Σοκ στην ελληνική οικονομία και τα νοικοκυριά προκαλούν τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat για τον Σεπτέμβριο του 2026, αποτυπώνοντας μια βίαιη επιτάχυνση του πληθωρισμού. Ο ετήσιος δείκτης εκτοξεύτηκε στο 5,1%, καταγράφοντας αλματώδη άνοδο από το 3,7% του προηγούμενου μήνα. Στην αιχμή αυτού του νέου κύματος ακρίβειας βρίσκεται ο τομέας της ενέργειας, ο οποίος λειτουργεί ως ο βασικός επιταχυντής των ανατιμήσεων, διαβρώνοντας συστηματικά τα διαθέσιμα εισοδήματα και ανατρέποντας τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Η απότομη αυτή έξαρση επιβεβαιώνει ότι το οικονομικό περιβάλλον παραμένει εξαιρετικά εύθραυστο, με τις διεθνείς ενεργειακές πιέσεις να μετακύλιονται άμεσα στην εγχώρια αγορά. Παράλληλα, η καθημερινή μάχη της επιβίωσης μεταφέρεται στα ράφια των σούπερ μάρκετ, όπου η διαμόρφωση των τιμών εξελίσσεται σε μια σύνθετη εξίσωση. Στη διαμόρφωση του τελικού κόστους διασταυρώνονται οι διεθνείς διακυμάνσεις των πρώτων υλών, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, το αυξημένο κόστος παραγωγής και μεταφοράς, αλλά και οι προσπάθειες συγκράτησης των τιμών μέσω εγχώριων λιανεμπορικών πρωτοβουλιών.
Μέσα σε αυτό το τοπίο αστάθειας, τα πρόσφατα στοιχεία του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ) αποτυπώνουν μια διπλή εικόνα. Αφενός, ο γενικός δείκτης τιμών στα σούπερ μάρκετ παρουσιάζει μια οριακή αποκλιμάκωση της τάξης του -0,75% σε ετήσια βάση, προσφέροντας μια μικρή ανάσα. Αφετέρου όμως, η αναλυτική εξέταση των επιμέρους κατηγοριών αποκαλύπτει βαθιές ανισότητες. Από τις 23 βασικές ομάδες προϊόντων που παρακολουθούνται συστηματικά, οι 10 καταγράφουν πτώση, ενώ οι υπόλοιπες 13 συνεχίζουν να επιβαρύνονται με νέες αυξήσεις.
Η πλέον αισθητή υποχώρηση καταγράφεται στα φρέσκα φρούτα και τα λαχανικά, όπου οι τιμές υποχώρησαν κατά -5,46% σε ετήσια βάση. Η σταδιακή ομαλοποίηση των εφοδιαστικών αλυσίδων και οι ευνοϊκότερες εποχικές συνθήκες επέτρεψαν τη μείωση των τιμών παραγωγού, συμπαρασύροντας προς τα κάτω τις τιμές λιανικής. Σημαντική ελάφρυνση παρατηρείται επίσης στα είδη πρωινού και τα ροφήματα (-4,61%), στις τροφές και τα είδη για κατοικίδια (-4,20%), στα φρέσκα ψάρια και θαλασσινά (-2,70%), καθώς και στις νωπές και κατεψυγμένες ζύμες (-2,53%). Καταλυτικό ρόλο σε αυτές τις μειώσεις διαδραμάτισε η ανταπόκριση των αλυσίδων λιανεμπορίου στις εθελοντικές πρωτοβουλίες μείωσης τιμών, με ειδικές σημάνσεις να καλύπτουν εκατοντάδες βασικούς κωδικούς.
Στον αντίποδα, οι πληθωριστικές πιέσεις παραμένουν εξαιρετικά επίμονες σε κρίσιμες κατηγορίες αγαθών. Τη μεγαλύτερη αύξηση καταγράφουν οι ξηροί καρποί (+3,02%), αποτέλεσμα της παρατεταμένης λειψυδρίας και των ακραίων καιρικών φαινομένων που έπληξαν μεγάλες παραγωγικές ζώνες στην Ευρώπη και την Αμερική. Ακολουθούν τα ορεκτικά, αλίπαστα και λοιπά σερβιριζόμενα είδη (+2,37%), επιβαρυμένα από τις διατηρούμενες υψηλές τιμές των βρώσιμων ελαίων και το αυξημένο ενεργειακό κόστος συντήρησης σε ψυκτικούς θαλάμους. Στα μπισκότα και τις σοκολάτες (+2,17%), η παγκόσμια κρίση στην παραγωγή κακάο στη Δυτική Αφρική και οι διακυμάνσεις στη ζάχαρη κρατούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα, ενώ αυξήσεις παρατηρούνται στις βρεφικές τροφές (+2,04%) και τα αλλαντικά (+1,92%) λόγω του αυξημένου κόστους ζωοτροφών και πρώτων υλών.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η πορεία των γαλακτοκομικών προϊόντων, με τη φέτα να εξελίσσεται στον αρνητικό πρωταγωνιστή της περιόδου. Το παραδοσιακό εθνικό μας προϊόν καταγράφει συνεχή αύξηση τιμής, με τις εκτιμήσεις της αγοράς να δείχνουν ότι μπορεί να αγγίξει ακόμα και τα 16 ευρώ το κιλό. Πρόκειται για μια τιμή-σοκ που μετατρέπει ένα από τα πλέον βασικά είδη διατροφής της ελληνικής οικογένειας σε αγαθό πολυτελείας.
Την ίδια στιγμή, το μέτωπο των καυσίμων τροφοδοτεί εκ νέου την ακρίβεια, με τα κυβερνητικά μέτρα να χαρακτηρίζονται ανεπαρκή από την αγορά. Η αύξηση της κρατικής επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης (diesel) από τα 10 στα 15 λεπτά το λίτρο για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου, σε συνδυασμό με τις εκπτώσεις των διυλιστηρίων, εμφανίζεται να διαμορφώνει ένα συνολικό πακέτο 20 λεπτών. Ωστόσο, η πραγματική πρόσθετη ελάφρυνση για τους οδηγούς στην αντλία ανέρχεται σε μόλις 5 λεπτά το λίτρο, καθώς οι προηγούμενες ελαφρύνσεις ίσχυαν ήδη. Παράλληλα, για τη βενζίνη δεν προβλέπεται καμία απολύτως κρατική ενίσχυση, παρά μόνο η διατήρηση της υφιστάμενης έκπτωσης των διυλιστηρίων.
Η κατάσταση αυτή έχει πυροδοτήσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση. Αν και ο πρωθυπουργός στην κυριακάτικη ανάρτησή του έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στα μέτρα στήριξης για την ενεργειακή κρίση, οι ανακοινώσεις δεν στάθηκαν ικανές να καθησυχάσουν την κοινή γνώμη. Η σύσσωμη αντίδραση της αντιπολίτευσης επικεντρώνεται στο γεγονός ότι οι παρεμβάσεις αποτελούν «μέτρα-ασπιρίνες» απέναντι σε ένα δομικό πρόβλημα, το οποίο συνεχίζει να εξανεμίζει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ
Σχόλια (0)