ΟΙ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ αγροτικές κινητοποιήσεις στην Ελλάδα έχουν ολοκληρωθεί, χωρίς ωστόσο να έχουν επιλυθεί οι βασικές διαρθρωτικές και οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο αγροτικός τομέας.
Κρίνεται αναγκαία η συνέχιση ενός τεκμηριωμένου και θεσμικού διαλόγου για τον επανασχεδιασμό του αγροτικού μοντέλου, με έμφαση σε δομικές μεταρρυθμίσεις, που ενισχύουν την ανθεκτικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα της αγροτικής παραγωγής.
Ο διάλογος θα πρέπει να εστιάσει κατά προτεραιότητα στο ασφαλιστικό πλαίσιο των αγροτών, στην ευθυγράμμιση των εθνικών παρεμβάσεων με τις ευρωπαϊκές αγροτικές πολιτικές, καθώς και στη λειτουργική και χρηματοοικονομική αναδιάρθρωση του συστήματος ασφάλισης και αποζημιώσεων της αγροτικής παραγωγής.
- Αγροτική ασφάλιση: Το αδύναμο σημείο της ΚΑΠ και ο νέος συνδυασμός εθνικών και ευρωπαϊκών πολιτικών.
Η ΑΣΦΑΛΙΣΗ της αγροτικής παραγωγής και του αγροτικού εισοδήματος είναι πλέον κρίσιμο ζήτημα εθνικής και ευρωπαϊκής στρατηγικής.
Με τις σημερινές εξελίξεις, από ένα τεχνικό εργαλείο αποζημιώσεων, μετατρέπεται σε βασικό πυλώνα κλιματικής, εισοδηματικής, εμπορικής, διατροφικής ασφάλειας αλλά και κοινωνικής συνοχής και περιφερειακής ανάπτυξης.
Η ΜΕΧΡΙ σήμερα προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο ζήτημα των αγροτικών αποζημιώσεων υπήρξε αποσπασματική, περιορίζοντας τις δυνατότητες των κρατών-μελών σε χρηματοδότηση εργαλείων διαχείρισης κινδύνων μέσω του 2ου Πυλώνα (Αγροτικής Ανάπτυξης), σε επιδότηση ασφαλίστρων, στα ταμεία αλληλοβοήθειας, σε εργαλεία σταθεροποίησης εισοδήματος.
Η ΚΟΙΝΗ Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) 2028-2034, παρά το γεγονός ότι αμφισβητείται η σημερινή χρηματοδότησή της, μπορεί να λειτουργήσει ως σημαντικός μοχλός ενίσχυσης των αγροτικών ασφαλίσεων και της διαχείρισης κινδύνων – εφόσον διαμορφωθούν κατάλληλοι μηχανισμοί και σύγχρονα χρηματοδοτικά εργαλεία σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.
Αυτό απαιτεί στρατηγικές, μακροχρόνιες επιλογές, που να συνδέουν τα εργαλεία της ΚΑΠ με πιο στοχευμένες, ευέλικτες και χρηματοπιστωτικά βιώσιμες λύσεις. Όπως:
- η ενίσχυση των Risk Management tools από τον 2ο Πυλώνα με υψηλότερη επιδότηση και πιο στοχευμένη κατανομή,
- η σύνδεση των άμεσων ενισχύσεων με την υποχρεωτική ή επιδοτούμενη συμμετοχή σε εργαλεία ασφάλισης,
- η σύνδεση μικτών δημόσιων και ιδιωτικών σχημάτων,
- η απλούστευση των κανόνων για πρόσβαση και αποζημιώσεις,
- η ενίσχυση της στρατηγικής της ανθεκτικότητας, με εκπαίδευση και υποστήριξη παραγωγών,
- η ενίσχυση και διεύρυνση των ασφαλιστικών μηχανισμών, που καλύπτουν τις διακυμάνσεις του εισοδήματος, ιδιαίτερα σε ευαίσθητες αγορές, σε δασμολογικές πιέσεις και σε αθέμιτες εμπορικές τιμές προϊόντων.
ΟΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ αυτές θα μετατρέψουν τις επιδοτήσεις από παθητική στήριξη σε ενεργό ενίσχυση της ανθεκτικότητας.
Μια τέτοια προσέγγιση μετατρέπει την ασφάλιση από δευτερεύον εργαλείο σε θεμέλιο μιας ολοκληρωμένης πολιτικής διαχείρισης κρίσεων, ικανής να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του 21ου αιώνα και της κλιματικής αλλαγής.
- Αγροτικές ασφαλίσεις και διαχείριση κινδύνων: Μια εθνική και ευρωπαϊκή πρόκληση με σύγχρονα χρηματοδοτικά εργαλεία και μηχανισμούς διαχείρισης κινδύνων.
ΠΡΩΤΟΝ: ο 2ος Πυλώνας της ΚΑΠ, εκείνος της Αγροτικής Ανάπτυξης, προσφέρει το βασικό θεσμικό πλαίσιο για την ανάπτυξη εργαλείων διαχείρισης κινδύνων.
Η επιδότηση ασφαλίστρων και η ενίσχυση ταμείων αλληλοβοήθειας μπορούν να μειώσουν το κόστος για τους αγρότες και να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή τους σε οργανωμένα σχήματα ασφάλισης.
Ωστόσο, τα εργαλεία αυτά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν έναν ισχυρό εθνικό ασφαλιστικό πυλώνα. Οφείλουν να λειτουργούν συμπληρωματικά, με διαφάνεια και με σαφή δομική οργάνωση.
ΔΕΥΤΕΡΟΝ: τα μικτά σχήματα δημόσιου και ιδιωτικού τομέα αποτελούν διεθνή βέλτιστη πρακτική. Το κράτος αναλαμβάνει ρόλο εγγυητή και συνχρηματοδότη, ενώ ο ιδιωτικός τομέας εισφέρει τεχνογνωσία, ταχύτητα και διαφοροποίηση κινδύνου.
ΤΡΙΤΟΝ: κρίσιμος είναι ο ρόλος των αντασφαλιστικών μηχανισμών. Οι μεγάλες κλιματικές καταστροφές δημιουργούν συστημικούς κινδύνους που καμία εθνική ασφαλιστική δομή δεν μπορεί να απορροφήσει μόνη της.
Η συμμετοχή σε ευρωπαϊκούς ή διεθνείς αντασφαλιστικούς μηχανισμούς μειώνει την έκθεση του εθνικού συστήματος και ενισχύει τη χρηματοπιστωτική του ανθεκτικότητα.
Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη δημιουργία Ταμείου Κλιματικών Κρίσεων έχει ιδιαίτερη σημασία.
Ένα τέτοιο Ταμείο δεν μπορεί να χρηματοδοτείται αποκλειστικά από την ΚΑΠ. Πρέπει να έχει πολυταμειακή δομή ή να λειτουργεί ως νέο Ταμείο Ανασυγκρότησης, με επιχορηγήσεις και επιδοτούμενα δάνεια.
Να στηρίζει όχι μόνο τις άμεσες αποζημιώσεις αλλά και την ανασυγκρότηση αγροτικών υποδομών με βάση την αρχή της «καλύτερης ανοικοδόμησης».
- Το ελληνικό αγροτικό ασφαλιστικό σύστημα, ο ρόλος του ΕΛΓΑ και η επόμενη μέρα της αγροτικής πολιτικής. Στην Ελλάδα, ο ΕΛΓΑ αποτελεί τον βασικό πυλώνα της αγροτικής ασφάλισης. Η μεταρρύθμιση του 2010 καθιέρωσε ένα σύστημα υποχρεωτικής ασφάλισης με κοινή συμμετοχή αγροτών και κράτους, το οποίο έχει λάβει κοινοτική έγκριση και έχει αποδειχθεί ανθεκτικό. Το ισχύον νομικό πλαίσιο (Ν. 3877/2010 και Ν. 4820/2021) παρέχει τη δυνατότητα προσαρμογών χωρίς αλλοίωση της βασικής φιλοσοφίας.
ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ασφαλίσεις στη χώρα μας υπεύθυνοι είναι ο ΕΛΓΑ (Οργανισμός Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων), οι ασφαλιστικές εταιρείες και ο Οργανισμός Αντασφάλισης και Συντονισμού (ΟΑΣΙΣ).
Υπάρχουν όμως ζητήματα, που απαιτούν αλλαγές στον ΕΛΓΑ, όπως η ενίσχυση της χρηματοδοτικής του βάσης, ο εκσυγχρονισμός της διαχείρισης κινδύνων και η διασύνδεσή του με ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά και αντασφαλιστικά
εργαλεία. Στον νέο κορμό και δομή της ασφαλιστικής πολιτικής, με νέες οργανωτικές υπηρεσίες, ο ΕΛΓΑ μπορεί να είναι επικεφαλής.
Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ για στήριξη του ΕΛΓΑ με πόρους της Αγροτικής Ανάπτυξης μέχρι το 2027 είναι θετική, αλλά δεν αρκεί. Η στήριξη αυτή πρέπει να θεωρηθεί αφετηρία και να συνεχιστεί με εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους.
Παράλληλα, απαιτείται σαφής οριοθέτηση των καλυπτόμενων κινδύνων, συμπληρωματικότητα της προαιρετικής – επιπρόσθετης – υποχρεωτικής ασφάλισης, ενσωμάτωση νέων κινδύνων που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, με ασθένειες πρώιμων καλλιεργειών, διαφοροποίηση των ασφαλίστρων με κοινωνικά δίκαιο τρόπο, ώστε να μην επιβαρυνθούν δυσανάλογα οι μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις.
- Χωρίς ασφάλιση δεν υπάρχει αγροτική παραγωγή.
Η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ασφάλιση δεν μπορεί να αποτελεί πεδίο «μπαλωμάτων» και έκτακτων παρεμβάσεων. Πρόκειται για μια μεγάλη μεταρρύθμιση του κράτους, άρρηκτα συνδεδεμένη με τη διατροφική ασφάλεια, την ανθεκτικότητα της περιφέρειας και τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα.
ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ μια ολοκληρωμένη εθνική πρόταση, με πυλώνα τον ΕΛΓΑ, ενταγμένη σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο σύγχρονων χρηματοδοτικών εργαλείων, μικτών σχημάτων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, καθώς και ισχυρών αντασφαλιστικών μηχανισμών.
- Η Κατερίνα Μπατζελή είναι πρώην Βουλευτής και Υπουργός
