Η ανακοίνωση της επικείμενης Συνταγματικής Αναθεώρησης από την κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζεται από το σύνολο της νομικής κοινότητας ως μια «μεταρρυθμιστική τομή».
Αντιθέτως, ο διακεκριμένος συνταγματολόγος Ξενοφών Κοντιάδης, με μια βαρυσήμαντη παρέμβασή του, επιχειρεί να «ξεφλουδίσει» το επικοινωνιακό περιτύλιγμα των κυβερνητικών προτάσεων, αποκαλύπτοντας αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «αναθεωρητικό λαϊκισμό».
Σύμφωνα με τον καθηγητή, η κυβερνητική πρωτοβουλία δεν εκκινεί από την ανάγκη για βαθιές τομές, αλλά λειτουργεί ως ένας μηχανισμός εργαλειοποίησης του Καταστατικού Χάρτη της χώρας.
1. Η Αντίφαση της Δικαστικής Ανεξαρτησίας
Το πρώτο πλήγμα στην αξιοπιστία του κυβερνητικού αφηγήματος έρχεται μέσα από την ίδια την επιστολή του Πρωθυπουργού. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προτείνει την εμπλοκή των Ολομελειών των Ανωτάτων Δικαστηρίων στην επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης.
Ωστόσο, ο κ. Κοντιάδης θέτει το δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων: Γιατί η κυβέρνηση αγνόησε επιδεικτικά τη γνώμη των δικαστών στις πρόσφατες επιλογές ηγεσιών, παρότι ο νόμος το προέβλεπε; Η κριτική εδώ είναι αμείλικτη: Η επίκληση θεσμικών εγγυήσεων «κατόπιν εορτής» φαντάζει προσχηματική, όταν στην πράξη η εκτελεστική εξουσία επιλέγει την πολιτική κυριαρχία έναντι της δικαστικής αυτονομίας.
2. Πρόεδρος της Δημοκρατίας: Το Σύμπτωμα και η Αιτία
Η κυβερνητική πρόταση για κατάργηση της δυνατότητας δεύτερης θητείας του Προέδρου της Δημοκρατίας (ΠτΔ) παρουσιάζεται ως μέσο αποφυγής «συναλλαγών». Ο Ξ. Κοντιάδης αποδομεί αυτή τη λογική, επισημαίνοντας ότι το πρόβλημα δεν είναι η διάρκεια, αλλά ο τρόπος εκλογής.
Με την αναθεώρηση του 2019, η Νέα Δημοκρατία επέβαλε την εκλογή ΠτΔ ακόμη και με απλή κοινοβουλευτική πλειοψηφία (151 βουλευτές), καταργώντας την ανάγκη για ευρύτερη διακομματική συναίνεση. Κατά τον συνταγματολόγο, η «εργαλειοποίηση» του θεσμού ξεκίνησε εκεί, και η τωρινή πρόταση απλώς αποπροσανατολίζει από την ουσιαστική υποβάθμιση του ρόλου του ανώτατου άρχοντα.
3. Ποινική Ευθύνη Υπουργών: Η Σκιά των Τεμπών και των Υποκλοπών
Ίσως το πιο «καυτό» σημείο της παρέμβασης αφορά το Άρθρο 86. Ενώ η κυβέρνηση μιλά για «αμερόληπτη κρίση», ο κ. Κοντιάδης συνδέει τη θεωρία με την τρέχουσα πολιτική πραγματικότητα. Αναφέρεται ευθέως:
-
Στο έγκλημα των Τεμπών.
-
Στο σκάνδαλο των υποκλοπών.
-
Στις καταγγελίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Το ερώτημα που τίθεται είναι δομικό: Πώς μπορεί μια κυβέρνηση να υπόσχεται αυστηροποίηση του πλαισίου ευθύνης, όταν η ίδια κατηγορείται για συστηματική παρεμπόδιση της απόδοσης ευθυνών σε κορυφαία στελέχη της;
4. Η Μονιμότητα στο Δημόσιο: «Κερκόπορτα» Απολύσεων;
Η πρόταση για «επανακαθορισμό» της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων (Άρθρο 103) προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία. Ο κ. Κοντιάδης υπενθυμίζει ότι το Σύνταγμα ήδη προβλέπει διαδικασίες λύσης της υπαλληλικής σχέσης για λόγους ανεπάρκειας ή πειθαρχικών παραπτωμάτων.
Η προσπάθεια περαιτέρω «χαλάρωσης» του πλαισίου, υπό το πρόσχημα της αξιολόγησης, ερμηνεύεται ως μια προσπάθεια δημιουργίας ενός πιο «πειθήνιου» κράτους, όπου η μονιμότητα δεν θα αποτελεί πλέον ανάχωμα στις κομματικές επιδιώξεις.
