Σοβαρά ερωτήματα για το πώς και με ποιες πολιτικές επιλογές η Τοπική Αυτοδιοίκηση οδηγήθηκε σε καθεστώς θεσμικής αδυναμίας στη διαχείριση της ίδιας της περιουσίας της, ανοίγει άρθρο-παρέμβαση που φιλοξενήθηκε στο airetos.gr και υπογράφουν δύο πρώην αιρετοί με μακρά θητεία στη δημόσια ζωή, ο πρώην Νομάρχης και Δήμαρχος Καρδίτσας Φώτης Αλεξάκος και ο πρώην Δήμαρχος Σοφάδων Μπάμπης Παπαδόπουλος.
Στο κείμενό τους, οι συντάκτες περιγράφουν με τεκμηριωμένο και αιχμηρό τρόπο μια πενταετή πορεία θεσμικής αποδυνάμωσης των Δήμων, η οποία – όπως επισημαίνουν – δεν είναι τυχαία ούτε ουδέτερη. Αντίθετα, συνδέεται άμεσα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο για την ενεργειακή πολιτική και ειδικότερα με τις προβλέψεις του ν. 4685/2020, που άνοιξαν διάπλατα την πόρτα σε μεγάλους ενεργειακούς ομίλους να «κλειδώνουν» δημοτικές εκτάσεις χωρίς προηγούμενη συναίνεση ή ακόμη και γνώση των οικείων Δήμων.
Σύμφωνα με την ανάλυση που δημοσιεύει το airetos.gr, η δυνατότητα έκδοσης Βεβαίωσης Παραγωγού για δημοτική γη, χωρίς θεσμικό αντίβαρο υπέρ της Αυτοδιοίκησης, δημιουργεί ένα καθεστώς ιδιότυπης ομηρίας. Οι Δήμοι, αν και ιδιοκτήτες της γης, βρίσκονται εκ των υστέρων μπροστά σε τετελεσμένα, καλούμενοι να διαπραγματευτούν με έναν και μοναδικό «ενδιαφερόμενο», υπό την πίεση του επιχειρήματος ότι τυχόν άρνηση ισοδυναμεί με απώλεια εσόδων για την τοπική κοινωνία.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο γεγονός ότι, σε αντίθεση με τους ιδιώτες ιδιοκτήτες, οι δημοτικές εκτάσεις εξαιρούνται ακόμη και από τη διαδικασία συγκριτικής αξιολόγησης, γεγονός που – όπως υπογραμμίζεται – αφήνει τη δημοτική περιουσία ουσιαστικά ακάλυπτη απέναντι στην επενδυτική «επέλαση». Ένα θεσμικό κενό που, κατά τους συντάκτες της παρέμβασης, δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως αβλεψία.
Παράλληλα, στο άρθρο τίθεται ευθέως ζήτημα ευθυνών όχι μόνο της κεντρικής κυβέρνησης, αλλά και της στάσης που τηρούν αρκετές δημοτικές αρχές. Η επιλογή ορισμένων να αποδέχονται ή να νομιμοποιούν συμβάσεις μακράς διάρκειας, οι οποίες δεσμεύουν τη δημοτική γη για δεκαετίες, γεννά ερωτήματα για το αν πρόκειται απλώς για αδυναμία αντίστασης ή για συνειδητή πολιτική στάση. Ρητορικά, αλλά με σαφή πολιτικό υπόβαθρο, τίθεται το ερώτημα αν η Αυτοδιοίκηση υπερασπίζεται πράγματι το δημόσιο συμφέρον ή αν έχει αποδεχθεί τον ρόλο του κομπάρσου σε ένα προδιαγεγραμμένο ενεργειακό αφήγημα.
Οι συγγραφείς της παρέμβασης, όπως δημοσιεύτηκε στο airetos.gr, ζητούν ξεκάθαρα θεσμική λογοδοσία και διαφάνεια. Καλούν αρμόδιους κρατικούς φορείς, όπως η ΡΑΕΥ, να δώσουν επίσημα στοιχεία για το εύρος των δημοτικών εκτάσεων που έχουν δεσμευτεί τα τελευταία χρόνια μέσω αυτών των διαδικασιών, πριν καν υπάρξει ουσιαστικός δημόσιος διάλογος σε τοπικό επίπεδο.
Το μήνυμα είναι σαφές και πολιτικά φορτισμένο: η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι για την απογύμνωση της Αυτοδιοίκησης από βασικές αρμοδιότητες και δικαιώματα. Η αποκατάσταση της κυριαρχίας των Δήμων επί της γης τους προβάλλεται ως ζήτημα δημοκρατίας, θεσμικής ισοτιμίας και σεβασμού στις τοπικές κοινωνίες.
Όπως τονίζεται στο άρθρο-παρέμβαση του airetos.gr, η σιωπή δεν συνιστά πλέον ουδετερότητα. Συνιστά στάση. Και απέναντι σε μια διαδικασία που μεταβάλλει τη δημοτική περιουσία σε αντικείμενο διαπραγμάτευσης χωρίς ουσιαστικό λόγο των πολιτών, η Αυτοδιοίκηση καλείται να αποφασίσει αν θα διεκδικήσει τον ρόλο που της αναλογεί ή αν θα αποδεχθεί οριστικά τον θεσμικό της περιορισμό.
Όπως δημοσίευσε το airetos.gr Η ευθύνη γι’ αυτή την κατάσταση βαραίνει πλέον αποκλειστικά την Κυβέρνηση, η οποία οφείλει να εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους επέλεξε να αφοπλίσει θεσμικά την Αυτοδιοίκηση υπέρ των μεγάλων ενεργειακών ομίλων. Είναι επιτακτική ανάγκη το πολιτικό προσωπικό της χώρας να αναγνωρίσει το σφάλμα και να προχωρήσει στην άμεση νομοθετική αποκατάσταση της κυριαρχίας των Δήμων επί της γης τους. Παράλληλα, όμως, είναι η ώρα και για την ίδια την Αυτοδιοίκηση να βγει από τον λήθαργο και να υψώσει το ανάστημά της απέναντι στην υποθήκευση της περιουσίας της. Ως άνθρωποι που υπηρετήσαμε επί δεκαετίες τους θεσμούς, θεωρούμε χρέος μας να αναδείξουμε αυτή την επιχείρηση πλιατσικολογήματος και να καλέσουμε σε εγρήγορση. Η σιωπή δεν μπορεί να είναι πλέον επιλογή· η υπεράσπιση της δημοτικής γης είναι ζήτημα δημοκρατίας, αξιοπρέπειας και σεβασμού προς τις επόμενες γενιές.
