Η δημοσιογράφος Sophia Huang Xueqin ολοκληρώνει πέντε χρόνια εγκλεισμού, όμως αντιμετωπίζει ακόμη τέσσερα χρόνια περιορισμών, απαγόρευση δημοσιογραφικής δραστηριότητας και κρατική επιτήρηση.
Η πενταετής ποινή φυλάκισης της Κινέζας δημοσιογράφου και ακτιβίστριας Sophia Huang Xueqin ολοκληρώνεται σήμερα, 18 Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει αξιόπιστη ανεξάρτητη επιβεβαίωση ότι έχει πράγματι εγκαταλείψει τη φυλακή και ότι έχει μπορέσει να επικοινωνήσει ελεύθερα με την οικογένεια και τους φίλους της.
Η Huang αποτελεί μία από τις εμβληματικότερες φυσιογνωμίες του κινεζικού κινήματος #MeToo. Καταδικάστηκε τον Ιούνιο του 2024 σε πέντε χρόνια φυλάκισης για «υποκίνηση σε ανατροπή της κρατικής εξουσίας», με την περίοδο της προφυλάκισής της να προσμετράται στην ποινή. Σήμερα ολοκληρώνεται τυπικά ο εγκλεισμός της, αλλά όχι απαραίτητα και η δίωξή της.
Μαζί με την ποινή φυλάκισης, το δικαστήριο της επέβαλε τέσσερα χρόνια στέρησης πολιτικών δικαιωμάτων. Σύμφωνα με τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα, το καθεστώς αυτό μπορεί να συνεπάγεται απαγόρευση άσκησης της δημοσιογραφίας, περιορισμούς στις μετακινήσεις και στα ταξίδια στο εξωτερικό, έλεγχο των επικοινωνιών και διαρκή κρατική επιτήρηση.
Όπως περιέγραψε άνθρωπος από το στενό περιβάλλον της, «για ανθρώπους όπως η Sophia, η έξοδος από τη φυλακή δεν σημαίνει ότι ανακτούν την ελευθερία τους». Μπορεί να σημαίνει απλώς τη μετάβαση «από μια μικρή φυλακή σε μια μεγαλύτερη».
Η δημοσιογράφος που έσπασε τη σιωπή
Η 37χρονη Huang εργάστηκε αρχικά στο κρατικό πρακτορείο China News Service και στη συνέχεια στράφηκε στην ανεξάρτητη και ερευνητική δημοσιογραφία. Το 2018 πραγματοποίησε έρευνα για τη σεξουαλική παρενόχληση γυναικών δημοσιογράφων στην Κίνα, συγκεντρώνοντας μαρτυρίες και στοιχεία που έδωσαν δημόσιο βήμα σε γυναίκες οι οποίες μέχρι τότε παρέμεναν σιωπηλές.
Με τα ρεπορτάζ της για τη σεξουαλική βία και τις καταγγελίες γυναικών στα πανεπιστήμια και στους χώρους εργασίας, συνέβαλε αποφασιστικά στη διάδοση του #MeToo στην Κίνα. Δεν περιορίστηκε, όμως, στην καταγραφή των καταγγελιών. Στήριζε τα θύματα και οργάνωνε συναντήσεις και συζητήσεις για τον φεμινισμό, τα εργασιακά δικαιώματα και τα προβλήματα της κοινωνίας των πολιτών.
Το 2019 συνελήφθη για πρώτη φορά μετά την κάλυψη των διαδηλώσεων στο Χονγκ Κονγκ. Κρατήθηκε για περίπου τρεις μήνες και αφέθηκε ελεύθερη χωρίς να της απαγγελθούν επίσημες κατηγορίες.
Τον Σεπτέμβριο του 2021 συνελήφθη ξανά μαζί με τον ακτιβιστή για τα εργασιακά δικαιώματα Wang Jianbing, λίγο πριν αναχωρήσει για μεταπτυχιακές σπουδές στη Βρετανία με υποτροφία Chevening. Παρέμεινε για περισσότερους από πέντε μήνες χωρίς δυνατότητα επικοινωνίας, ενώ οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν ότι υποβλήθηκε σε πολύωρες ανακρίσεις, απομόνωση και κακομεταχείριση.
Η δίκη επικεντρώθηκε στις εβδομαδιαίες συναντήσεις που διοργάνωναν οι δύο ακτιβιστές, στη συμμετοχή τους σε διαδικτυακά σεμινάρια για τη μη βία και σε δημοσιεύσεις για ζητήματα που οι κινεζικές Αρχές θεωρούν «ευαίσθητα». Ο Wang καταδικάστηκε σε τριάμισι χρόνια φυλάκισης και αποφυλακίστηκε τον Μάρτιο του 2025.
Εξήντα οργανώσεις ζητούν πραγματική ελευθερία
Σε κοινή παρέμβασή τους, 60 οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθερίας του Τύπου, μεταξύ των οποίων η Διεθνής Αμνηστία, οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα, η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων, το Human Rights Watch και το Freedom House, ζητούν από τις κινεζικές Αρχές όχι μόνο να αποφυλακίσουν τη Huang, αλλά και να εγγυηθούν την ουσιαστική ελευθερία της.
Οι οργανώσεις απαιτούν να μπορεί να μετακινείται, να επικοινωνεί με την οικογένεια και τους συνεργάτες της, να ασκεί τη δημοσιογραφία και να συμμετέχει στη δημόσια ζωή χωρίς παρακολούθηση, εκφοβισμό ή νέες αυθαίρετες κυρώσεις.
Η υπόθεση της Sophia Huang Xueqin αναδεικνύει με τον πιο καθαρό τρόπο τη διαφορά ανάμεσα στην αποφυλάκιση και την ελευθερία. Η ποινή της μπορεί να τελειώνει στα χαρτιά, αλλά η πραγματική δοκιμασία αρχίζει τώρα: εάν θα μπορέσει να επιστρέψει στη ζωή και στη δημοσιογραφία ή εάν ο εγκλεισμός της θα συνεχιστεί χωρίς τείχη και κάγκελα.
Η Κίνα παραμένει, σύμφωνα με τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα, η χώρα με τους περισσότερους φυλακισμένους επαγγελματίες της ενημέρωσης στον κόσμο, ενώ κατατάσσεται στην 178η θέση μεταξύ 180 χωρών στον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου για το 2026.
Η σημερινή ημέρα, επομένως, δεν αποτελεί ακόμη το τέλος της υπόθεσης. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο εάν η Huang πέρασε την πύλη της φυλακής. Είναι εάν θα της επιτραπεί να μιλήσει, να γράψει, να ταξιδέψει και να ζήσει χωρίς φόβο.
