Τα ξημερώματα της 18ης Σεπτεμβρίου 2013, στο Κερατσίνι, ο 34χρονος μουσικός και αντιφασίστας Παύλος Φύσσας δολοφονήθηκε από τον χρυσαυγίτη Γιώργο Ρουπακιά.
Η δολοφονία δεν ήταν μια «συμπλοκή για το ποδόσφαιρο», όπως επιχειρήθηκε αρχικά να παρουσιαστεί. Ήταν το αποτέλεσμα της οργανωμένης κινητοποίησης του τάγματος εφόδου της Χρυσής Αυγής στη Νίκαια. Ένα έγκλημα που αποκάλυψε μπροστά σε ολόκληρη την ελληνική κοινωνία ότι πίσω από τον κοινοβουλευτικό μανδύα λειτουργούσε μια εγκληματική οργάνωση με ιεραρχία, πειθαρχία και μηχανισμό βίας.
Η νύχτα της δολοφονίας
Το βράδυ της 17ης Σεπτεμβρίου, ο Παύλος Φύσσας βρισκόταν με φίλους του σε καφετέρια στην Αμφιάλη. Μετά από ένταση με άτομα που συνδέονταν με τη Χρυσή Αυγή, άρχισε μια αλυσίδα τηλεφωνημάτων και μηνυμάτων.
Μέσα σε ελάχιστο χρόνο κινητοποιήθηκαν μέλη της τοπικής οργάνωσης Νίκαιας. Μια οργανωμένη ομάδα έφθασε στην περιοχή, περικύκλωσε την παρέα του Φύσσα και επιτέθηκε. Ο Γιώργος Ρουπακιάς έφθασε αργότερα με αυτοκίνητο, κατευθύνθηκε προς τον Παύλο Φύσσα και τον μαχαίρωσε.
Παρά τα θανάσιμα τραύματά του, ο Φύσσας παρέμεινε όρθιος αρκετά ώστε να υποδείξει στους αστυνομικούς τον δράστη. Ο Ρουπακιάς συνελήφθη στο σημείο.
Η δολοφονία προκάλεσε οργή και μαζικές αντιφασιστικές κινητοποιήσεις σε ολόκληρη τη χώρα. Στις 28 Σεπτεμβρίου 2013 συνελήφθησαν ο αρχηγός της Χρυσής Αυγής Νίκος Μιχαλολιάκος και σειρά βουλευτών και στελεχών της. Η έρευνα άρχισε να αποκαλύπτει τη δομή, την ιεραρχία και τον τρόπο λειτουργίας των ταγμάτων εφόδου. CNN Greece
Η βία δεν είχε αρχίσει εκείνο το βράδυ
Πριν από τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα είχαν προηγηθεί δεκάδες επιθέσεις εναντίον μεταναστών, συνδικαλιστών και πολιτικών αντιπάλων.
Τον Ιούνιο του 2012, μέλη της Χρυσής Αυγής είχαν επιτεθεί στο σπίτι Αιγύπτιων αλιεργατών στο Πέραμα, τραυματίζοντας σοβαρά τον Αμπουζίντ Εμπάρακ. Λίγες ημέρες πριν από τη δολοφονία Φύσσα, οργανωμένο τάγμα εφόδου είχε επιτεθεί σε συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ στη ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη.
Οι επιθέσεις πραγματοποιούνταν με παρόμοιο τρόπο: κινητοποίηση μελών, συγκέντρωση σε τοπικά γραφεία, οργανωμένη μετάβαση στον στόχο και συντονισμένη επίθεση. Η δολοφονία του Παύλου Φύσσα δεν δημιούργησε τον εγκληματικό μηχανισμό. Τον έκανε αδύνατο να κρυφτεί.
Η ιστορική απόφαση του 2020
Η δίκη της Χρυσής Αυγής ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2015 και διήρκεσε περισσότερα από πέντε χρόνια. Στο εδώλιο κάθισαν 69 κατηγορούμενοι, μεταξύ των οποίων η ηγεσία και ολόκληρη η κοινοβουλευτική ομάδα του 2012.
Στις 7 Οκτωβρίου 2020, το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων έκρινε ότι η Χρυσή Αυγή δεν ήταν απλώς ένα ακραίο πολιτικό κόμμα. Ήταν εγκληματική οργάνωση που χρησιμοποιούσε την πολιτική της δομή ως κάλυψη για οργανωμένες πράξεις βίας.
Ο Γιώργος Ρουπακιάς καταδικάστηκε για την ανθρωποκτονία του Παύλου Φύσσα. Οι Νίκος Μιχαλολιάκος, Ηλίας Κασιδιάρης, Γιάννης Λαγός, Χρήστος Παππάς, Ηλίας Παναγιώταρος, Γιώργος Γερμενής και Αρτέμης Ματθαιόπουλος κρίθηκαν ένοχοι για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης.
Έπειτα από πεντέμισι χρόνια παρουσίας σχεδόν σε κάθε συνεδρίαση, η Μάγδα Φύσσα βγήκε από το δικαστήριο και φώναξε τη φράση που έμεινε στην Ιστορία: «Παύλο, τα κατάφερες. Γιε μου».
Το Εφετείο επιβεβαίωσε την εγκληματική οργάνωση
Η δικαστική επιβεβαίωση ήρθε και σε δεύτερο βαθμό. Στις 4 Μαρτίου 2026, το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων επικύρωσε ομόφωνα ότι η Χρυσή Αυγή λειτουργούσε ως εγκληματική οργάνωση.
Κρίθηκαν ένοχοι και οι 42 κατηγορούμενοι που είχαν ασκήσει έφεση. Επιβεβαιώθηκε η ενοχή των επτά ηγετικών στελεχών για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης, του Ρουπακιά για τη δολοφονία και ακόμη 15 κατηγορουμένων για συνέργεια. Επικυρώθηκαν επίσης οι καταδίκες για την επίθεση στους Αιγύπτιους αλιεργάτες. CNN Greece, Associated Press
Η απόφαση του 2026 έκλεισε κάθε πολιτική απόπειρα να παρουσιαστεί η καταδίκη ως μια προσωρινή ή αμφισβητούμενη κρίση. Η εγκληματική φύση της οργάνωσης επιβεβαιώθηκε ομόφωνα και από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο.
«Να παραμείνει ο Παύλος το τελευταίο θύμα των ναζί»
Δεκατρία χρόνια μετά, η μνήμη του Παύλου Φύσσα παραμένει ζωντανή. Σήμερα πραγματοποιούνται εκδηλώσεις και αντιφασιστική συγκέντρωση στο Κερατσίνι, με σημείο συνάντησης στις 17:30 στο μνημείο του. Μαθητές, καλλιτέχνες, σωματεία και συλλογικότητες συμμετέχουν στις δράσεις μνήμης σε Κερατσίνι, Δραπετσώνα και Πειραιά. Το Βήμα
Η δολοφονία του Παύλου Φύσσα έγινε η αρχή του τέλους της Χρυσής Αυγής, όχι όμως και το τέλος του φασισμού. Οι ιδέες του μίσους δεν εξαφανίζονται αυτομάτως με μια δικαστική απόφαση. Αλλάζουν ονόματα, σύμβολα και πολιτικά προσωπεία.
Γι’ αυτό η 18η Σεπτεμβρίου δεν είναι μόνο ημέρα μνήμης. Είναι ημέρα δημοκρατικής επαγρύπνησης.
Ο Παύλος Φύσσας δεν ήταν απλώς το θύμα που αποκάλυψε τη Χρυσή Αυγή. Έγινε το σύμβολο μιας κοινωνίας που αρνήθηκε να συνηθίσει τον φόβο και να αποδεχθεί τη ναζιστική βία ως μέρος της πολιτικής κανονικότητας.
Ο Παύλος ζει μέσα στον αγώνα ενάντια στον φασισμό. Και το χρέος της Δημοκρατίας παραμένει ένα: να είναι ο τελευταίος.
