Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σπεύδουν να καταλήξουν σε μια συμφωνία για το μέλλον της Γροιλανδίας, η οποία θα επιτρέψει στον Ντόναλντ Τραμπ να εμφανιστεί ως νικητής, χωρίς να διαλυθεί η συμμαχία που αποτελεί τον πυλώνα της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Από προτάσεις για ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική μέσω του ΝΑΤΟ έως παραχωρήσεις προς τις ΗΠΑ στην εξόρυξη ορυκτών πόρων, οι ηγέτες του μπλοκ φαίνεται να προκρίνουν ξεκάθαρα τον κατευνασμό αντί της σύγκρουσης με τον Τραμπ, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες και έναν αξιωματούχο της ΕΕ που μίλησαν στο POLITICO.
Η κούρσα για την κατάρτιση ενός σχεδίου ακολουθεί τις τελευταίες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου ότι η χώρα του «χρειάζεται» τη Γροιλανδία και ότι δεν αποκλείει την απόκτησή της ακόμα και με την άσκηση βίας.
Σήμερα, αναμένεται το τετ-α-τετ των υπουργών Εξωτερικών της Γροιλανδίας και της Δανίας με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς και τον Μάρκ Ρούμπιο στον Λευκό Οίκο με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και τον Ρούμπιο.
/ Σύνοδος κορυφής των αρχηγών και των επικεφαλής των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες στις 11 Ιουλίου, 2018
Η τέχνη της συμφωνίας
Περιγράφοντας το πιθανό τελικό σενάριο για τη Γροιλανδία, ο πρώτος διπλωμάτης της ΕΕ ανέφερε ότι θα μπορούσε να πρόκειται για μια συμφωνία που θα έδινε στον Τραμπ μια νίκη που θα μπορούσε να «πουλήσει» στο εσωτερικό ακροατήριο, όπως η υποχρέωση των ευρωπαϊκών χωρών να επενδύσουν περισσότερο στην ασφάλεια της Αρκτικής, αλλά και μια δέσμευση ότι οι ΗΠΑ θα αποκομίσουν κέρδη από τον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας.
Ο Τραμπ αναζητά πρωτίστως μια νίκη στο θέμα της Γροιλανδίας, είπε ο διπλωμάτης.
«Αν μπορέσεις να επανασυσκευάσεις έξυπνα την ασφάλεια της Αρκτικής, να την “δέσεις” με κρίσιμα ορυκτά και να της βάλεις έναν μεγάλο φιόγκο από πάνω, υπάρχει πιθανότητα» να υπογράψει ο Τραμπ.
Στο πεδίο της άμυνας, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε έστρωσε το έδαφος για μια συμφωνία όταν δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι χώρες της Συμμαχίας συζητούν τρόπους ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική. Αν και τα «επόμενα βήματα» που επικαλέστηκε ο Ρούτε δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί, μια αυξημένη επένδυση από τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ αποτελεί ένα πιθανό σενάριο, το οποίο συνάδει με την επιθυμία του Τραμπ να αναλάβει η Ευρώπη μεγαλύτερη ευθύνη για τη δική της ασφάλεια.
Όσον αφορά την εξόρυξη ορυκτών, οι λεπτομέρειες παραμένουν πιο θολές. Ωστόσο, μια συμφωνία που θα διασφαλίζει στις ΗΠΑ μερίδιο από τα κέρδη της εξόρυξης κρίσιμων πρώτων υλών είναι ένα από τα ενδεχόμενα, σύμφωνα με τον αξιωματούχο της ΕΕ.
Η δυνατότητα εξόρυξης κρίσιμων πρώτων υλών στη Γροιλανδία είναι περιορισμένη προς το παρόν.
Η Δανία έχει περάσει χρόνια αναζητώντας επενδύσεις για μακροπρόθεσμα έργα, χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία, καθώς οι χώρες προτιμούν να προμηθεύονται ορυκτά σε πολύ χαμηλότερες τιμές από τις παγκόσμιες αγορές.
Η ΕΕ σχεδιάζει να υπερδιπλασιάσει τις επενδύσεις της στη Γροιλανδία στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της, συμπεριλαμβανομένων κονδυλίων που θα κατευθυνθούν σε έργα κρίσιμων πρώτων υλών. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει το «δόλωμα» για να αποδεχθεί ο Τραμπ μια συμφωνία συνεπένδυσης.
Ωστόσο, αν ο πραγματικός στόχος του Τραμπ είναι τα ορυκτά του νησιού, οι Δανοί εδώ και χρόνια προσφέρουν στις ΗΠΑ τη δυνατότητα να επενδύσουν στη Γροιλανδία, πρόταση που, σύμφωνα με αρκετούς διπλωμάτες, έχει απορριφθεί από Αμερικανούς αξιωματούχους.
Αν, πάλι, η πίεση του Τραμπ για τη Γροιλανδία σχετίζεται με την Κίνα και τη Ρωσία, θα μπορούσε απλώς να ζητήσει από την Κοπεγχάγη την αύξηση της παρουσίας αμερικανικών στρατευμάτων στο νησί, σημειώνουν.
Ένας τρίτος διπλωμάτης της ΕΕ διερωτήθηκε αν ο πραγματικός στόχος του Τραμπ είναι να περάσει στην Ιστορία.
Το σύνθημα Make America Great Again «έχει μετατραπεί σε γεωγραφική έννοια, θέλει να μείνει στην Ιστορία ως ο άνθρωπος που έκανε την Αμερική “μεγαλύτερη” — με γεωγραφικούς όρους», είπε.
Η διάσωση του ΝΑΤΟ
Ο απώτερος σκόπος των κυβερνήσεων είναι να αποφύγουν μια στρατιωτική σύγκρουση, ανέφεραν οι διπλωμάτες.
Μια άμεση παρέμβαση των ΗΠΑ στη Γροιλανδία θα σήμαινε στην πράξη το τέλος της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας, όπως έχουν προειδοποιήσει ηγέτες.
Ο επίτροπος Άμυνας της ΕΕ, Άντριους Κουμπίλιους, και η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσαν αμφότεροι ότι μια στρατιωτική επέμβαση θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ.
«Όλα θα σταματούσαν», είπε η Φρεντέρικσεν.
«Καμία διάταξη [της ιδρυτικής συνθήκης του 1949] δεν προβλέπει επίθεση ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ εναντίον άλλου», δήλωσε διπλωμάτης της Συμμαχίας, ο οποίος μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας. Αυτό θα σήμαινε «το τέλος της Συμμαχίας», πρόσθεσε.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι «ενδέχεται να είναι μια επιλογή» για τις ΗΠΑ ανάμεσα στην επιδίωξη του στόχου του να ελέγξει τη Γροιλανδία και στη διατήρηση της Συμμαχίας.
Η διατήρηση του ΝΑΤΟ παραμένει η κορυφαία προτεραιότητα της ΕΕ, σύμφωνα με τον πρώτο διπλωμάτη. Παρότι, τόσο ιδιωτικά όσο και δημόσια, αξιωματούχοι έχουν απορρίψει κατηγορηματικά την ιδέα ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να «παραδώσει» τη Γροιλανδία στις ΗΠΑ, οι δηλώσεις αυτές καταδεικνύουν πόσο απεγνωσμένες είναι οι κυβερνήσεις να αποφύγουν μια άμεση σύγκρουση με την Ουάσιγκτον.
«Αυτό είναι σοβαρό και η Ευρώπη φοβάται», δήλωσε ένας τέταρτος διπλωμάτης της ΕΕ που συμμετέχει στις συζητήσεις στις Βρυξέλλες για την αντίδραση του μπλοκ.
Ένας πέμπτος χαρακτήρισε τη στιγμή «σεισμική», καθώς σηματοδοτεί ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να διαλύσουν εκατό χρόνια ακλόνητων σχέσεων.
Σε κατάσταση σοκ
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφωνούν σε γενικές γραμμές ότι μια στρατιωτική σύγκρουση είναι αδιανόητη, όμως το πρόβλημα είναι πώς θα επιτευχθεί μια διαπραγματευμένη λύση.
Μέχρι το αμερικανικό στρατιωτικό πλήγμα στη Βενεζουέλα στις 3 Ιανουαρίου και τις νέες δηλώσεις του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ πρέπει να «έχουν» τη Γροιλανδία, οι Ευρωπαίοι εμφανώς δεν επεξεργάζονταν κάποιο σχέδιο για την προστασία της Γροιλανδίας από τον Τραμπ, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να καταστήσει την απειλή πραγματική.
«Ήταν κάτι που το είχαμε προβλέψει ως πιθανό κίνδυνο, αλλά για το οποίο μπορούσαμε να κάνουμε πολύ λίγα», δήλωσε ο Τόμας Κρόσμπι, ειδικός σε θέματα αμερικανικού στρατού στο Βασιλικό Δανικό Κολέγιο Άμυνας.
«Η ιδέα ήταν ότι όσο περισσότερο εστιάζουμε σε αυτό και όσο περισσότερες προετοιμασίες κάνουμε για να το αντιμετωπίσουμε, τόσο αυξάνουμε την πιθανότητα να συμβεί. Υπήρχε, λοιπόν, άγχος ότι, σχεδιάζοντας την αντίσταση σε μια αμερικανική εισβολή, μπορεί άθελά μας να ενθαρρύνουμε μεγαλύτερο ενδιαφέρον και να κλιμακώσουμε την κατάσταση», είπε ο Κρόσμπι.
Το πρόβλημα, όμως, ήταν ότι, αφού πέρασαν έξι χρόνια αποφεύγοντας επιμελώς να καταρτίσουν σχέδιο αντίδρασης στις απειλές του Τραμπ, οι Ευρωπαίοι βρέθηκαν ξαφνικά να αυτοσχεδιάζουν. Τώρα καλούνται να ανακαλύψουν ποια εργαλεία έχουν στη «φαρέτρα» τους για να απαντήσουν στην Ουάσιγκτον, όπως είπε πρώην Δανός βουλευτής που γνωρίζει τις συζητήσεις.
«Το κανονικό εγχειρίδιο κανόνων δεν λειτουργεί πια».
Αξιωματούχοι θεωρούν ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη πρόκληση που έχει αντιμετωπίσει η Ευρώπη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και δεν είναι σίγουροι πώς να τη διαχειριστούν.
«Ξέρουμε πώς θα αντιδρούσαμε αν η Ρωσία άρχιζε να συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο», είπε ο τέταρτος διπλωμάτης. «Αλλά με τις ΗΠΑ, αυτό απλώς δεν είναι κάτι στο οποίο είμαστε συνηθισμένοι».
