*Το κείμενο είναι αναδημοσίευση του άρθρου που δημοσιεύθηκε στην πλατφόρμα “X” από τον Κωνσταντίνο Ταχτσίδη, πρόκειται για άρθρο γνώμης.
Πως μια μικρή διακοπή του Δημοτικού Συμβουλίου μεταμορφώθηκε σε αφήγημα ανομίας, φόβου και ακροδεξιάς ρητορικής απο την Ελένη Παπαδοπούλου. Μερικά λεπτά έντασης στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου. Καμία χειροδικία, κανένα σπασμένο τζάμι, καμία απειλή. Κι όμως, μέσα σε 48 ώρες, το περιστατικό είχε μετατραπεί σε εθνικό θέμα τάξης και ασφάλειας, με αναρτήσεις, δελτία Τύπου και τηλεοπτικές εμφανίσεις.
Το ζήτημα δεν είναι αν μας άρεσε η παρέμβαση των διαδηλωτριών στο Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας, αλλά η βιομηχανία που στήνεται γύρω από το «φούσκωμα» τέτοιων περιστατικών. Πώς, δηλαδή, ένα συμβάν πέντε λεπτών γίνεται η πρώτη ύλη για ακροδεξιές εκστρατείες φόβου και μισαλλοδοξίας και γιατί αυτό δεν είναι τυχαίο.
Το περιστατικό, όπως ακριβώς έγινε
Στην ημερήσια διάταξη του Δημοτικού Συμβουλίου υπήρχαν τα “Προσφυγικά”. Όπως γίνεται πάντα όταν ένα θέμα αφορά συγκεκριμένη γειτονιά, ήρθαν άνθρωποι της περιοχής, άφησαν τα στοιχεία τους στην είσοδο, μπήκαν στην αίθουσα και ζήτησαν τον λόγο. Ανάμεσά τους και εκπρόσωποι των κοινωνικών ομάδων που ζουν και δραστηριοποιούνται στα κτίρια. Ο Προεδρεύων τους έδωσε τον λόγο κι αυτό δεν είναι παραχώρηση, αλλά η στοιχειώδης λειτουργία ενός συμβουλίου που υποτίθεται ότι ανήκει στην πόλη.
Αφού μίλησαν και αποχώρησαν, μπήκε μια ομάδα γυναικών που φώναξαν συνθήματα για λίγα λεπτά. Καμία ένταση σωματική. Καμία απειλή βίας. Μια συμβολική διακοπή που στις Δυτικές δημοκρατίες συνηθίζουμε να αποκαλούμε «διαμαρτυρία».
Μηχανή παραγωγής ακροδεξιού πανικού
Εδώ όμως ξεκινάει το ενδιαφέρον κομμάτι. Η δημοτική σύμβουλος Ελένη Παπαδοπούλου, από την παράταξη «Η Αθήνα μας», δεν είδε ένα συνηθισμένο επεισόδιο ακτιβίστικης διαμαρτυρίας, αλλά μια ευκαιρία για μίνι ακροδεξιά καμπάνια.
Ανάρτηση, βίντεο, δελτίο Τύπου, εμφάνιση στη φιλόξενη εκπομπή του Σταμάτη Ζαχαρού στο ONE, με την Ελένη Παπαδοπούλου να δηλώνει ότι αποχώρησε από την αίθουσα μαζί με την αστυνομική φρουρά του Κώστα Μπακογιάννη, κάτι που μάλλον λέει πάρα πολλά και σίγουρα περισσότερα από όσα θα ήθελε.
Το αφήγημα που χτίστηκε είναι συγκεκριμένο. Το έχουμε ξαναδεί το έργο. Ο Χάρης Δούκας είναι ο «αριστερός» δήμαρχος που είναι σε «ευθεία επικοινωνία» με τους «χώρους αυτούς» και φυσικά «αν μπορούσε, θα έδιωχνε την αστυνομία από την πόλη». Τα ίδια ψεκασμένα ακροδεξιά, που συνεχίζουν να λένε και για τον Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη
Η κατασκευή αυτού του αφηγήματος από την Ελένη Παπαδοπούλου σε αγαστή συνεργασία με τον Κώστα Μπακογιάννη, είναι τόσο χονδροειδής που σχεδόν δεν χρειάζεται αντίλογο για να πειστεί ο οποιοσδήποτε.
Ο ισχυρισμός ότι ο Δήμαρχος «κάλεσε» τους εκπροσώπους καταρρίπτεται μόνος του. Κανείς δεν κάλεσε κανέναν. Το συμβούλιο είναι ανοιχτό. Αυτή είναι η λειτουργία του από την εποχή της Εκκλησίας του Δήμου μέχρι σήμερα, εκτός από τις γνωστές Δικτατορίες της 4ης Αυγούστου και της 21ης Απριλίου (να ευχηθούμε και για χθες στην κα Παπαδοπούλου).
Αυτό που έχει σημασία δεν είναι η υπερβολή. Είναι η κατεύθυνση της υπερβολής. Στην τηλεοπτική της εμφάνιση, το βάρος δεν έπεσε από την Ελένη Παπαδοπούλου στην ουσία των Προσφυγικών, δηλαδή σε ένα πραγματικό και δύσκολο ζήτημα αστικής πολιτικής, αλλά στον χαρακτηρισμό των ανθρώπων που ζουν εκεί ως «καταληψιών» που «διεκδικούν χώρο» χωρίς δικαιώματα. Καμία αναφορά στο ότι σε δεκάδες ευρωπαϊκές πόλεις παρόμοιες υποθέσεις έχουν βρει λύσεις μέσω διαβούλευσης, συγκατοίκησης χρήσεων και συμφωνιών με τους δήμους. Η σύγκριση δεν γίνεται γιατί θα χαλούσε το αφήγημα.
Η λεπτομέρεια που τα λέει όλα: “Ο Μοχάμεντ”
Τον Οκτώβριο του 2025, από το ίδιο έδρανο, η ίδια δημοτική σύμβουλος είχε δηλώσει: «Όλα είναι πακιστανικά… Κανένας δεν τους ελέγχει. Δηλαδή, αν τον άλλον τον λένε Μοχάμεντ, δεν θα του πέφτει το πρόστιμο;».
Αυτή η φράση δεν είναι παραδρομή. Είναι η μέθοδος.
Όταν ο δημόσιος λόγος φτάνει να ονοματίζει εθνικότητες ως πρόβλημα και να χρησιμοποιεί ονόματα ως συνώνυμα της ανομίας, δεν έχουμε συντηρητική διαφωνία. Έχουμε ρητορική που δανείζεται, ίσως ασυναίσθητα, τα αντανακλαστικά της του Τραμπισμού και της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς. Και το κάνει με το άλλοθι της «τάξης».
Γιατί το «νόμος και τάξη» είναι πάντα επιλεκτικό
Το πιο ενδιαφέρον και αποκαλυπτικό σε αυτά τα αφηγήματα είναι ποιους δεν αφορά η τάξη και η ασφάλεια.
Δεν αφορά ποτέ τις υποκλοπές. Δεν αφορά τα Τέμπη. Δεν αφορά τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Δεν αφορά τα ρουσφέτια, τις αναθέσεις, τη θεσμική αδιαφάνεια ή την κατάλυση του Κράτους Δικαίου.
Η τάξη και η ασφάλεια “ενεργοποιούνται” σχεδόν αποκλειστικά όταν υπάρχει ένα «απέναντι» που μπορεί να φωτογραφηθεί. Μετανάστες, ακτιβιστές (κυρίως γυναίκες ή ΛΟΑΤΚΙ), νέοι στα Εξάρχεια, διαδηλωτές στα Προσφυγικά.
Αυτή η επιλεκτικότητα δεν είναι αδυναμία του επιχειρήματος. Είναι το επιχείρημα.
Προφανώς ένα δημοτικό συμβούλιο χρειάζεται κανόνες. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη συμβολική παρέμβαση και τη μόνιμη παρακώλυση και ναι υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο ακτιβισμός έχει υπερβεί το όριο (αυτή είναι η δουλειά του). Η διαφωνία όμως εδώ δεν είναι αν χρειάζονται κανόνες. Είναι με τη διόγκωση ενός πενταλέπτου σε θεσμική κρίση και με τη μεθόδευση που αυτή η διόγκωση εξυπηρετεί.
Τι διακυβεύεται πραγματικά
Τα Προσφυγικά δεν είναι ένα ακίνητο προς αξιοποίηση. Είναι μια ιστορία της πόλης, ένα κομμάτι κοινωνικής μνήμης, ένα σύνθετο πολεοδομικό και πολιτισμικό ζήτημα.
Η απάντηση σε αυτά δεν δίνεται με τηλεοπτικό μοντάζ και hashtags αγανάκτησης. Δίνεται με σχέδιο, με διαβούλευση, με σεβασμό στους ανθρώπους που ζουν εκεί και στις γειτονιές γύρω από αυτά.
Αν η συζήτηση ξεκινάει από την παραδοχή ότι ο αντίπαλος είναι «μπάχαλος» και ο δήμαρχος «συνένοχος», τότε η διαβούλευση έχει ήδη ακυρωθεί πριν αρχίσει. Αυτό δεν είναι πολιτική. Είναι παραγωγή εχθρού.
Το ερώτημα στο τέλος δεν είναι αν κάποιες γυναίκες φώναξαν για πέντε λεπτά. Είναι να είμαστε ειλικρινείς στο τι ακριβώς θέλουμε.
Θέλουμε μια πόλη που συζητά δύσκολα, με τους θορύβους και τις αντιφάσεις της ή μια πόλη που επιβάλλει σιωπή και τη βαφτίζει τάξη και ασφάλεια.
Η πρώτη επιλογή λέγεται δημοκρατία, με τα ρίσκα και τα στραβοπατήματά της. Η δεύτερη είναι κάτι άλλο. Έχει όνομα και χθες, 21 Απριλίου είχε και θλιβερή επέτειο.
