποίηση» του νόμου Πιερρακάκη με αυστηρότερα κριτήρια δεν αποτελεί τίποτα περισσότερο από μια έμμεση θεσμική θωράκιση της παραπαιδείας, την οποία υποτίθεται ότι θέλουν να πατάξουν.
Η πολιτική επιλογή της ΕΛ.ΑΣ να μην αγγίξει το καθεστώς των ιδιωτικών πανεπιστημίων δείχνει ότι το κόμμα ευθυγραμμίζεται τελικά με τις δυνάμεις της αγοράς, μετατρέποντας τις ριζικές αλλαγές σε απλή διαχείριση της υπάρχουσας κατάστασης.
Ακόμα και το κεντρικό μέτρο της κατάργησης των πανελλαδικών εξετάσεων, το οποίο παρουσιάζεται ως η «μαγική συνταγή» του Αλέξη Τσίπρα, εγείρει σοβαρά ερωτήματα σκοπιμότητας. Η μεταφορά των εξετάσεων σε επίπεδο Διευθύνσεων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για την απόκτηση του «εθνικού απολυτηρίου» κινδυνεύει να μετατρέψει ολόκληρο το Λύκειο σε ένα διαρκές εξεταστικό κέντρο, αυξάνοντας αντί να μειώνοντας το άγχος των μαθητών. Η ιστορία δείχνει ότι παρόμοιες απόπειρες στο παρελθόν, όπως επί υπουργίας Κώστα Γαβρόγλου, απορρίφθηκαν από την ίδια την κοινωνία ως μη ώριμες και αναξιόπιστες.
Συμπερασματικά, το πρόγραμμα της ΕΛ.ΑΣ για την Παιδεία στερείται της ριζοσπαστικότητας που επαγγέλλεται. Η ηγεσία του κόμματος επιλέγει τον δρόμο του συμβιβασμού, προσφέροντας μια λύση που κλείνει το μάτι στους υποστηρικτές της ιδιωτικής εκπαίδευσης. Η αποδοχή των ιδιωτικών πανεπιστημίων αποτελεί το πιο ισχυρό πλήγμα στην αξιοπιστία των προτάσεών τους, αποδεικνύοντας ότι οι υποσχέσεις για τη στήριξη του δημόσιου σχολείου και των εκπαιδευτικών είναι απλώς το περιτύλιγμα μιας πολιτικής που έχει ήδη αποδεχτεί τους όρους της εμπορευματοποίησης της γνώσης.
