Για πρώτη φορά μετά τη συμφωνία κατάπαυσης πυρός που είχε τεθεί σε ισχύ στις 8 Απριλίου, Ισραήλ και Ιράν ανταλλάσσουν πυραυλικά πλήγματα, με την κατάσταση να διαφεύγει πλέον κάθε ελέγχου.
Η κλιμάκωση αυτή δεν προέκυψε στο κενό, αλλά πυροδοτήθηκε από μια αποφασιστική ενέργεια του ισραηλινού στρατού, που το απόγευμα της Κυριακής επέλεξε να πλήξει τα νότια προάστια της Βηρυτού. Αυτή η επιλογή στόχου δεν ήταν τυχαία, καθώς η περιοχή θεωρείται προπύργιο της Χεζμπολάχ, του ισχυρού συμμάχου του Ιράν στον Λίβανο.
Η Τεχεράνη αντέδρασε άμεσα και με οργή, κατηγορώντας το Τελ Αβίβ ότι παραβίασε κάθε «κόκκινη γραμμή». Το σκεπτικό του Ιράν ήταν ότι η συμφωνία εκεχειρίας, η οποία είχε μεσολαβηθεί με την ενεργή συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών, προέβλεπε σιωπηρή ή ρητή κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένων και των έμμεσων πεδίων σύγκρουσης, όπως είναι ο Λίβανος.
Το χτύπημα στη Βηρυτό, επομένως, ερμηνεύτηκε από την Τεχεράνη ως μια σκόπιμη προσπάθεια του Ισραήλ να υπονομεύσει την εύθραυστη ειρήνη.
Η απάντηση του Ιράν δεν άργησε να έρθει και ήταν ιδιαίτερα συμβολική. Η εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων εναντίον του ισραηλινού εδάφους δεν είχε μόνο στρατιωτικό αλλά και ξεκάθαρο πολιτικό μήνυμα. Απευθυνόμενο τόσο στο Ισραήλ όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν κατέστησε σαφές ότι δεν θα ανεχθεί μονομερείς ενέργειες που απειλούν τους συμμάχους του. Το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον ήταν ιδιαίτερα κρίσιμο: ακόμα και όταν οι ΗΠΑ συνεχίζουν τις δικές τους, ξεχωριστές διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη, προφανώς δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να συγκρατήσουν το Ισραήλ από το να υλοποιεί τις απειλές του.
Αυτή η αδυναμία των ΗΠΑ να ελέγξουν τις ενέργειες του βασικού τους συμμάχου στην περιοχή σημαίνει ότι η ίδια η εκεχειρία είναι πλέον εξαιρετικά ευάλωτη και μπορεί ανά πάσα στιγμή να «τιναχτεί στον αέρα», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται.
Πράγματι, τις τελευταίες ώρες παρατηρείται μια αδιάκοπη ακολουθία επιθέσεων και αντεπιθέσεων μεταξύ των δύο χωρών.
Η κατάσταση αυτή διατηρείται παρά το γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, έχει προβεί σε δημόσιες και κατεπείγουσες εκκλήσεις προς τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου, να μην προχωρήσει σε αντίποινα για το ιρανικό πλήγμα.
Ο Τραμπ προειδοποίησε ότι μια τέτοια αντίδραση θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει ανεπανόρθωτα τις υπό εξέλιξη διαπραγματεύσεις, οι οποίες αποτελούν ύψιστη προτεραιότητα για την αμερικανική διοίκηση. Παρόλα αυτά, η πραγματικότητα στο πεδίο δείχνει ότι η Ουάσιγκτον έχει χάσει σε μεγάλο βαθμό τον έλεγχο των εξελίξεων.
Το πυραυλικό κύμα που εξαπέλυσε το Ισραήλ εναντίον του Ιράν ήταν εκτεταμένο και επέλεξε στρατηγικούς στόχους εντός της ιρανικής επικράτειας. Συγκεκριμένα, πλήγματα δέχθηκαν η πρωτεύουσα Τεχεράνη, η σημαντική βιομηχανική πόλη Ισφαχάν και η μεγαλούπολη Ταμπρίζ. Ιδιαίτερη σημασία, ωστόσο, έχει η επιβεβαίωση από τον ίδιο τον ισραηλινό στρατό ότι μεταξύ των στόχων που επλήγησαν ήταν και εγκαταστάσεις πετροχημικών στο Mahshahr, στο νοτιοδυτικό τμήμα του Ιράν. Αυτή η διαπίστωση είναι κρίσιμη, διότι φανερώνει ότι το Ισραήλ δεν περιορίζεται πλέον στο να πλήττει αποκλειστικά στρατιωτικούς στόχους. Η επίθεση σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές υποδηλώνει μια στρατηγική κλιμάκωσης που αποσκοπεί στο να πλήξει το οικονομικό νεύρο του Ιράν, αυξάνοντας δραματικά το διακύβευμα. Η σοβαρότητα της κατάστασης αποτυπώνεται και στην εντολή εκκένωσης που δόθηκε για τις εν λόγω πετροχημικές εγκαταστάσεις, σύμφωνα με τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης.
Το Ιράν, μην αποδεχόμενο την ισραηλινή επίθεση, απάντησε άμεσα με νέα πύραυλα, αυτή τη φορά στοχεύοντας συγκεκριμένα ισραηλινές αεροπορικές βάσεις. Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι έπληξαν τις βάσεις Νεβατίμ και Τελ Νοφ, δύο από τις σημαντικότερες βάσεις της ισραηλινής πολεμικής αεροπορίας. Η εξέλιξη αυτή είναι πρωτοφανής για την περίοδο μετά την εκεχειρία. Επιπλέον, για πρώτη φορά μετά τη συμφωνία, το Ισραήλ δέχτηκε ταυτόχρονη επίθεση και από τους Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι αποτελούν επίσης μέρος του άτυπου άξονα που υποστηρίζεται από το Ιράν. Αυτή η ευρύτερη εμπλοκή περιφερειακών δρώντων αυξάνει εκθετικά τον κίνδυνο μιας γενικευμένης σύγκρουσης. Προς το παρόν, παραμένει ασαφές το ακριβές μέγεθος των καταστροφών και στις δύο πλευρές από αυτήν την αλληλουχία ανταλλαγής πυραυλικών επιθέσεων.
Η απόφαση του Νετανιάχου να απαντήσει στρατιωτικά στο Ιράν αγνοώντας τις δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ δημιούργησε ένα πρωτοφανές ρήγμα στη σχέση των δύο ηγετών. Σε συνεντεύξεις του στο Fox News, το Axios και τους Financial Times, ο Τραμπ είχε σπεύσει να υποβαθμίσει τα ιρανικά πλήγματα, ισχυριζόμενος ότι «δεν προκάλεσαν κάποια ζημιά» και διαβεβαιώνοντας ότι αυτά δεν θα επηρεάσουν τις υπό εξέλιξη συνομιλίες. Πήγε μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, προβλέποντας ότι ο Νετανιάχου δεν θα έχει άλλη επιλογή από το να αποδεχτεί οποιαδήποτε συμφωνία, όποια κι αν είναι αυτή, που θα διαπραγματευτούν οι ΗΠΑ με το Ιράν. Η δήλωσή του στους Financial Times ήταν χαρακτηριστικά αυταρχική, καθώς τόνισε: «Εγώ αποφασίζω. Αυτός δεν αποφασίζει». Αυτή η προσπάθεια του Τραμπ να επιβάλει την αμερικανική γραμμή, ωστόσο, προσέκρουσε στην ανυπακοή του Ισραηλινού πρωθυπουργού. Αντιθέτως, ο Αμερικανός πρέσβης στο Ισραήλ υιοθέτησε εντελώς διαφορετική ρητορική, χαρακτηρίζοντας το Ιράν ως τον «Σατανά» και τον «άξονα του κακού» που επιθυμεί να «κάψει» τόσο το Ισραήλ όσο και τις ΗΠΑ.
Στο εσωτερικό του Ισραήλ, η πίεση πάνω στον Νετανιάχου να απαντήσει ήταν τεράστια. Ο ακροδεξιός εταίρος του στον κυβερνητικό συνασπισμό, Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, μαζί με κόμματα της αντιπολίτευσης και ακόμη και πρώην υπουργούς και πρωθυπουργούς, ζήτησαν ευθέως αντίποινα. Παράλληλα, δεν έλειψαν οι αιχμές κατά του Αμερικανού προέδρου, με την κατηγορία ότι ουσιαστικά επιχειρεί να επιβάλει στο Τελ Αβίβ μια ατζέντα που δεν εξυπηρετεί τα ισραηλινά συμφέροντα ασφαλείας. Αυτή η εσωτερική δυναμική, σε συνδυασμό με την ισραηλινή στρατιωτική δράση, οδηγεί πολλούς αναλυτές στο συμπέρασμα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν χάσει τον έλεγχο. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε η Νέγκαρ Μορταζάβι, ανώτερη συνεργάτιδα στο Κέντρο Διεθνούς Πολιτικής, «οι Ισραηλινοί ουσιαστικά αψηφούν αυτό που είπε ο πρόεδρος Τραμπ στα μέσα ενημέρωσης πριν από ώρες». Η ίδια ανέλυσε ότι η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή του Ιράν που επιδιώκει να συμπεριλάβει τους συμμάχους του, όπως η Χεζμπολάχ, στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων, ενώ οι ΗΠΑ διστάζουν να τον περιορίσουν.
Τέλος, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι συμπύκνωσε το αδιέξοδο λέγοντας ότι η τελευταία ισραηλινή επίθεση στο Ιράν «επιτείνει» την «ταπείνωση» για τον Τραμπ, καθώς έρχεται ως μια ξεκάθαρη αψήφηση της ρητής εντολής του Αμερικανού προέδρου προς τον Νετανιάχου να μην αντιδράσει.
