Πίσω από τις επίσημες κυβερνητικές διακηρύξεις για οικονομική ανάπτυξη, αποτυπώνεται μια ζοφερή πραγματικότητα κοινωνικής και οικονομικής αποσύνθεσης. Μια αόρατη αλλά συντριπτική «τριπλή μέγγενη», συντιθέμενη από το οικονομικό αδιέξοδο, τη στεγαστική κρίση και τη δημογραφική κατάρρευση, στραγγαλίζει τις προοπτικές των νέων ανθρώπων στην Ελλάδα. Η καθημερινότητα για τη συντριπτική πλειονότητα μεταφράζεται σε φτώχεια, εργασιακή ετοιμορροπία και έναν αναγκαστικό εγκλωβισμό στην οικογενειακή εστία, καθιστώντας την αυτόνομη διαβίωση σχεδόν ανέφικτη.
Πρωταθλητές στη φτώχεια και το κόστος στέγασης
Τα επίσημα στοιχεία της Eurostat για το 2025 αποτυπώνουν με τον πιο δραματικό τρόπο τη συρρίκνωση της πραγματικής αγοραστικής δύναμης στη χώρα. Ενώ στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης το διαθέσιμο εισόδημα σημείωσε αύξηση κατά 25,4% από το 2010, στην Ελλάδα κατέγραψε κατακόρυφη πτώση της τάξεως του 22,3%. Το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα διαμορφώνεται μόλις στις 13.612 μονάδες αγοραστικής δύναμης, τη στιγμή που ο ευρωπαϊκός μέσος όρος αγγίζει τις 22.630 μονάδες.
Την ίδια ώρα, η χώρα κατέχει την αρνητική πρωτιά στην Ευρώπη όσον αφορά τη στεγαστική επιβάρυνση, καθώς το 26,4% του πληθυσμού δαπανά τουλάχιστον το 40% του εισοδήματός του αποκλειστικά για τις ανάγκες στέγασης, έναντι μόλις 7,7% στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η οικονομική απόγνωση είναι διάχυτη, αφού το 87,1% των πολιτών δηλώνει αδυναμία να καλύψει τις μηνιαίες υποχρεώσεις του, το 67,2% θεωρεί τον εαυτό του φτωχό, ενώ το 18,1% στερείται ακόμα και την επαρκή θέρμανση της κατοικίας του.
Εγκλωβισμένοι στο πατρικό μέχρι τα 31
Η παρατεταμένη αυτή οικονομική ανέχεια στερεί από τη νέα γενιά κάθε δυνατότητα ανεξαρτητοποίησης. Η μέση ηλικία αποχώρησης από το πατρικό σπίτι στην Ελλάδα έχει εκτοξευθεί στα 30,9 έτη, κατατάσσοντας τη χώρα στη δεύτερη χειρότερη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά την Κροατία, την ώρα που στις βόρειες ευρωπαϊκές χώρες οι νέοι ανεξαρτητοποιούνται ήδη από τα 21 με 22 έτη.
Το πλέον αποκαλυπτικό στοιχείο της κρίσης αυτής είναι πως η παραμονή στο παιδικό δωμάτιο δεν αποτελεί επιλογή ούτε συνδέεται με αδράνεια ή ανεργία. Το 36,7% των ατόμων ηλικίας 18 έως 34 ετών που συγκατοικούν με τους γονείς τους εργάζεται με πλήρες ωράριο. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι οι υφιστάμενοι μισθοί στην ελληνική αγορά εργασίας δεν επαρκούν ούτε για την κάλυψη των βασικών βιοτικών αναγκών ενός εργαζομένου.
Δημογραφικό αδιέξοδο και ελεύθερη πτώση των γεννήσεων
Η αδυναμία οικονομικής και στεγαστικής αυτονομίας συμπαρασύρει μοιραία τον οικογενειακό προγραμματισμό, οδηγώντας τη χώρα σε έναν βαρύ δημογραφικό «θάνατο». Η μέση ηλικία στην οποία μια γυναίκα αποκτά παιδί μετατοπίστηκε στα 32,2 έτη, από 26,2 που ήταν το 1980. Παράλληλα, μέσα σε μία δεκαπενταετία, οι γεννήσεις στην Ελλάδα σημείωσαν κατακόρυφη πτώση κατά 42%, υποχωρώντας από τις 117.440 το 2009 στις μόλις 68.310 το 2024.
Η δημογραφική αυτή υποχώρηση αποτυπώνεται έντονα και στη συρρίκνωση του γυναικείου πληθυσμού αναπαραγωγικής ηλικίας (25 έως 44 ετών), ο οποίος μειώθηκε κατά 480.000 άτομα, καταγράφοντας πτώση 28%. Παράλληλα, κατά την πενταετία 2021-2025, το ισοζύγιο γεννήσεων και θανάτων υπήρξε δραματικά αρνητικό, καθώς οι θάνατοι ξεπέρασαν τις γεννήσεις κατά 290.000.
Η ερήμωση της περιφέρειας και ο φαύλος κύκλος της φυγής
Στην ελληνική περιφέρεια η εικόνα προσλαμβάνει διαστάσεις πλήρους αποσύνθεσης. Σε νομούς όπως η Θεσπρωτία, τα Γρεβενά, η Φθιώτιδα, η Κοζάνη, η Ευρυτανία και η Φλώρινα, οι γεννήσεις κατέγραψαν πτώση που ξεπερνά το 50%, ενώ σε πανελλαδικό επίπεδο αναλογούν πλέον 184 θάνατοι για κάθε 100 γεννήσεις.
Η παντελής έλλειψη προοπτικής, η στεγαστική ασφυξία και η οικονομική εξαθλίωση συνθέτουν έναν εφιαλτικό φαύλο κύκλο. Οι νέοι άνθρωποι αναγκάζονται είτε να μεταθέτουν επ’ αόριστον τη δημιουργία οικογένειας είτε να επιλέγουν τη μετανάστευση στο εξωτερικό για να σωθούν. Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι η διαμόρφωση μιας χώρας που γερνάει βίαια και σταδιακά ερημώνει, αφήνοντας πίσω της μια κοινωνία χωρίς αναπτυξιακή πυξίδα.
