Από τις ΗΠΑ και τη Γαλλία έως τη Γερμανία: γιατί η πολιτική αβεβαιότητα μετατρέπεται σε οικονομικό κίνδυνο
Για χρόνια οι αγορές αντιμετώπιζαν τις πολιτικές ανατροπές ως προσωρινό θόρυβο. Σήμερα η κατάσταση είναι διαφορετική.
Προστατευτισμός, δασμοί, δημοσιονομικές συγκρούσεις, αμφισβήτηση θεσμών και πολιτική πόλωση έχουν αρχίσει να συνδέονται άμεσα με τις επενδυτικές αποφάσεις.
Η περίπτωση των ΗΠΑ είναι χαρακτηριστική. Μελέτη του Carnegie για τη μελλοντική αμερικανική οικονομική ισχύ περιγράφει μια κυβέρνηση Τραμπ που χρησιμοποιεί πολύ πιο ενεργά εμπορικές συμφωνίες, ενεργειακή πολιτική, τεχνολογία, AI και κρίσιμες πρώτες ύλες ως εργαλεία οικονομικής ισχύος.
Το Carnegie επισημαίνει επίσης ότι ο σημερινός αμερικανικός προστατευτισμός έχει ιστορικές αναλογίες, αλλά δεν αντιγράφει πλήρως κάποιο προηγούμενο μοντέλο.
Το φαινόμενο όμως είναι ευρύτερο.
Στην Ευρώπη, η άνοδος κομμάτων που αμφισβητούν παραδοσιακές πολιτικές επιλογές δημιουργεί νέα ερωτήματα για τη δημοσιονομική πολιτική, το εμπόριο, τη μετανάστευση και την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
Οι αγορές δεν ψηφίζουν – αλλά τιμολογούν
Το κρίσιμο σημείο είναι να μην αντιμετωπίζουμε όλες αυτές τις πολιτικές δυνάμεις ως ένα ενιαίο φαινόμενο. Διαφέρουν σημαντικά ως προς την ιδεολογία, τις προτάσεις και τη στάση τους απέναντι στους θεσμούς.
Για τις αγορές, όμως, ορισμένα ερωτήματα είναι κοινά:
Τι θα συμβεί με το δημόσιο χρέος; Θα αλλάξουν οι εμπορικοί κανόνες; Θα επιβληθούν νέοι δασμοί; Θα αυξηθούν οι κρατικές δαπάνες; Θα αλλάξει η σχέση μιας κυβέρνησης με την ΕΕ ή τους διεθνείς θεσμούς;
Η Ευρώπη βρίσκεται ήδη σε ένα περιβάλλον όπου η εμπορική αλληλεξάρτηση μετατρέπεται ολοένα περισσότερο σε γεωπολιτικό εργαλείο. Το Carnegie επισημαίνει ότι οι εφοδιαστικές αλυσίδες, η τεχνολογία και το εμπόριο έχουν γίνει πεδία στρατηγικού ανταγωνισμού μεταξύ ΕΕ, ΗΠΑ και Κίνας.
Άρα το πραγματικό ερώτημα δεν είναι εάν «οι αγορές φοβούνται τον λαϊκισμό».
Είναι πόση πολιτική αβεβαιότητα είναι διατεθειμένες να αποδεχθούν πριν αρχίσουν να απαιτούν υψηλότερο τίμημα για να χρηματοδοτήσουν κράτη και επιχειρήσεις.
